اظهارات «والتر مِرچ»، تدوینگر مشهور فیلم درباره مستند «کودتای ۵۳»
تدوین این نوع فیلمها مانند کار یک پیانیست سخت است
کارگردان مستند «کودتای 53» تأکید کرد با ماجرای کودتا علیه دکتر محمد مصدق زندگی کرده است.حامد شکیبانیا پنجشنبه 27 آذر در گفتوگویی که از اینستاگرام چهاردهمین جشنواره «سینما حقیقت» پخش شد، با تقی امیرانی، کارگردان و والتر مرچ، تدوینگر و نویسنده مستند «کودتای 53»، درباره این فیلم و روند تولید آن صحبت کرد. «کودتای 53» در بخش نمایشهای ویژه چهاردهمین جشنواره «سینما حقیقت» نمایش داده میشود. تقی امیرانی در ابتدا گفت: «من با داستان کودتا و قصه دکتر مصدق بزرگ شدم، اما فکر نمیکردم بتوانم روزی آن را بسازم. در واقع قصه کودتا من را انتخاب کرد». در ادامه والتر مرچ درباره تجربه حضور خود در این مستند بیان کرد: «ابتدا قرار بود ساخت این پروژه شش تا هشت ماه طول بکشد و بنا بود فقط چهار روز کودتا را به تصویر بکشیم، اما بعد از سه ماه که از شروع کار گذشت، استودیویی که در آن کار را آغاز کرده بودیم، همکاری خود را با ما متوقف کرد و شش ماه به دنبال استودیو بودیم که در ادامه باعث شد زمان تولید فیلم طولانی شود». امیرانی درباره مشکلات برای تولید این مستند افزود: «برای راضیکردن افراد برای شرکت در فیلم، استفاده از منابع آرشیوی، پیداکردن عکس، مقاله و کلنجاررفتن برای ساختار فیلم زمان زیادی صرف شد». مرچ درباره همکاری مشترک در تألیف فیلم گفت: «ما تدوینگران همیشه مانند نویسنده، نوعی نوشتار انجام میدهیم. تدوین این نوع فیلمها مانند کار یک پیانیست سخت است و نباید کار یک تدوینگر در این نوع فیلم را نادیده گرفت. سال ۲۰۱۲ تقی را در نیویورک دیدم و با دیدن منابع و کتابها به کشفیاتی رسیدم که پیش از این در فیلمهایی با موضوع کودتا وجود نداشت». امیرانی درباره دستاندرکاران نامدار که با شهرت جهانی در مستند «کودتای 53» همکاری کردهاند، گفت: «اکثر کسانی که در فیلم شرکت کردهاند، علاقه شدیدی به کار داشتند، آنها حقوقی را که معمولا در هالیوود دریافت میکنند، از ما نگرفتند. من هم ۱۰ سال حقوق نگرفتم. ما سعی کردیم بیشتر مخارج وارد فیلم شود و بیشتر هزینه صرف تدوین کار شد و همه گروه وفادارانه در کار ماندند». امیرانی درباره ایده و نوع کار تأکید کرد: «وقتی ایده فیلم شکل گرفت، قرار نبود کار به شکل مستند باشد، بلکه قرار بود این کار بهعنوان اولین فیلم داستانی من ساخته شود. وقتی شخصیتهای اصلی فیلم را دیدم و با آنها از نزدیک صحبت کردم، با خود گفتم مگر دیوانهای؟ وقتی این افراد وجود دارند و خودشان داستان را با جزئیات تعریف میکنند، چرا مستند نسازی؟ به علاوه حضور من و مرچ در فیلم ایده او بود». مرچ درباره نقش پیشبرنده امیرانی در قصه گفت: «این واقعه داستان مجادلهآمیزی است. ساختن آن به شکل حقیقت محض و دانای کل بسیار سخت است. امیرانی به دلیل حضور چندسالهاش در خارج از ایران و مطالعه گسترده در زمینه کودتا و سایر موارد انتخاب شد. من بهعنوان یک آمریکایی این موضوع را شنیده، اما نسبت به آن شناخت کافی نداشتم». امیرانی در بخشی دیگر از این گفتوگو درباره مناقشات، مشکلات حقوقی و اکران «کودتای 53» گفت: «از روز اول سر راه فیلم ما، هر سدی که بگویید ساخته شد. باعث تعجب نیست وقتی فیلم ساخته و اکران شد هم به مشکل برخوردیم، اما ما پوستکلفت شدهایم. بعد از ۲۸ مرداد که مصادف با اکران مردمی فیلم بود، به دلیل مشکلات حقوقی فیلم را پایین کشیدیم. ما چهار ماه جنگ را ادامه دادیم و فیلم همان نسخه اولیه و اصلی است و چیزی از آن حذف نشده است». مرچ درباره علاقه خود به مقوله تاریخ و سیاست بیان کرد: «اگر فرصت باشد خیلی به این فیلمها علاقهمندم. اگر این نوع کارها قوی باشند باعث تأثیر جهانی خواهند شد. تراژدی کودتای ۵۳ این موضوع بود که CIA برای اولینبار به نیمکره دیگر رفت و در یک دولت دخالت کرد و بعدها باز این تجربه را در کشورهای دیگر ادامه داد!». امیرانی درباره نمایش فیلم در نقاط مختلف جهان و بازخوردهای آن گفت: «برای یک فیلمساز هیچ چیز مهمتر از تجربه دیدن فیلم به همراه مخاطب در سالن نیست. خوشبختانه قبل از کرونا این فرصت را داشتیم. مردم در سالن میخکوب فیلم شده بودند. اکثر آمریکاییها میگفتند ما اصلا نمیدانستیم چنین ماجرایی وجود داشته است. اغلب دوستان انگلیسی بابت عملکرد دولتمردان خود با شرم با ما صحبت کردند و از ما عذرخواهی کردند». مرچ در قسمت دیگری از این گفتوگو گفت: «به نظرم بزرگترین فرق فیلم داستانی و مستند استخراج آنچه میخواهید از بین بسیاری از منابع است. تکنولوژی دیجیتال مستکننده است، اما میتواند کیفیت را مخدوش کند. ما چهار ماه درباره ساختارهایی که میتوانستیم داشته باشیم، صحبت کردیم. یک کاغذ به نام X داشتیم که به اتفاقات جدید اختصاص داشت؛ به کاراکتر جدید و مهم که برنامهریز کودتا بود هم همانجا رسیدیم».
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.