|

سالگرد کرونا

عبدالرضا ناصرمقدسی- متخصص مغز و اعصاب

یک سال از زمانی که برای اولین‌بار ویروس کرونا در بازاری در ووهان چین دیده شد، گذشت. سالی که یکی از سخت‌ترین سال‌های بشری بود. اکنون که پیام‌های نویدبخشی از تولید واکسن در دست است و خوشبختانه آمارها در ایران از کاهش مرگ‌ومیر حکایت دارد، نگاه به راهی که بشر در این یک سال پیمود، خالی از لطف نخواهد بود. یک سال پیش بود که خبر انتشار یک ویروس عجیب و کشنده در ووهان چین اعلام شد. به‌عنوان یک پزشک حقیقتا موضوع را چندان جدی نگرفتم. با خودم گفتم این هم یک بیماری عفونی مانند سایر بیماری‌هاست که در منطقه‌ای محدود از جهان گسترش پیدا کرده و سریعا هم کنترل می‌شود. برای هر پزشک، بیماری‌های عفونی بخش مهمی از آموزش او را شامل می‌شوند. در طول تحصیل و کار با انواع بیماری‌های عفونی روبه‌رو شده بودم و هنوز هم خاطره رویارویی با بیماران مبتلا به تب کشنده کریمه کنگو در دوران دانشجویی از خاطرم نرفته است. اینکه چگونه پس از تشخیص آن، روستایی را قرنطینه کردند و همه کسانی را که به‌نوعی با آن بیماران مواجهه داشتند، مورد معاینه و درمان قرار دادند. قبل از کووید19، تب خونریزی‌دهنده کریمه کنگو شگفت‌انگیزترین بیماری عفونی‌ای بود که دیده بودم و خاطرات آن را بارها برای دانشجویانم تعریف کردم. هیچ‌گاه فکر نمی‌کردم با چیزی روبه‌رو شوم که بسیار جدی‌تر از تب کریمه کنگو بوده و ناگهان تمام جهان را درگیر کند. یادم هست که در همان روزها در یکی از آخرین دورهمی‌ها با جمعی از فرهیختگان بزرگ این مملکت در مورد این بیماری جدید صحبت می‌کردیم. یادم هست اولین مورد این بیماری در قم نیز اعلام شده بود. همان شب دومین و سومین مورد آن نیز اعلام شد. همه از من می‌پرسیدند موضوع چقدر جدی است؟ و من با خوش‌بینی باورنکردنی می‌گفتم احتمالا به‌زودی کنترل می‌شود. اما شدت گسترش بیماری تا حدی بود که دیگر آن دوستان را از آن زمان ندیدم و فقط می‌توانستم در این یک سال گذشته صدای آنها را بشنوم. همه چیز تغییر کرده بود. حالا همه کادر درمان در مواجهه با تهدیدی قرار گرفته بودند که روزبه‌روز جدی‌تر می‌شد. این را هم بگویم که با وجود پیشروی و گسترش شدید بیماری نوعی خوش‌بینی نیز در ما وجود داشت. همه فکر می‌کردیم خلاصه در چند ماه آینده تمام می‌شود، اما نشد. گفتیم تابستان بیاید مثل تمام بیماری‌های ویروسی از میزان این بیماری نیز در فصل گرما کاسته خواهد شد، اما قبل از آنکه تابستان به شهرهای دیگر بیاید، در اوج گرمای خوزستان شاهد آمار فزاینده‌ای در آن منطقه بودیم. حالا دیگر امید جای خود را به ناامیدی داده بود. ویروس و بیماری ناشی از آن آن‌قدر مرموز و پیچیده بود که دیگر نمی‌دانستیم کی قرار است از آن خلاصی یابیم. این روزها هم که اخبار نویدبخشی در مورد کاهش آمار مرگ‌ومیر و نیز واکسن‌های تولیدی به ‌گوش می‌رسد با احتیاط کامل در مورد آن صحبت می‌کنیم. باز تأکید می‌کنیم که به این آمارها دلخوش نباشید، ماسک بزنید، دستتان را بشویید و فاصله اجتماعی را رعایت کنید. برای اینکه نمی‌دانیم رفتار بعدی ویروس چیست. نمی‌دانیم تا کی باید به این شرایط ادامه دهیم. با وجود این همه تحقیق و پژوهش هنوز چیزی نمی‌دانیم. از روزهای اول شروع به نوشتن در مورد این بیماری کردم. این نوشته‌ها در قالب کتاب و یادداشت و مقاله‌های علمی بود. بارها و بارها در مورد این بیماری سخنرانی کردم؛ اما هنوز هم چیزهای زیادی هست که مرا شگفت‌زده می‌کند. ویروس کرونا انگار بسیار پیچیده‌تر و هوشمندتر از آن چیزی است که فکر می‌کنیم. این روزها اما کمی خوش‌بین شده‌ام. احساس می‌کنم کم‌کم از شر این بیماری خلاص خواهیم شد. در عین حال باید بگویم که ویروس کرونا ما را قدرتمندتر از قبل کرد. ما موضوعاتی را فهمیدیم که تا پیش از این درباره آن فکر نمی‌کردیم. به‌طور ملموس متوجه شدیم که دخالت در طبیعت می‌تواند چه عواقب سنگینی برای ما داشته باشد. مفاهیم کاملا جدیدی در قاموس دانش ما شکل گرفت. دنیای مجازی شکل جدیدی پیدا کرد. روابط انسانی دچار تحول شد. اقتصاد دنیا به‌شدت تکان خورد و هزاران هزار تأثیر مهم دیگر که فقط گذشت زمان می‌تواند آن را مشخص کند. یک سال از شیوع بیماری کووید19 در بازاری در چین گذشت؛ یک‌سالی که به اندازه یک قرن بود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.