گاهی عذرخواهی كنید
نبیاله عشقیثانی
هر انسانی از هر گروه اجتماعی که باشد، در شرایط خاص در مواقعی ممکن است ناخواسته دچار هیجان شود و رفتاری کند، حرفی بزند یا مطلبی بنویسد، بعد متوجه شود که رفتار، نوع سخنگفتن یا نوشتهاش به شکل صحیح یا در زمان مناسب انجام نشده است، در نتیجه شخصی را رنجانیده است یا پی میبرد که از اساس تشخیص اولیهاش اشتباه بوده و عملی نادرست انجام داده است. در چنین شرایطی برخی بهسادگی از کنار آنچه واقع شده است میگذرند و عکسالعملی نشان نمیدهند و به فراموشی میسپارند، در نتیجه روابطشان تحت تأثیر این بیعملی قرار میگیرد
و به سردی میگراید. بیشتر مردم وقتی متوجه خطا، اشتباه تشخیص یا عمل نامناسب خود میشوند، به نحوی از طرف مقابل که رنجیده است، عذرخواهی میکنند که معمولا موضوع به خیر و خوشی تمام میشود. زمانی که ناخواسته رفتار نامناسب نسبت به فردی در حضور جمعی واقع شود ناراحتی و رنجش طرف مقابل معمولا بیشتر و عمیقتر است، در این صورت عذرخواهی و درخواست بخشش ضروریتر است و باید متناسب با خطا باشد تا پذیرفته شود. هرگاه فردی در حضور جمعی رفتاری انجام دهد یا سخنی بگوید یا مطلبی بنویسد که همه را برنجاند و دلخور شوند، عذرخواهی هم باید خطاب به همه آن جمع صورت گیرد و شخص خطاکار علت رفتار خود را توضیح دهد، بهصورتیکه همه مرتبطان با موضوع قانع شوند که آن فعل از روی سهو و ناخواسته واقع شده و عمدی نبوده است تا صمیمانه او را ببخشند و رفع سوءتفاهم شود. عذرخواهی نهتنها موجب کسر شأن و احترام نیست، بلکه نشانهای از تشخص و فرهنگ شخص عذرخواهیکننده است. فرهنگ عذرخواهی را باید از خردسالی و دوران کودکی به فرزندان آموخت؛ بهترین روش این است که وقتی کودک کسی را -مثلا دوست یا دوستانش را- میرنجاند، وادار شود از آنها معذرتخواهی کند و بگوید اشتباه کردم، مرا ببخشید. از کودک رنجیده هم باید خواسته شود که بگوید تو را بخشیدم. تکرار همین رفتار و فعل ساده تدریجا فرهنگ عذرخواهی را شکل میدهد. حتی پدر و مادر هم وقتی فعل اشتباهی انجام میدهند که باعث رنجش فرزندشان میشود باید از فرزندشان عذرخواهی کنند. توجه داشته باشیم که با معذرتخواهی غرور و تکبر انسانها کنترل و رفتار معتدل میشود. همه انسانها در هر سطح تشخص و فرهنگ که باشند، ناخواسته و ناآگاهانه و بدون قصد قبلی ممکن است حرفی بزنند، رفتاری کنند یا فعلی انجام دهند که از آنها انتظار نمیرود و معمولا این افراد از اینکه باعث ناراحتی و رنجش طرف مقابلشان شدهاند ناراحت هستند و با عذرخواهیکردن و بخشیدهشدن است که آرامش پیدا میکنند و به تعادل میرسند. در زندگی روزمره زن و شوهرها نیز بسیار اتفاق میافتد که یکی از زوجین با سخن یا رفتارش بدون قصد قبلی باعث رنجاندن همسرش میشود که با یک عذرخواهی ساده و صمیمانه معمولا مشکل برطرف میشود؛ درحالیکه عذرخواهینکردن میتواند یک دلخوری عمیق ایجاد کند. در ادارات، شرکتها و دنیای کسبوکار نیز این احتمال وجود دارد که مدیری با سخن یا عملش کارمندی را بیازارد و از یکدیگر ناراحت شوند؛ درحالیکه با یک عذرخواهی ساده روابط بین آنها ترمیم میشود و حتی ارتقا مییابد. در دنیای سیاست نیز اگر سیاستمدار یا مسئول برجستهای بهخاطر تصمیم اشتباهی که گرفته، چالشی برای جامعه ایجاد کند با یک عذرخواهی و اعتراف به اشتباه میتواند اوضاع را کنترل کند و بر محبوبیتش بیفزاید. ریشه تمام مواردی که ذکر شد ناتوانی کنترل هیجانات، احساسات و تصمیمگیریهای فکرنشده و لحظهای است و انسان خردمند در هر موقعیتی که قرار میگیرد قبل از نشاندادن عکسالعمل باید خود را آرام کند، قدری بیندیشد و بعد تصمیم مناسب بگیرد و این شدنی نیست مگر با تمرینکردن و دچار هیجانات لحظهای نشدن. بیاییم به یکدیگر کمک کنیم، آموزش دهیم و تشویق کنیم تا یاد بگیریم از اشتباهاتمان عذرخواهی کنیم. با تکرار این عمل و تکثیر آن، عذرخواهی تبدیل به فرهنگ میشود. شما هم اگر ناخواسته مرتکب خطایی شدید عذرخواهی کنید تا بزرگ شوید، محبوب شوید و محبوب بمانید.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.