واکسن کرونا و بدهبستانهای سیاسی
کلایو لوئیس- نماینده پارلمان بریتانیا
پیشتر در هفته جاری، هیجانی در بین عموم مردم ایجاد شد؛ چراکه مگی کینان ۹۰ساله، به اولین فردی در بریتانیا تبدیل شد که واکسن کووید۱۹ را دریافت کرد. با ورود واکسنهای مؤثر به بازار، پایان بیماری عالمگیر جاری میتواند پیشروی ما باشد. ولی وقتی کشورهای ثروتمند در حال احتکار دُزهایی از واکسن هستند که برای سه بار واکسینهکردن شهروندان آنها کافی است، این نگرانی به وجود میآید که گروههای آسیبپذیر در سایر نقاط جهان باید سالها منتظر بمانند تا این واکسنها به آنان برسد. اطلاعات جدید نشان میدهد که کشورهای ثروتمند تنها ۱۴ درصد جمعیت جهان را در خود جای دادهاند، ولی تاکنون بیش از ۵۰ درصد دُزهای موجود این واکسنهای امیدبخش را خریداری کردهاند. این به آن معنی است که در کشورهای کمدرآمد، از هر 10 نفر، 9 نفر واکسن کووید۱۹ را در سال آینده میلادی دریافت نخواهند کرد. بریتانیا یکی از بزرگترین متخلفان احتکار این واکسن است و بنا دارد تا پنج دُز را برای هر شهروند تضمین کند. اما برای دریافت زودهنگام واکسن نباید معامله و بدهبستانی صورت پذیرد. موضوع این نیست که برای دریافت واکسن، مگی در بریتانیا را در مقابل پرستاری در مالاوی قرار دهیم. بحثی که باید داشته باشیم، این است که چگونه تولید واکسن کووید۱۹ را افزایش دهیم تا دُزهای ایمن و مؤثر کافی برای استفاده سراسر جهان تولید و توزیع شود. افزایش تولید واکسنهای کووید۱۹ و نیز بهبود آزمایشگیری و مداوای بیماران، نیازمند آن است که شرکتهای داروسازی از انحصارگرایی خود بر این محصولات دست بردارند و حقوق مالکیت فکری و دانش خود درباره نحوه تولید این ابزارها و محصولات را با دیگران به اشتراک بگذارند. این کار نهتنها باعث سرعتبخشیدن به تحقیقات و تولید واکسن میشود و ظرفیت تولید آن را به حداکثر میرساند بلکه همچنین با پدیدآوردن امکان رقابتی برابر، باعث پایینآوردن قیمت آنها میشود. بهجای آنکه دولتها به جدال با یکدیگر برای دریافت سهم خود از این کیک باشند، شرکتهای داروسازی باید دستور تهیه این کیک را با دیگران به اشتراک بگذارند. با افزایش نگرانیها درباره اینکه کشورهای کمدرآمد از دسترسی گسترده به ابزار حیاتی بهداشتی و مبارزه با این بیماری عالمگیر برخوردار نخواهند بود، هند و آفریقای جنوبی از سازمان جهانی بهداشت خواستهاند که تا دستیافتن به مصونیت جمعی در کل دنیا، از همه کشورها بخواهد که از قبول یا اعمال مالکیت فکری محصولات مرتبط با فناوری بهداشتی مقابله با کووید۱۹ خودداری کنند. هدف این درخواست که مورد حمایت صد کشور است، جلوگیری از بروز مانع مالکیت فکری در محدودکردن دسترسی به فناوریهای بهداشتی کووید19 است و میخواهد تضمین کند که تمام نظامهای بهداشتی به ابزارهای مورد نیاز برای پایاندادن به این بیماری عالمگیر مجهز باشند. اعضای سازمان جهانی بهداشت پنجشنبه آینده جلسه خواهند داشت تا تصویب یا رد این درخواست تاریخی را به بحث بنشینند. اما متأسفانه بریتانیا در میان کشورهای ثروتمندی است که با این پیشنهاد مخالفت کردهاند. با توجه به اینکه دولت ما تاکنون مقادیری معادل پنج دُز برای هر شهروند را تضمین کرده است، قطعا وظیفه اخلاقی ماست که موانع دسترسی کشورهای کمدرآمد را کنار بزنیم تا آنها هم به واکسن دسترسی داشته باشند، نه اینکه با آنها بجنگیم که همه را برای خود نگه داریم. برای توجیه حمایتنکردن از این پیشنهاد، دولت بریتانیا استدلال میکند که موانع دسترسی به ابزارهای مبارزه با کووید۱۹ به خاطر انحصارگرایی شرکتهای داروساز، فقط «در عرصه نظر» است. این ارزیابی، مدارک نگرانکننده موجود از کشورهایی در سراسر دنیا را نادیده میگیرد که به خاطر حقوق مالکیت فکری این صنعت از دریافت آزمایشها و درمانهای کووید19 بازماندند. کشورهایی نظیر آفریقای جنوبی به خاطر مالکیت فکری بعضی از دستگاهها و آزمایشها قادر به دستیابی به مقادیر مورد نیاز برای افزایش آزمایشگیری کووید۱۹ در ناحیه خود نبودند. وقتی به واکسن میرسیم، وضعیت حتی بدتر میشود. مشاهده اینکه واکسن فایزر و بایونتک در حال توزیع در سراسر بریتانیاست، به من امید فراوانی میدهد که میتوانیم به این بیماری عالمگیر پایان دهیم. ولی این واکسن تنها وقتی اثرگذار خواهد شد که بتوانیم دسترسی جهانی به آن را تضمین کنیم. ویروسی که در همه جا کنترل نشود، انگار در هیچ جا کنترل نشده است. تاکنون ۹۶ درصد از دُزهای تولیدی واکسن فایزر و بایونتک از سوی کشورهای ثروتمند خریداری شده است. فایزر هم از قصد خود برای سودبری و اعمال حقوق مالکیت فکری خود خبر داده است. بدون اقدام دولتها، این واکسن فقط واکسنی برای ثروتمندان خواهد بود. ما در بریتانیا در زمینه مبارزه با کووید19 در موقعیت خیلی مساعد و خوبی هستیم. اقدامی سنگدلانه خواهد بود که از موقعیت خود برای خلق مانعی برای کشورهای کمدرآمد استفاده کنیم تا آنها نتوانند در وضعیتی مانند ما قرار بگیرند. در جلسه روز پنجشنبه سازمان جهانی بهداشت، بیایید امیدوار باشیم رهبران کشورهایمان در سمت درست و عادلانه تاریخ بایستند.
منبع: ایندیپندنت
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.