|

نگاهی به فیلم« روزهای نارنجی» سیمای یک قهرمان خسته

پژمان دادخواه

«روزهای نارنجی» فیلمی به نویسندگی آرش لاهوتی و جمیله دارالشفایی و کارگردانی آرش لاهوتی است که در سال 1396 تولید شده است. این فیلم که اولین فیلم سینمایی آرش لاهوتی است، روایتگر زن میان‌سالی به نام آبان (هدیه تهرانی) است که به‌عنوان کارگر فصلی برای چیدن مرکبات در شمال کشور استخدام می‌شود. آبان با تمام توان سعی دارد محصولات باغ را در زمان کوتاه به صاحب‌کار تحویل بدهد و در این مسیر با چالش‌ها و دردسرهای زیادی مواجه می‌شود. به عبارتی تمام نیروها به‌طور مستقیم و غیرمستقیم برای خارج‌کردن او از مسیر و از‌پا‌در‌آوردن او جمع می‌شوند و او همچنان می‌جنگد و پا پس نمی‌کشد. «آبان» نمادی از یک زن قوی و مستقل است که با ایمان به هدفش، تا آخرین نفس ادامه می‌دهد و در بدترین شرایط ریسک می‌کند. مشابه این داستان، یعنی تلاش خستگی‌ناپذیر زن برای حفظ زندگی، کمابیش در فضای سینمای ایران به شکل‌های گوناگون روایت شده است اما آنچه باعث تمایز این فیلم از سایر آثار این حوزه می‌شود، انتخاب مسیری متفاوت برای روایت و بیان داستان کارگران فصلی زن در شمال کشور است که برای چیدن مرکبات به کار گرفته می‌شوند و با توجه به مستند‌گونه‌بودن بخش‌هایی از فیلم، مخاطب تا حدودی با شرایط سخت و متفاوت کار آنها آشنا می‌شود. «روزهای نارنجی» بیشتر درباره دنیای زنانی است که هر‌کدام از آنها رنج‌ها و مشکلاتی دارند و برای یک زندگی آرام و کسب درآمد در تلاش هستند. از شهر دیگر آمده‌اند و در یک مکان مشترک در ازای دستمزد کم کار می‌کنند تا‌ با درآمد اندک امرار معاش کنند. در طول فیلم، ضمن روایت داستان زندگی آبان و مجید (علی مصفا) به‌عنوان داستان اصلی، خرده‌داستان‌هایی درباره زندگی چند زن را در حد اشاره‌ای کوتاه شاهد هستیم که خیلی بسط داده نمی‌شود. اما همین اشارات کوتاه و خرده‌روایت‌ها با اتصال به قصه اصلی فیلم، فضایی را شکل می‌دهد که مبین نقطه اشتراک این زنان برای رسیدن به یک شرایط نسبتا پایداری است که یک سر آن هم به مسائل مادی وصل است. هر‌کدام از این آدم‌ها مشکلات و قصه خودشان را دارند و قصه آبان به‌عنوان نمونه‌ای از این جامعه به‌طور نسبتا کامل باز می‌شود. آبان با اینکه پس از چند سال سعی کرده شرایطش را تغییر دهد و زندگی بهتری ایجاد کند اما هنوز مشکلات خاص خودش را دارد و از جنبه‌هایی مثل بقیه زن‌هاست و چهره خسته و فرسوده‌اش، حکایت از رنجی دارد که در این سال‌ها تحمل کرده است. آبان روزگارش را در همین مسیر، یعنی چیدن میوه سپری کرده و اول برای کاظم (مهران احمدی) کار می‌کرده و بعد با مجید ازدواج می‌کند و از همان موقع رابطه آبان و کاظم تیره‌و‌تار می‌شود و کاظم کینه به دل می‌گیرد و در مسیرش سنگ می‌اندازد. آبان هنگام چیدن میوه به زمین می‌افتد و بچه‌اش سقط می‌شود و حس مادر‌بودن و طبیعتا بخش مهمی از وجودش یعنی مادرانگی از دست می‌رود و در حسرت بچه روزگار سپری می‌کند. به همین دلیل است که نسبت به دختران جوان حس مادری دارد و در برابر زندگی آنها احساس مسئولیت می‌کند و به شکل‌های مختلفی از آنها مراقبت می‌کند. آبان مجبور است برای رسیدن به هدف و تداوم کار سخت‌گیر و جدی باشد و به همین خاطر است که با کارگران برخوردی سخت‌گیرانه دارد، ولی در نهایت مهربانی خودش را دارد. این توصیفات از جمله مسائلی است که به ظرافت در فیلم مطرح شده و تلاش شده تا با تکیه بر این جزئیات ضمن معرفی ویژگی‌ها و احوالات شخصیت‌های اصلی، روابط آدم‌ها تا حدی شرح داده شود؛ چراکه آنچه در این فیلم مهم است همین روابط آدم‌ها و شرایط بغرنجی است که برای آنها ایجاد شده و با آن دست‌وپنجه نرم می‌کنند. همچنین ناگفته نماند که تجربیات آرش لاهوتی به‌عنوان مستند‌ساز، در این اثر خودش را نشان داده و به نظر می‌رسد اشارات صورت‌گرفته به فرایند برداشت محصولات، قراردادها، کارگران فصلی، فروش محصولات، فضای بنگاه و‌...‌ خوب از آب درآمده است. در نهایت می‌توان گفت این فیلم با نگاهی واقع‌گرایانه توانسته ضمن روایت داستان زندگی یک زن و شوهر و ترسیم سیمای یک قهرمان خسته، مصائب و مشکلات زنان را در قالب کارگران فصلی به‌خوبی نشان دهد و با توجه به سوابق و تجربیات کارگردان در حوزه مستند، این بازتاب، پذیرفتنی و موفقیت‌آمیز است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.