ما چه چیزهایی را «نمیگیگیریم»
سامان موحدیراد
چند هفته قبل سه زندانی ایرانی در تایلند با یک تبعه انگلیسی- استرالیایی در تهران مبادله شدند. رسانهها در ایران سه زندانی ایرانی را «یک فعال اقتصادی و دو شهروند» و زندانی استرالیایی را «جاسوس صهیونیستی» معرفی کردند. اگرچه نام و نشان زندانی استرالیایی و رزومه کاریاش کاملا در رسانهها منتشر شده بود و حتی در ویدئوی عجیب تبادل این زندانی هم بارها تصاویر بسته صورتش در رسانههای ایران منتشر شد، اما در طرف مقابل کمترین اطلاعات درباره تاجر و دو شهروند ایرانی آزادشده در رسانهها منتشر شد. ایرانیهای آزادشده از تایلند در تنها تصاویری که از آزادیشان موجود است با ماسک، کلاه و عینکآفتابی ثبت شدهاند. در واقع در ادبیات رسمی ایران اشارهای نشده که ما چه شهروندانی را آزاد کردهایم. اگر چنان که بیان شده «کایلی مور گیلبرت» یک جاسوس صهیونیستی بوده، این چه شهروندان و تاجری بودهاند که آزادیشان به آزادی چنین شخصیتی میچربد. احتمالا پاسخ مسئولان این است که بنا بر دلایل امنیتی امکان نامبردن از این چهرهها وجود ندارد، ولی احتمالا این دوستان نمیدانند ما در چه روزگاری زندگی میکنیم. حتی اگر شما در ایران بخواهید هویت سه ایرانی آزادشده از تایلند را پنهان کنید هم باید در نظر بگیرید که شما تنها بر رسانههای کشور خودتان مسلط هستید و ممکن است در استرالیا یا تایلند نام و هویت و علت دستگیری این شهروندان در رسانهها منتشر شود و همه بدانند. در واقع وقتی شما پذیرفتید سوژهای مقابل دوربین قرار بگیرد دیگر پنهانکردن بخشهایی از اطلاعات درباره آن سوژه غیرممکن است. اما همین اصل ساده و امر واضح در اطلاعرسانی سالهاست که از سوی بسیاری از چهرههای ایرانی نادیده گرفته یا انکار میشود؛ نادیدهگرفتن واقعیت و سعی در کتمان آن یا نپرداختن به آن تا جایی که مجبور نشوند. حتی اگر تصاویر واضحی از رویدادی موجود باشد یا شواهد زیادی بر یک گمانه دلالت داشته باشند، کمتر تلاش میشود به آن پرداخته شود تا جایی که کسی مجبور به آن شود. حتما ویدئوی معروف اینروزهای فضایی مجازی را دیدهاید؛ ویدئویی که در آن یک جوان شعاردهنده در میان جمعیتی شعار را اشتباه فریاد میزند و جمعیت هم به تبعیت از او به اشتباه فریاد میزنند: «نمیگیگیریم».
واکنش این جوان شعاردهنده در این میان چیست؟ به جای اینکه بپذیرد که خودش اشتباه کرده در یک حرکت رو به جلو بقیه را متهم میکند یا چهرهای فرضی را در جمعیت خطاب قرار میدهد که با شعار اشتباه جمعیت را گمراه کرده است. درحالیکه هم آن جمعیت زنده و حاضر در آنجا دیدهاند که او شعار اشتباهی داده و هم اینکه در این روزگار آنقدر دوربین به سمت شما هست که حرکات شما را ثبت و ضبط میکند. اما احتمالا از آنجایی که در این سالها بهوفور دیدهایم که قرارگرفتن در این موقعیت بهجای بیان واقعیت و حقیقت با فرار رو به جلو همراه بوده، یاد گرفتهایم که در چنین موقعیتی اولا بههیچوجه مسئولیت کار را قبول نکنیم و بعد از آن خطا و ایراد را متوجه شخصیتی فرضی که احتمالا با ما دشمنی دارد، کنیم. سالهاست که در امور مختلف این سیاست اطلاعرسانی را میبینیم و این آن چیزی است که ما سالها «نمیگیگیریم!».
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.