|

فرزند تاریخ

شرق:‌ تا یکی، دو دهه پیش ادبیات عرب با اقبال چندانی در ایران روبه‌رو نبود و به‌جز چند نویسنده شاخص جهان عرب، ادبیات معاصر عرب چندان در ایران شناخته نمی‌شد. اما در چند سال اخیر آثار بیشتری از داستان‌نویسان معاصر عرب به فارسی ترجمه شده و اقبال بیشتری نسبت به این آثار به وجود آمده است.
وارد بدرالسالم از نویسندگان امروز عراقی است که به‌تازگی یکی از رمان‌های او با نام «باکره سنجار» با ترجمه یاسین عبدی در نشر کتاب‌پارسه منتشر شده است. وارد بدرالسالم در سال 1956 در عراق متولد شده و امروز نویسنده شناخته‌شده‌ای در جهان عرب به‌شمار می‌رود. داستان‌های کوتاه و رمان‌های او در کشورهای عربی با استقبال خوانندگان و منتقدان روبه‌رو شده و برخی از آثار او جوایزی هم به دست آورده‌اند؛ از جمله همین رمان «باکره سنجار» که در سال 2017 بالاترین نشان فرهنگی و ادبی وزارت فرهنگ عراق را کسب کرد.
«باکره سنجار» روایتی است از نسل‌کشی و پاکسازی دینی و قومی ایزدیان توسط داعش در همین سال‌های اخیر و‌ کشتار و قتل عامی که به دلیل آموزه‌های افراطی و واپس‌گرایانه صورت گرفته است. نویسنده در این رمان نشان می‌دهد چگونه در همین زمانه‌ای که در آن به سر می‌بریم، زنان و دختران به بردگی جنسی و کنیزی گرفته می‌شوند و در بازارهای برده‌داری حراج می‌شوند و به فروش می‌رسند. این رمان بر اساس اسناد و پژوهش‌های میدانی از اردوگاه‌های مختلف آوارگان ایزدی و همچنین ملاقات با ربوده‌شدگانی که توانسته‌اند از دست داعش فرار کنند، نوشته شده است. رمان این‌طور شروع می‌شود: «ابری سیاه و تاریک پشت سر هم صاعقه می‌زد، سپهر آسمان را پوشاند و نرم‌نرمک شروع به باریدن کرد و سایه‌ای سیاه و سهمناک پشت‌بام خانه را فراگرفت. زنِ آبستن روی پشت‌بام، ناگزیر با عجله لباس‌های شسته‌شده روی بند را جمع کرد، د‌رحالی‌که سگ سفیدی دور‌و‌برش می‌چرخید. کلاغ بر پرچین مخروبه نشست و بال‌هایش را بست و گاهی به آسمان و گاهی هم به سگ نگاهی می‌کرد. کمی‌ آن‌طرف‌تر عقاب نگران و پریشان، زنِ آبستن را تماشا می‌کرد و هر آن احتمال می‌داد که باران شدیدی شروع به باریدن کند».
نویسنده کتاب یادداشتی کوتاه بر ترجمه فارسی رمانش نوشته و در آن به کم‌اقبالی نویسندگان عراقی در ایران اشاره کرده و نوشته که امیدوار است ترجمه فارسی این رمان فتح بابی در این زمینه باشد و آثار بیشتری از نویسندگان عراقی به فارسی ترجمه شود. او در بخشی از متنش نوشته: «چه‌بسا برگردان فارسی رمان پیش‌رو یکی از بهترین روزنه‌ها برای آشنایی عمیق خوانندگان ایرانی و فارسی‌زبان با عمق نسل‌کشی و تراژدی‌ای باشد که در روزگار اشغال داعش در شهر سنجار که عموما از ایزدیانند، گذشته است، چه که زنان و دختران و کودکان آنان به کنیزی و بردگی جنسی گرفته شد و مردان آنها به وحشیانه‌ترین صورت‌ها قتل عام گشت و غیراخلاقی‌ترین اعمال علیه آنها به نام دین اسلام صورت گرفت، در‌حالی‌که داعشیان فرسنگ‌ها با اسلام راستین فاصله دارند. رمان باکره سنجار سعی دارد تا بر پایه عناصر ساختاری رمان‌نویسی فراهم‌آمده از واقعیت‌های موجود، به‌صورتی مستدل به برجسته‌سازی جنایات داعشیان در سنجار و نواحی اطراف آن بپردازد، از طریق شخصیت‌های بومی و محلی که نتوانسته بودند از شهر بگریزند و ناگزیر در شهر اشغال‌شده سنجار در محاصره داعشیان قرار گرفتند». نویسنده همچنین می‌گوید که تلاش کرده جزئیات را به دقیق‌ترین شیوه و در قالب عناصر یک رمان گزارش کند تا به ‌وسیله زبان بومی و محلی بخش‌های مهمی از جنایت‌هایی که داعش علیه ایزدیان انجام داده رسوا شود. در بخشی دیگر از این رمان می‌خوانیم: «هروقت تنها می‌شد، کنار پنجره می‌رفت و با صدایی بسیار آرام آواز می‌خواند. چند‌روزی بود که این حالت را داشت، به‌ویژه وقتی که از مراقبت و رفتار پسرک خیالش راحت شد و فهمید با کسانی که او را خریده‌اند، بسیار فرق دارد. هرچه باشد این پسر، سنجاری و هم‌ولایتی خودش است و روستای آنها نیز بسیار نزدیک به سنجار بود. تازه خود این پسر هم به نوعی اسیر و دربند بود... به‌رغم آنکه چند روزی است در یک اتاق زندگی می‌کند، اما حس می‌کرد که زندگی‌کردن حتی در فضایی بسیار کوچک‌تر از این هم ممکن است، به شرط آنکه آزادی حداقلی وجود داشته باشد. صدای دیگری پس از این همه تنهایی، به او امید به زندگی می‌بخشید، زندگی سیاهی که فقط چند روز از آن گریخته بود، او را وامی‌داشت که همان نارین زیبای قبل شود، اما روزنه امیدی نمی‌دید و تمام چیزی که جلوی چشمش بود صحنه‌های تاریک و تلخ بود و از همه آنها تلخ‌تر برگشت امیر کویتی از حلب بود...».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.