مینگذاری زمین دیپلماسی
امیر پسندهپور. دانشآموخته روابط دیپلماتیک
بعد از مشخصشدن پیروزی جو بایدن، شتابزدگی و عصبانیت در دو حوزه رقبای منطقهای و همچنین اظهارات و عملکرد برخی فعالان سیاسی داخلی بهخوبی قابل رؤیت است. اسرائیل و برخی از کشورهای عرب همسایه در تلاشاند تا با همراهی و تأیید ترامپ در روزهای پایانی، حضورش در کاخ سفید با اقدامات تند و رادیکال، جمهوری اسلامی را درگیر نزاعی جدی و نفسگیر کنند تا فرصت مذاکره و دیپلماسی را پیش از رویکارآمدن تیم بایدن در قدرت بهطور مطلق تخریب یا با مشکلات فراوان روبهرو کنند. در این میان، سفر غیررسمی (البته تأییدنشده) نتانیاهو به عربستان را بهعنوان شاهد این مدعا و ترور شهید محسن فخریزاده را میتوان بهعنوان یکی از رفتارهای محرک در راستای این سیاست تلقی کرد. قطعا این نوع تحرکات و رفتارهای مذموم باید متناسب، سریع و قاطع در چارچوب اصل رفتار متقابل پاسخ داده شود. به نظر میرسد تعجیل مجلس در تصمیمگیری بر خروج از پروتکل الحاقی ذیل عنوان مقابله با تحریمها را باید بیشتر واکنشی شتابزده به اقدام تروریستی اخیر تلقی کرد که نهتنها هیچگونه تناسبی با یک پاسخ قاطع ندارد، بلکه حتی خلاف جهت منافع ملی و همسویی ناخواسته با برخی از دشمنان کشور است. اگر زمین مذاکره و دیپلماسی را بهمثابه یک زمین فوتبال در دو قسمت تشبیه کنیم، قطعا زحمت مینگذاری زمین حریف را اسرائیل و همپیمانانش بر عهده میگیرند و مجلس هم با مصوبه اخیرش زحمت مینگذاری در زمین خودی را کشیده است. شایسته است فارغ از هرگونه اختلافنظر سیاسی در داخل، بههیچعنوان نیمه دیگر زمین را ناخواسته و از سر انگیزههای سیاسی به دست خودمان مینگذاری نکنیم؛ چراکه تجربه دیپلماسی موفق مبتنیبر عقلانیت، اقتدار و تدبیر در شکست ایالات متحده در شورای امنیت سازمان ملل(لغو تحریم تسلیحاتی جمهوری اسلامی) نشان داده است که گرچه به دولت حسن روحانی نقدهایی جدی در حوزههای عملکردی وجود دارد، اما این دولت نشان داده در یک حوزه تبحر و تجربه لازم را دارد و آن عرصه دیپلماسی است. زدن قفلهای اینچنینی بر دستگاه دیپلماسی کشور بهجز تحقق خواست دشمنان قسمخورده کشور هیچ حاصلی درپی ندارد. شایسته است با خویشتنداری و سعهصدر منازعات داخلی را بهانهای برای گروگانگرفتن منافع ملی قرار ندهیم؛ چراکه درصورت اجرائیشدن این مصوبه، مهری دائمی بر تحریمات ظالمانه علیه کشورمان زده میشود که بازکردن آن از هیچ شاهکلیدی ساخته نیست.
سخنگوی دولت در مخالفت با مصوبه مجلس گفته «آنچه در عنوان طرح نمایندگان محترم آمده، برداشت تحریمهاست. انباشت اورانیوم با غنای ۲۰ درصد و همینطور عدم اجرای پروتکل الحاقی منجر به دائمیشدن تحریمها میشود؛ در این صورت به مذاکرات هستهای و برجام نیازی نمیبود. ما قبل از برجام، پروتکل الحاقی را اجرا نمیکردیم و صدها کیلوگرم اورانیوم با غنای ۲۰ درصد در اختیار داشتیم، اما همچنان ذیل سختترین تحریمهای چندجانبه شورای امنیت سازمان ملل متحد بودیم. بنابراین اگر هدف از طرح آنطور که در عنوان آن آمده «اقدام راهبردی برای لغو تحریمها» باشد، براساس تجربههای پیشین، این طرح شامل کیفیت غنیسازی و عدم اجرای پروتکل الحاقی، کمکی به لغو تحریمها نمیکند. امروز بیش از سه تن اورانیوم غنیشده در اختیار داریم و ماهانه بین ۲۵۰ تا ۳۰۰ کیلوگرم اورانیوم غنیشده تولید میکنیم که این میزان تقریبا و حدودا با ظرفیت تولید کشور قبل از برجام برابری میکند. بنابراین برجام تأثیری بر حجم و کمیت عددی اورانیوم غنیشده هم نداشته است». معطوف به این سخنان ربیعی باید گفت پس اعلام رسمی خروج از پروتکل الحاقی نهتنها هیچ دستاوردی برای ما ندارد، بلکه به بیاعتمادی و اجماع جهانی علیه ما هم خواهد انجامید. طبیعتا تعهدات بینالمللی ما در ارتباط با سازمانهای حقوقی و بینالمللی باید کاملا از میدان مبارزه با هر دشمن و رقیب سیاسی تمییز داده شود؛ چراکه تنها معیار سنجش جامعه جهانی و نظام حقوق بینالملل پایبندی و تعهدات کشورها به این قواعد و معاهدههاست. نکته آخر در وصف ناپختگی این مصوبه، اینکه اثراتش را همان ساعات اولیه تصویب در بازار داخلی نشان داد و آن تغییر فاز نرخ دلار از کاهشی به سمت صعودی بود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.