وضعیت خطرناک بعد از ترور
ترور شهید فخریزاده موضوعی است که این روزها در بسیاری از شبکهها و رسانههایی که مسائل ایران را دنبال میکنند، تحلیل و بررسی میشود. از عاملان حمله تا نحوه ترور و عواقب آن، موضوعات مهمی است که در این تحلیلها به آن پرداخته میشود. شبکه تلویزیونی سیانان با پوشش خبری بخشهایی از مراسم خاکسپاری پیکر شهید محسن فخریزاده، به نقل از یک کارشناس آمریکایی گزارش داد ایران گزینههای متعدد برای پاسخ به این ترور دارد و این پاسخ میتواند حتی سختتر از پاسخ به ترور سردار سپهبد قاسم سلیمانی باشد. به گزارش ایرنا، «جفری لوئیس» (Jeffry Lewis) استاد کالج «میدلبری» (Middlebury) واقع در ایالت ورمونت آمریکا و از کارشناسان مسائل هستهای، درباره پیامدها و گزینههای احتمالی پیشروی ایران در پاسخ به این اقدام تروریستی در تحلیلی به سیانان گفت: البته گزینههای فراوانی پیشروی ایران برای پاسخدادن به اقدام قرار دارد، اما پرسش اصلی این است که ایران چگونه میخواهد در این میدان بازی کند. در وضعیت بسیار خطرناکی قرار داریم. یا ایران با دولت ترامپ بر سر این حادثه خطر خواهد کرد یا ممکن است این ماجرا منجر به متشنجشدن روابط ایران با دولت آتی بایدن شود. براساس گزارش رسانههای غربی، یکی از اهداف پنهان در پشت پرده ترور شهید محسن فخریزاده در آستانه فعالیت دولت جو بایدن، سنگاندازی در مسیر دولت آتی آمریکا برای بازکردن دروازه دیپلماسی با تهران ارزیابی میشود و اسرائیل نیز بهشدت خواستار تحقق این هدف است. این استاد کالج میدلبری افزود: وضعیت واقعا خطرناکی است، آمریکا یک بار طعم این موضوع را در زمان (بهشهادترساندن) قاسم سلیمانی چشید، در آن زمان ایران پایگاههای آمریکا مستقر در خاک عراق را با موشکهای خود درهم کوبید، اما آمریکا در آن حملات متحمل تلفات جانی نشد، امیدوارم که آمریکا این بار هم مثل همان زمان شانس بیاورد. اراده سیاسی منوط به یافتن راهحلهای تکنیکی است وی گفت: درباره بازگشت به توافق هستهای احتمالا دولت آتی بایدن از ایران خواهد خواست تا به تعهدات برجام پایبند باشد که طرف ایرانی نیز خواستار بازگشت آمریکا به این توافق خواهد بود، اگر واقعا اراده سیاسی از سوی آمریکا وجود دارد، باید بهدنبال راهحلهای فنی و تکنیکی در این زمینه باشد. ترور با نتایجی منفی در همین زمینه بولتن آمریکایی دانشمندان اتمی با بازنشر گزارشی درباره ترور دانشمندان هستهای، چنین اقداماتی را غیرسازنده و تحریککننده توصیف کرد که بیشتر نتایج منفی دارد تا مثبت. به گزارش ایسنا، پس از بهشهادترسیدن محسن فخریزاده، دانشمند برجسته کشورمان در حوزه دفاعی و هستهای، بولتن آمریکایی دانشمندان اتمی، اقدام به بازنشر مقالهای در این زمینه کرده است که پیشتر در سال ٢٠١٢ منتشر کرده بود و در آن به بررسی موارد متعدد ترور دانشمندان هستهای در دنیا و از جمله ایران و انگیزههای پشت این اقدامات پرداخته است. این بولتن در گزارش خود با اشاره به منافعی که کشورهای حملهکننده از بهقتلرساندن دانشمندان هستهای سایر کشورها میبرند، آورده است: زمانی که یک کشور تصمیم شوم خود برای ترور دانشمندان هستهای را اتخاذ میکند، در بهترین حالت میتواند امیدوار باشد که در برنامه هستهای کشور هدف خلل ایجاد کند، نه اینکه آن را متوقف کند. شواهد میدانی نشان میدهد که برنامههای هستهای شامل پروژههای بزرگ و پیچیدهای هستند که با حضور صدها نفر پیش میرود و کشتن یک یا دو نفر حتی اگر مؤثر باشند یا روی پروژهای مهم کار کنند، نمیتواند کل این برنامه را متوقف کند. در ادامه این گزارش آمده است: از منظر کشور حملهکننده، آنها ممکن است با انکار دخالت در حمله، نفع ببرند و با فرار از قبول مسئولیت میتوانند خطر ایجاد درگیری و وخامت اوضاع را کم کنند. بهطور قطع هدفقراردادن یک دانشمند هستهای نسبت به حمله نظامی به تأسیسات اتمی یک کشور تأثیر کمتری دارد اما از طرف دیگر کمتر تحریککننده است. بااینحال چنین اقدامی نشاندهنده نبود دیپلماسی قابل اعتنا یا راه جایگزین برای اقدام نظامی است. این بولتن که قدمتی 70ساله دارد، با تأکید بر اینکه «در مقابل، ضررهای حمله به دانشمندان هستهای زیاد است»، نوشته: ترور دانشمندان میتواند به کشور هدف این دلیل را بدهد که به همکاریاش با آژانس بینالمللی انرژی اتمی پایان دهد. این کشورها میتوانند بگویند که ارائه اسامی دانشمندان هستهایشان به آژانس آنها را در معرض خطر قرار خواهد داد. اگر آژانس امکان شناسایی و گفتوگو با افراد مهم در یک برنامه هستهای را از دست بدهد، انجام وظیفه برایش بسیار دشوار خواهد بود. بهعلاوه، چنین حملاتی منجر به افزایش مخفیبودن پروژههای هستهای خواهد شد. این نشریه همچنین تأکید کرده است: ترور دانشمندان هستهای هرگونه امکان راهحل دیپلماتیک و مذاکره درباره برنامه هستهای یک کشور را تضعیف میکند. ترورها ممکن است کشور هدف را نیز وادار به تلافی کنند که بهطور قطع سطح دشمنی و بیاعتمادی را افزایش خواهد داد. توسل به ترور دانشمندان هستهای با توجه به خطرات و پیامدهایی که این کار برای کشور حملهکننده و جهان به همراه دارد، تنها نشاندهنده این است که کشور مهاجم انتخاب دیگری پیشروی خود نمیبیند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.