|

صنایع کوچک و متوسط رمز توسعه اقتصادی

سعید جهاندیده. عضو هیئت‌مدیره اتاق مشترک بازرگانی ایران و کره‌ جنوبی

صنایع یا بنگاه‌های کوچک و متوسط اعم از بنگاه‌های صنعتی، خدماتی، بازرگانی و کشاورزی است که معمولا با توجه به عواملی مانند تعداد نیروی انسانی شاغل در آنها، میزان سرمایه در گردش، حجم دارایی، کل حجم فروش یا ظرفیت تولید به صنایع کوچک و متوسط تقسیم می‌شوند که در کشورهای مختلف با یکدیگر تفاوت دارد و تابع شرایط اقتصادی و صنعتی حاکم است. در این میان رایج‌ترین معیار، تعداد کارکنان بوده که این نیز در بین کشور‌ها متفاوت تعیین می‌شود. بنگاه‌های کوچک و متوسط از عمده عوامل ایجاد شغل محسوب می‌شوند و اشتغال پایدار برای توسعه‌های اقتصادی یک کشور از عوامل ضروری و بنیادین است. امروزه سهم صنایع کوچک و متوسط در کشورهای توسعه‌یافته و حتی در حال توسعه در اشتغال، خدمات، تولید و صادرات قابل ملاحظه بوده و یکی از ارکان بسیار مهم در راستای رشد اقتصادی محسوب می‌شوند و از عوامل تحرک صنایع بزرگ به شمار می‌روند. در مجموع می‌توان بیان کرد که این حوزه به لحاظ وسعت، جایگاه نسبی و رونق تولید بیانگر میزان رشد و سلامت اقتصاد بوده و به‌ طور متوسط بالغ بر 50 درصد تولید ناخالص داخلی در کشورهای توسعه‌‌یافته و در حال توسعه و حدود 30 درصد صادرات این کشورها از سوی بنگاه‌های کوچک و متوسط انجام می‌شود که نشان از نقش بی‌بدیل این گروه از بنگاه‌ها در اقتصاد کشورها دارد. هرچند صنایع بزرگ به جهت داشتن مزیت‌های ناشی از اثر مقیاس انبوه، اثر دامنه تولید، اثر تجربه و اثر سازماندهی، هنوز هم مورد توجه سیاست‌گذاران اقتصادی هستند؛ اما مزیت‌های صنایع كوچك و متوسط به علت وجود اثر حمل‌ونقل، اثر اندازه بازار، ‌اثر تنظیم، مؤثربودن انتخاب و اثر كنترل، این صنایع را در تولید اغلب كالاها به انتخاب اول بدل کرده است. حضور این بخش از شرکت‌ها در اقتصاد به لحاظ انعطاف‌پذیری بالا و ایجاد بسترهای لازم برای کارآفرینی و خلاقیت، ظرفیت بالای جذب نیروی انسانی و کمک به اشتغال فراگیر و بهبود شاخص‌های توزیع درآمد و تأمین نیروی انسانی متخصص برای شرکت‌های بزرگ، قدرت بالا در تربیت کارآفرینان و مدیران اقتصادی، هزینه کمتر خروج از صنعت، از ویژگی‌های این صنایع در مقایسه با بنگاه‌های بزرگ است. در دهه‌های اخیر تغییرات محتوایی و كیفی بسیار زیادی در بازارهای جهانی رخ داده است؛ حركت به سوی منطقه‌ای‌شدن و جهانی‌شدن بازارها سرعت گرفته است؛ به موازات آن، دوره تولیدمحوری به انتهای حیات خود رسیده و دوره مشتری‌محوری در حال شكل‌گیری است. افزایش آگاهی مصرف‌کنندگان موجب تغییر در الگوی ساختار تقاضا شده. از آنجا که صنایع بزرگ به سبب ساختار خاص خود، ‌انعطاف لازم را در جواب‌گویی به تنوع‌طلبی مصرف‌کنندگان ندارند، زمینه رشد صنایع کوچک و متوسط بیش از پیش، فراهم شده است؛ به طوری که دولت و بخش خصوصی می‌تواند مسیر توسعه اقتصادی را از طریق دستیابی به اشتغال پایدار با تأکید بر کمک‌گرفتن از ایجاد و تقویت این صنایع هموار کند تا این شرکت‌ها برای مشارکت بیشتر در اقتصاد کشور، به سازماندهی بهینه و تقویت بنیه فنی در حد لازم برای رقابت و توسعه پایدار به درجه مطلوبی از تکامل برسند. توسعه صنایع کوچک و متوسط، رمز توسعه اقتصادی آینده کشور است. حركت به سمت صنایع كوچك و متوسط نه‌تنها امری بهینه و سودآور بلكه در شرایط فعلی كشور، امری لازم و ضروری است. توسعه صنایع كوچك و تكنولوژی‌های متوسط، می‌تواند به عنوان استراتژی مناسب برای كشور مطرح باشد و از طریق رفع بی‌کاری، افزایش درآمد، ایجاد فرصت‌های شغلی برای نیروی انسانی غیرماهر و انباشت سرمایه از طریق افزایش بازدهی به بهبود بهره‌وری در بخش اقتصادی و اجتماعی كمك کند. در بسیاری از كشورهای در حال توسعه و توسعه‌یافته ثابت شده است كه بخش صنایع كوچك و متوسط نقشی كلیدی در رشد اقتصادی و اشتغال‌زایی ایفا کرده و نه تنها توانسته نیروی كار ناشی از رشد طبیعی را جذب كند، بلكه نیروی كار مازاد کشورها را نیز جذب می‌کند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.