|

مرد حنجره‌طلایی

محمود قنبری (دوبلور پیش‌کسوت و مدیر دوبلاژ): چنگیز جلیلوند یکی از ستارگان انگشت‌شمار دوبلاژ ایران بود. با صدایی بسیار زیبا و حنجره‌ای منحصربه‌فرد. جلیلوند نقش‌های خاص را به‌نحوی‌که هنرپیشه انجام داده بود، ادا می‌کرد و همین موضوع باورپذیری کارهای او را صدچندان می‌کرد. نقش‌های ماندگاری از مارلون براندو، مایکل داگلاس، کرک داگلاس و... از جمله همین نقش‌هاست که با صدای جلیلوند ماندگار شد. هنرپیشه‌ای از سینمای جهان نیست که جلیلوند جای او حرف نزده باشد. بخش دیگری از فعالیت‌های او به پیش از انقلاب برمی‌گردد؛ ماندگاری صدای فردین در فیلم‌هایی که چنگیز جلیلوند عزیز به‌جای او صحبت می‌کرد. اتفاقا خاطره جالبی از هم‌صحبتی او و فردین به خاطر دارم؛ زمانی که آقای جلیلوند بعد از مدتی که در آمریکا زندگی می‌کرد به ایران آمد و البته به خاطر دارم که اصرار می‌کردم باید در کشور خودش فعالیتش را ادامه بدهد. سال 72 سفری به ایران داشت و شبی در انجمن گویندگان آقای فردین هم حضور داشتند و آقای فردین در بخشی از صحبت‌هایش گفت: «سینمای ایران با وجود شما باقی ماند و سینما شد که در اصل نگاهش به جلیلوند بود که سال‌ها به‌جای او گویندگی کرده بود». او بار دیگر به آمریکا سفر کرد و سال 75 به کشورش برگشت و مشغول به کار شد و همان‌طور مثل قبل نقش‌های خاص و کارهای بزرگ انجام داد. از جمله کارهای مشترکمان پیش از انقلاب آرواره‌های کوسه بود و بعد از انقلاب هم فیلم‌های فراوانی کار کردیم. چنگیز جلیلوند شخصیتی نیست که به‌راحتی بتوان فراموشش کرد. متشخص، آرام، مسلط بر کار. تا پشت میز نقش را کامل درک نمی‌کرد، تا خودش را کامل با هنرپیشه هماهنگ نمی‌کرد، هرگز ضبط را شروع نمی‌کرد. زمانی هم که ضبط می‌کرد، ماحصل کارش دوست‌داشتنی بود و برای همه قابل درک و لذت. چنگیز جلیلوند بی‌شک ستاره‌ای بود که غروب کرد. مرد حنجره‌طلایی نامی بود که همه چنگیز جلیلوند را به آن می‌شناختند. همه معتقد هستند هر کلامی از دهان او ادا می‌شد طلا بود. از‌دست‌دادن او دریغ و افسوس بزرگی است. اما اگر کمی به فقدان آدم‌های بزرگ فکر کنیم به این حقیقت می‌رسیم که اصولا مسائل هنری در دهه 50 یا 40 میلادی یا اواسط دهه 40 خودمان شکل و شمایل دیگری داشت. در تمام دنیا هنرپیشه‌ها و موسیقی‌دان‌های بزرگ در این دوران زندگی کردند و ستاره شدند. از جمله استاد شجریان که چندی‌پیش به رحمت خدا رفتند و تصور می‌کنم در سینمای جهان تنها بازیگری که از آن نسل باقی مانده، رابرت دنیرو است. ما در هنر دوبله از جایی شروع کردیم که دوران شکوفایی کارهای هنری بود. با عشق هم شروع کردیم و مسائل اقتصادی هم چندان برای ما مهم نبود. ناگفته پیداست که شرایط زمانی حضور ما در دوبله با امروز بسیار متفاوت بود. آن زمان دستگاه‌ها آپارات بود و البته آنچه آموختیم با تکنیک آن زمان بود. اما با حوصله و دقت بیشتر کار می‌کردیم. همواره دوبله به دلیل هنرش مطرح بود تا صنعتش و فیلم‌ها و هنرپیشه‌های بزرگ عرصه را برای خلاقیت بیشتر فراهم می‌کرد. به همین جهت دوستانم هم بیشتر سر ذوق می‌آمدند و آنهایی که استعداد و صدای خاص داشتند، موفق‌تر بودند. آقای جلیلوند یکی از آن هنرمندان بود. آقای اسماعیلی، زنده‌یاد ناظریان و آقای والی‌زاده، آقای خسروشاهی و... نسل اول و دوم دوبله عمدتا کارهای بزرگ و باکیفیتی انجام می‌دادند اما بعد متأسفانه نه دیگر عمدتا از آن فیلم‌ها خبری هست و نه دیگر کارهای بزرگی انجام می‌شود. انجمن گویندگان به‌طور‌کلی در گذشته مهره‌های قوی بسیاری داشت. برای هر نقشی بلافاصله یک مدیر دوبلاژ با دست باز بهترین‌ها را در کنارش داشت. از آن نسل فقط 20 نفر باقی مانده‌اند و متأسفانه بسیاری را از دست دادیم. در فقدان چنگیز جلیلوند بزرگ و گرامی جز ابراز تأسف برای از‌دست‌دادن این هنرمند کلمه‌ای نمی‌توان گفت. این روزها خاطراتمان را مرور می‌کنم. پیش‌تر زمانی که در آمریکا زندگی می‌کرد، من‌هم برای سفری به دیدار برادرم به آمریکا رفته بودم. سال 68 بود که اصرار می‌کردم به کشورش برگردد و کار کند و خوشحالم که برگشت و باز هم درخشید. وسواس در کارش مثال‌زدنی بود. تا آخرین جمله را به بهترین نحو فهم و برداشت نمی‌کرد یا حس آن لحظه دلپسندش نبود، کوتاه نمی‌آمد. آن‌قدر تمرین می‌کرد تا نهایتا سکانس را می‌گرفتیم. به همین دلیل تمامی کارهایش درخشان بود. امیدوارم نسل‌های بعدی ما هم به همین دقت و ظرافت کار کنند. دوبله ما زمانی در دنیا اول بود و امیدوارم بار دیگر این مقام را به دست بیاوریم.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.