با صدای او حاجت به دو قلب نیست
روزبه میدانی: زمستان است، سرها در گریبان و دلمردگی در زمین و آسمان منتشر: «همه ایرانیان اندوه فاجعه را از سویدای دل گریستند». آنگاه که دست حادثه پرده از رخ سرد و عبوس خود کنار میزند، خیزاب همبستگی را اوجی دیگر است و بر فراز آن، یوسف خوشنام ماست که از لحن داوودی آنچه دارد میدمد تا با «همنوا با بم»، با بم، همنوایی کند. بم لرزیده بود و دل او هم. زیرا «فاجعه بس غمانگیز و دلخراش بود. زخمی جانکاه بر پیکر و جان و روان نشست». او میخواست لرزش آن خشتوخاک فروریخته بر سر هموطنانش، بیقرار و تپنده، آوایی شود جانفزا که خاکها را بتکاند و خاکها را برانگیزاند و خاکها را عزیز بدارد و مگر نه او خود را خاک پای مردم ایران میخواند؟ و آن بانگ برخاست و آن بانگ بوی خوش گلپونههای وحشیِ دشت امید را پراکند و بر جانها نشاند و آن عهد را، آن عهدِ کهنِ همیشگی را در دلهایی که از هول حادثه بیم خاموشیشان میرفت باز زنده کرد: «قلب همه ما ایرانیان تا دورترین نقطه جهان به یکدیگر پیوست. و سرود عشق و انساندوستی در جان ما طنین انداخت. هرکس با هر توانی که داشت به میدان آمد». نوجوان بودم. سرشار از نوا و نغمه خسروی آواز ایران. روزی نبود که صدایش در اتاقم به گوش نرسد. و آن روز 25 دی 1382 غرق در خیال، اشکهایی را نظاره میکردم که از بزرگی آن غم جاری بود و از وسعت روح شجریان. محمدرضا شجریان، حسین علیزاده، کیهان کلهر و همایون شجریان روی سِن جای گرفتند. پشت سرشان سازههایی یادآور بم سوگوار، با نورها و سایههای پهلو به پهلوی هم که غم و امید را در هم میآمیخت. مطلع اجرا «بوسههای باران» بود که با «ای مهربانتر از برگ، در بوسههای باران» آغاز شد و ختم شد به «وین نغمه محبّت بعد از من و تو مانَد/ تا در زمانه باقیست آواز باد و باران» تا پیامی روشن دهد و نشان دهد مهربانی است که میماند و بر قله امید میتوان لشکر غم را در هم شکست. «مجالی بود تا در روزگار نفرت و شرارت و بیاعتنایی مهرورزیدن و دوستی را بار دیگر از سر بگیریم. دانستیم که هنوز توان دوستداشتن در ما نمرده است». سرآخر عظمت در تمامیت خود مقابل دیدگانم شکل بست و آن شکل بیتکرار را هرگز دیگر هیچجای دیگر ندیدم: جمعیت سراپا ایستاده، مست «مرغ سحر» و یکصدا از عمق جان، همراه جان آواز ایران، با بم همنوایی کرد. همخوانی پایان گرفت و اجرا به آخر رسید. اما حالا، جماعت، شیفته و شیدا، او را نگینوار در حلقه گرفتند و دقایقی طولانی صداها همه ستایش او بود و هنر بیهمتاش، عظمت آن شب چنان بود که بر مسم افتاد و زر شدم و سبب شد تا آن شب را از یاد نبرم و همیشه با خود بگویم: «یا رب امان دِه تا باز بیند/ چشم محبان روی حبیبان». و حالا که چهل روز است جانش در جوار حکیم توس آرمیده و جان دوستان و دوستدارانش فسرده، هنوز آن صدای محکم حزنآلود فراموشم نشده است که «اکنون باید توان زاری خود را به نیروی زندگی بدل کنیم و امید را برای آنان که ماندهاند ارمغان آوریم» و بهراستی شاید، برخلاف باور الف. بامداد، «برای زیستن دو قلب لازم» نباشد؛ قلبی که محمدرضا شجریان را درک کند، زندگی را کفایت میکند. *عبارات داخل گیومه، وامدار سخنان محمدرضا شجریان، در کنسرت همنوا با بم است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.