|

گلیم کهنه نمی‌شود

گلاره مرادی

خانم خدیجه محمدی 28‌ساله بود که برایش گلیم‌بافی دوران مادربزرگ‌ها و قدیمی‌های شهرش دوباره جذاب شد. هنری که تا پیش از این، کارِ هرروزه و معمولی زنان زنجان بوده و امروز تقریبا فراموش شده است. یادگیری گلیم‌بافی را شروع و آن‌قدر تمرین می‌کند تا حسابی دستش راه بیفتد. کم‌کم از این کار خوشش می‌آید و مادر، خاله‌ها، دخترخاله‌ها و باقی اقوام را هم به آن دعوت می‌کند. خانم‌های همسایه هم با دیدن اینکه گلیم‌بافتن در این خانواده دوباره راه افتاده، برای زنده‌کردن خاطرات کودکی هم که شده، نزد خانم محمدی می‌روند و تلاش می‌کنند هنر اجدادشان را یاد بگیرند و احیا کنند. می‌گوید قبل از اینکه گلیم‌بافی را دوباره شروع کند، دارهای گلیم از خانه‌ها برچیده شده بود یا در انباری‌ها خاک می‌خوردند. البته دار گلیم مادربزرگ‌هایشان به‌شکل امروز فلزی نبودند؛ آنها با دار چوبی گلیم می‌بافتند، اما نتیجه نهایی تفاوت چندانی ندارد. او به‌تدریج، علاوه‌بر طرح‌های گلیم‌های قدیمی زنجان، طرح‌های مغان و ترکمن را هم یاد می‌گیرد و یاد می‌دهد.

چندین سال می‌گذرد و بعد از آموزش گلیم‌بافی، نوبت به گرفتن اولین سفارش می‌رسد. دست و دلش می‌لرزد، اما تلاش می‌کند مسلط باشد و طرح را همان‌طور که سفارش گرفته است، در بیاورد. می‌تواند گلیم را می‌بافد و بعد از اینکه محصول را تحویل مشتری می‌دهد و رضایت را در چهره‌اش می‌بیند، به فکرش می‌زند که می‌تواند مغازه داشته باشد و در اینستاگرام صفحه‌ای برای تبلیغ محصولاتش درست کند و در شهر هم آگهی مغازه و کلاس‌های آموزشی‌اش را پخش کند. تبلیغات سینه‌به‌سینه هم که پیش‌فرض کارش بود؛ هر کجا می‌نشست، از هنری که آموخته بود می‌گفت و همین برایش هم هنرجو می‌آورد و هم مشتری. زمانی که تعداد سفارش‌ها و آموزش‌دیده‌ها بیشتر شد، مغازه را تأسیس کرد: «تایسیز» که در زبان ترکی به معنای «بی‌همتا» است. کارهایش از نظر کیفیت و تنوع در زنجان بی‌همتا هستند. جز گلیم، بافتن کیف و کیف‌پول و وسایل این‌چنینی هم به کارشان اضافه می‌شود. یکی از همکاران (و در واقع شاگردانش) در تلگرام آگهی باسلام را برایش می‌فرستد و حالا در باسلام هم غرفه دارد. می‌گوید پیش از کرونا، گاهی توریست‌ها و خارجی‌ها هم به مغازه می‌آمدند. جالب‌ترین خاطره‌هایش از این کار راهنمایی آنهاست و دادن اطلاعات درباره گلیم، دست‌وپاشکسته و با زبان اشاره. یک دار هم در مغازه دارد که اگر مفاهیم منتقل نشدند، همانجا مشغول بافتن شود تا به‌صورت عملی هم گلیم را به آنها معرفی کند. خانم محمدی مهم‌ترین دلیلش را برای انجام این کار زنده‌کردن هنر اجدادی و قومی‌اش می‌داند. حالا هم به خانم‌های زنجانی گلیم‌بافی آموزش می‌دهد و هم مغازه تایسیز را می‌چرخاند. خانم‌های خانه‌دار در خانه‌شان گلیم و کیف‌دستی می‌بافند و محصولاتشان را برای او می‌فرستند تا در مغازه فروخته شوند. تا پیش از کرونا، حسابی مشتری داشته و توریست‌ها هم از طرفداران پروپاقرصِ مغازه او برای خرید صنایع‌دستی زنجان بوده‌اند. بعد از ورود این میهمان ناخوانده به شهرشان، فروش کمتر شده است و بیشتر روی فروش در فضای مجازی تمرکز کرده است. حالا امیدوار است روزی کرونا تمام شود و کسب‌وکارش دوباره به رونق قبلی برگردد. «باسلام» بازار اجتماعی آنلاین کسب‌وکارهای کوچک است. QR کد را اسکن کنید و به غرفه تایسیز سر بزنید.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.