|

منطقِ زیستن در جهان چندقطبی‌

فرهاد توانا‌نیا

قدر مسلم وجود جهان چند‌قطبی این امتیاز را داشت و دارد که طراحان سیاست‌گذاری خارجی کشورمان بتوانند با لحاظ‌کردن تفکر و منطق سیاسی و ظرفیت‌های لازم برای حضور در رقابت‌های جهانی و تعامل در جهت حفظ منافع ملی و موجودیتشان، در زمانی که قدرت‌هایی مانند آمریکای نومحافظه‌کار، چین (دارای بیشترین جمعیت)، کشورهای عضو اتحادیه اروپا و روسیه (به لحاظ سیاسی و توانمندی در تکنولوژی هسته‌ای و نظامی پیشرفته) در مقابل یکدیگر صف‌آرایی کرده‌اند، درک و ارزیابی واقع‌بینانه‌ای از موقعیت و توان خود داشته باشند.

اکنون در هنگامه جهانی‌شدن، هرچند بر نزدیکی و وابسته‌ترشدن کشورها به یکدیگر در عرصه‌های اقتصاد، سیاست و فرهنگ افزوده می‌شود‌ ولی فراموش نکنیم ‌که این پدیده در هنگام بروز افراطی‌ترین و محافظه‌کارترین نوع سرمایه‌داری رخ می‌دهد و بیشتر یک‌سویه است. ایران به‌لحاظ واقع‌شدن در منطقه‌ای دارای مختصات ژئوپلیتیک حساس و برخورداری از انرژی و منابع سرشار انسانی و زیرزمینی، دیر‌گاهی است که مصائب و مزایای تاریخی این مسئله را پشت‌سر گذاشته و همچنان پیش‌رو دارد. بر اثر فقدان همین ارزیابی از موقعیت جغرافیایی خاص و مقدرات تاریخی ایران و به‌واسطه برخی اقدامات و ناکام‌ماندن برجام، اکنون شاهد تحریم بی‌سابقه هستیم. تحریمی که به‌جز بحران اقتصادی و مالی - و ورشکستگی همه‌جانبه آن - و فقر و تحمیل رنج‌ها و مرارت‌های فراوان به یک ملت و جامعه در بر نداشته است. بسیاری از کارشناسان و نخبگان، آینده ایران را در صورت دوام‌داشتن این سیاست‌ها تیره‌وتار می‌بینند. الزامات سیاست خارجی و روابط بین‌المللی ما می‌طلبد که در پی برقراری نوعی موازنه در سیاست خارجی و سیاست‌ورزی، ضمن حفظ استقلال و عدم وابستگی، استقبال و بهره‌گیری از سرمایه‌ها، توان و کمک‌های علمی- فنی از سوی همه کشورها با لحاظ‌کردن منافع ملی، عدم مداخله در امور داخلی دیگران و حفظ حسن همجواری با همسایگان و پرهیز از دیدگاه‌های بی‌ثمر و پرهزینه باشیم.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.