راهکارهایی برای کاهش تصادف مرگبار شهری
سرگرد الهام ناصری.دکترای علوم تربیتی اداره برآورد معاونت اجتماعی پلیس تهران
اداره برآورد اجتماعی و افکارسنجی معاونت اجتماعی فرماندهی انتظامی تهران بزرگ، در پژوهشی، به بررسی علل و عوامل تصادفات راکبان موتورسیکلت و عابران پیاده در شهر تهران پرداخته است. در این پژوهش آمده است: استفاده بیش از پیش از موتورسیکلت، مشکلات ترافیکی شهر تهران را حل نکرده، بلکه موجب افزایش معضلات و بروز حوادث متعدد شده است. آزادی عمل برای راکبان این سیستم در استفاده از فضاهایی مانند پیادهروها و حرکت در جهت خلاف مسیر، بهرهمندی از سیستم موتورسیکلت را افزایش داده و آن را به سیستمی منحصربهفرد تبدیل کرده است؛ بنابراین توجه به تصادفات موتورسیکلت بسیار حائز اهمیت است. تهران از جمله شهرهایی است که بیشترین تعداد موتور و موتورسوار را دارد. موتورها ویژگیهایی دارند که آنها را کاملا از خودروها متفاوت میکند و احتمال تصادف آنها را افزایش میدهد؛ از جمله اینکه موتورها بهراحتی تعادل خود را از دست میدهند و واژگون میشوند، عموما در زمان ترمزگرفتن، شتابگرفتن و در جادههای شیبدار، لاستیکها چسبندگی خود به زمین را از دست میدهند. همچنین نسبت قدرت به وزن در موتورها بسیار بیشتر از اتومبیلهاست؛ بنابراین موتورها سرعت و شتاب بیشتری دارند. چنین خصوصیاتی موجب آسیبپذیری موتورسواران در برابر تغییرات مختلف در جاده میشود و بسیار سخت میتوانند در شرایط اضطراری ترمز بگیرند. علاوه بر این مشکلات، موتورسواران از راههای دیگر مانند نداشتن محافظ در برابر تصادفات، دیدهنشدن توسط سایر رانندگان، برخورد با موانع راه و... آسیبپذیر هستند. همچنین تحقیقات نشان میدهند میزان ریسکپذیری افراد هنگام راندن موتور نسبتبه راندن اتومبیل بیشتر است. موتورسیکلتها بیشتر سبقت میگیرند و با سرعت بیشتری حرکت میکنند؛ بنابراین یکدفعه ظاهر میشوند و رفتار آنان قابل پیشبینی نیست. این عوامل احتمال تصادف را افزایش میدهد، ازاینرو باید به تقویت مهارت، هشدار و اطلاعرسانی درمورد این خصوصیات و قوانین راهنماییورانندگی پرداخته شود. ازآنجاکه اجرای طرح ایمنی در تمامی راههای شهر تهران بسیار هزینهبر و زمانبر است، ضروری است عواملی که بیشترین تأثیر را در تلفات این شهر داشتهاند، شناسایی شوند و اقداماتی بهمنظور رفع عوامل تأثیرگذار صورت پذیرد. نگرش جدید جامعه به موتورسیکلت بهعنوان یک شغل و منبع درآمد بوده که خود زاییده برخی مشکلات دیگر جامعه مانند بیکاری وتورم است؛ بنابراین موتورسیکلتسواران بهعنوان پیک حامل یا وسیله مسافربر درونشهری منبع ایجاد درآمد هستند. درعینحال موتورسواران از گروههای آسیبپذیر حوادث جادهای محسوب میشوند. در این گزارش اجتماعی نظر کارشناسان اجتماعی و فرهنگی آورده شده و نتایج بهدستآمده از مصاحبه با حادثهدیدگان و مطالعه خلاصه پروندههای آنان مشخص کرد: عواملی مانند: بیکاری، ارزانبودن قیمت موتورسیکلت، امکان ورود به طرح ترافیک و... تأثیر مثبتی بر میزان استفاده از این وسیله نقلیه در سطح شهر تهران گذاشته، ولی این موارد را نمیتوان عامل اصلی برای اضافهشدن این وسیله نقلیه به سیستم حملونقلی داخل کشور، بهویژه شهر تهران دانست. عامل اصلی این امر، شرایط فیزیکی و نوع کاربری این وسیله نقلیه است که اینچنین در بین سازمانهای دولتی و خصوصی جای پیدا کرده و در صورت نبود آن، خلل قابل توجهی در روند اجرای امور جاری سازمان به وجود میآید. این امر در سیستمهای بانکی، پست، نیروی انتظامی و امثالهم، کاملا مشهود است. در این میان عواملی که مستقیم در افزایش حجم ترافیک در سطح شهر تهران نقش مؤثر و مثبتی ایفا میکنند، اجرانشدن قوانین راهنمایی و رانندگی توسط مجریان، رعایتنشدن قوانین در بیشتر موارد، اشغال فضای بسیار قابل ملاحظه توسط اتومبیلهایی که از طلوع صبح تا غروب آفتاب در کنار خیابان و معابر پارک شدهاند، تعبیهنشدن درست ایستگاههای اتوبوس در حاشیه معابر، نداشتن توجه لازم به تابلوهای راهنماییورانندگی در معابر ازسوی اتومبیلها، نبود کیفیت لازم در وسایل حملونقل عمومی است که منجر به استفاده بیش از اندازه از اتومبیلهای شخصی در سطح شهر میشود. نبود سیستم نظارتی درست و بهتبع آن وجود بینظمیهای خاص، نبود وجود مدیریت واحد شهری بهویژه در بخش حملونقل و مانند اینها از مشکلاتی است که در صورت اصلاح حداقل 50 درصد موارد فوق، میتوانیم بهطور تقریبا مستمر، شاهد ترافیک روان و حجم کمتر خودرو در سطح شهر باشیم که خود این امر فواید بیشماری را از نظر اقتصادی، اجتماعی و... برای کشور به ارمغان میآورد. همچنین برای کاهش تصادفات عابران پیاده، افزایش استفاده از پلهای عابر، مشارکتدادن خانوادهها در ارتقای ایمنی از یک طرف از طریق برگزاری مسابقه نقاشی کودکان و نصب آنها در کنار تابلوهای محدودیت سرعت و کانالیزهکردن عبور همسطح عابران پیاده ازطریق افزایش جذابیت و گرافیکیکردن خطوط عابر پیاده و نمایانکردن این کانالها برای رانندگان وسایل نقلیه پیشنهاد میشود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.