قتلعام شبزیان کویر
اسماعیل کهرم
حتما ویدئوی معروف این روزها را دیدهاید که یک خودروی آفرود در کویر مرنجاب یک بز کوهی نگونبخت را چنان میترساند و تعقیب میکند که حیوان از پا میافتد و جانش را از دست میدهد. ویدئوی ناراحتکننده و حتی ترسناک که از وضعیت بد حیات وحش در ایران و سیاستهای ضعیف حمایتی از آنها خبر میدهد. مسئلهای که موجب میشود چند جوان آفرودسوار با افتخار حتی فیلم جنایتشان از تلفکردن یک حیوان را ضبط و در شبکههای اجتماعی منتشر کنند و احتمالا به دنبال معروفشدن هم باشند. چراکه در سایه یک سازمان حفاظت از محیط زیست منفعل باید منتظر باشیم که چنین اتفاقاتی رخ بدهد. ما با سازمانی مواجه هستیم که رئیس آن سهسالونیم پیش وقتی منصوب شد گفت «ما برای چهارتا یوزپلنگ مسئله آب را فراموش نمیکنیم». حتما میدانید که در فارسی استفاده از اصطلاحی مثل «چهارتا» برای تحقیر، کوچکشمردن و بیارزشبودن موضوعی استفاده میشود. طبیعی است که وقتی رئیس سازمانی که قرار است از محیط زیست حفاظت کند چنین درباره حیات وحش این کشور حرف میزند، چند سال بعدش ببینیم که کسانی هم چنین آزادانه حیوانی را بکشند و از آن فیلم بگیرند. آن هم در کشوری که تاکنون ۱۴۳ نفر از محیطبانانش با همه کمبودها در راه حفظ محیط زیست و حیات وحش این کشور شهید شدهاند. این در حالی است که ما در ایران به اندازه یکچهارم از میزان واقعی محیطبانهایی که نیاز داریم را در اختیار داریم. یعنی حدود ۱۱ درصد از خاک ایران به عنوان مناطق چهارگانه در کنترل سازمان حفاظت از محیط زیست است ولی از نظر استانداردهای جهانی ما ربع چیزی که نیاز داریم محیطبان در اختیار داریم. این در حالی است که نیروهای محیطبان به اندازه کافی هم تجهیزات ندارند و از خودروی کافی برای پوشش مناطق تحت حفاظتشان برخوردار نیستند. همین مسئله موجب میشود که زیر نظر بچههای فداکار محیطبان چنین اتفاقاتی رخ دهد. اما اگر از لایه سیاستگذاران و تصمیمگیران حیات وحش این مملکت خارج شویم، سوی دیگر این ماجرا درباره رفتار گروهی است که در چند سال اخیر در ایران افزایش یافتهاند و آن هم جمعیت آفرودسوارهایی است که با خودروهایشان کوه و جنگل و کویر را در مینوردند. به نظر این مسئله هم مثل خیلی دیگر از مسائل وارداتی به فرهنگ و سبک زندگی مردم این مملکت تکنولوژیاش وارد شده اما فرهنگش نه و نتیجهاش میشود همین ویدئوی خجالتآور. در صحراهای بزرگ دنیا مثل آریزونا اغلب مسیرهایی برای آفرودسواران تعیین میشود و کسی نمیتواند خارج از آن مسیر رانندگی کند. طبیعتا در ایران فعلا خبری از این مسئله نیست. شاید این ویدئو بهانهای شود تا دلسوزی پیشقدم شود و با همکاری کارشناسهای راهنمایی و رانندگی، گردشگری و محیط زیست برای آفرودسواران مسیر تعیین کند و اینچنین نباشد که هرکسی که یک خودروی دو دیفرانسیل داشت تپهها و کوههای این کشور را نابود کند. فقط کافی است به این مسئله توجه کنید که در مناطق کویری هشت هزار جانور به یک بوته متصل میشوند و از آن بهره میبرند. از این رو لگدمالکردن یا ردشدن از روی یک بوته کویری تنها نابودکردن یک خار بیابانی نیست بلکه خرابکردن چرخه زندگی هشت هزار گونهای است که به آن گیاه متصل بودهاند. نکته دیگر درباره حیات در کویر این است که به دلیل گرمای زیاد این منطقه حیوانات و حشرات اغلب در طول روز در زیر خاک زندگی میکنند و شبها بیرون میآیند. از این رو جولاندادن خودروها در مناطق کویری به معنی خرابکردن خانه بر سر انواع حیوانات و حشراتی است که لای شنها زندگی میکنند. در واقع حرکت هر خودروی آفرود در کویر به معنی قتلعام شبزیان این زیستگاه است. از این رو کویرهای ایران که فعلا بهشت آفرودسواران است در سایه قانون سفت و سخت و جریمههای سنگین و همچنین فراهمآوردن امکانات و نیروی انسانی کافی برای محیطبانان و حافظان محیط زیست و حیات وحش میتواند برای حیوانات و ساکنان اصلیاش امن و آرام شود و در غیر این صورت هر چند ماه یک بار باید منتظر انتشار چنین ویدئوهای ناراحتکنندهای باشیم.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.