«ترامپیسم» بعد از ترامپ هم ميماند
ایالات متحده چهار سال تحت رهبری دونالد ترامپ زندگی کرد، البته همراه با برخی ناملایمات؛ اینک آمریکا در آستانه آن قرار دارد تا تحت رهبری جو بایدن یک آمریکای متفاوت باشد. البته آن آمریکا، «آمریکای جو بایدن» نخواهد بود بلکه آمریکایی است کاملا متفاوت؛ اما با آنکه برخی امیدوارند کناررفتن احتمالی ترامپ از قدرت بتواند اثر او را کمرنگ کند، او ممکن است یکی از یکی از همان چهرههایی در تاریخ باشد که گاهگاه برای اعلام پایان یک عصر سر برمیآورند. دموکراتها یکی از شعارهای ستاد انتخاباتیشان را «احیای رهبری آمریکا» در صورت پیروزی در انتخابات قرار دادند تا ضمن اذعان به سیر قهقرایی جایگاه آمریکا در دنیا، جلوگیری از این روند یا کندکردن آن را به ورود خودش به کاخ سفید گره بزند؛ اما در عصر ترامپ چه اتفاقی افتاده که ضرورت ترمیم آن به یکی از اصلیترین وعدههای جو بایدن تبدیل شده است. یک نتیجه ریاستجمهوری ترامپ شدتگرفتن سیر نزولی جایگاه آمریکا در نزد عموم مردم دنیا یا به عبارتی افت «قدرت نرم» این کشور، بهعنوان یکی از ستونهای هژمونی آمریکا بوده است. مرکز نظرسنجی «پیو» چند ماه پیش نتایج تحقیقاتی را منتشر کرد که نشان میداد تصورات و نگرشهای مطلوب نسبت به آمریکا با افت شدید همراه شده و به سطوح «غیرقابلتصوری» رسیده است: نتایج این پیمایش که در 13 کشور دنیا انجام شده نشان میدهد تنها 26 درصد مردم آلمان، 30 درصد مردم هلند، 31 درصد فرانسویها، 33 درصد استرالیاییها و 35 درصد کاناداییها نظر مطلوبی نسبت به آمریکا دارند. این البته تنها شاخص قدرت آمریکا نیست که در عصر ترامپ رو به نزول گذاشته است. حمایتگرایی نظامی-اقتصادی برآمده از دکترین «نخست آمریکا» که هسته مرکزی سیاستهای ترامپ را تشکیل میدهد، شالودههای دیگری را که قدرت آمریکا و بالطبع، نظم بینالمللی تحت رهبری این کشور را در سالهای پس از جنگ سرد بر روی آن ایستاده بودند نیز تضعیف کرده است. با وجود این فارغ از اینکه نتیجه انتخابات چه باشد و ترامپ با انتخابات از قدرت کنار برود یا چهار سال دیگر این اتفاق بیفتد، نشانههای افول آمریکا با او نیامدهاند که با رفتن او محو شوند. نقل مشهور در میان نظریهپردازان قائل به سیر افولی آمریکا این است که ترامپ را باید بارزترین «نشانه» افول آمریکا دانست نه «عامل» آن. مهمترین پیام انتخابات 2016 هنوز هم از نگاه کارشناسان «نه» به هیئت حاکمه آمریکا و ناامیدی از حل نقایص ساختاری و بیعدالتیهای نهادینهشده در اقتصاد سیاسی نئولیبرال آمریکا قلمداد میشود. بسیاری از آثار منفی سیاست خارجی ترامپ، خلاف وعدههایی که جو بایدن برای خنثیکردن آنها میدهد، ماندگار خواهند بود و این چیزی است که متحدان اروپایی آمریکا هماکنون به آن اذعان میکنند. یک دیپلمات غربی چند روز پیش در گفتوگو با روزنامه «فایننشالتایمز» گفت: «اروپاییها به یک آمریکای قدرتمند نیاز دارند اما تصور بازگشت همهچیز به روال قبل از انتخاب ترامپ، سادهلوحانه است». این دیپلمات میگوید، تنها چیزی که در دوران بایدن (در صورت پیروزی او در انتخابات) تفاوت خواهد کرد «لحن دوستانهتر، لبخندهای بیشتر، عکسهای بیشتر و سفرهای بیشتر» خواهد بود. روزنامه واشنگتنپست در گزارشی مینویسد كه بایدن چندین دهه تجربه سیاسی دارد. این معاون سابق رئیسجمهوری در تمام این سالها از تجربیات گرانبار شماری از تواناترین شخصیتهای سیاسی واشنگتن بهرهمند بوده است. بایدن آمریکا را دوباره به سازمانها و موافقتنامههای بینالمللی که ترامپ از آنها خارج شده بود، بازخواهد گرداند از قبیل سازمان بهداشت جهانی و توافق آب و هوایی پاریس. او مبنای کارش در سیاست خارجی، ترویج ارزشهای لیبرال است و با این چشمانداز، یک اجلاس سران از رهبران دموکراسیهای جهان ترتیب میدهد تا این رهبران را مجددا مجتمع کند. با اجتماع این دموکراسیها، ارزشهای بنیادین لیبرال ترویج میشود؛ اما آنچه اكنون بهطور عینی دیده میشود، آن است كه ترامپیسم با رفتن ترامپ از بین نخواهد رفت و تا چندین دهه آثارش را بر رویدادهای دنیا بر جا خواهد گذاشت. زمانی، «هنری کیسینجر»، نظریهپرداز راهبردی و سیاستمدار شناختهشده آمریکایی، گفت: «به نظرم، ترامپ شاید یکی از همان چهرههایی در تاریخ باشد که گاهگاه برای اعلام پایان یک عصر سر برمیآورند».
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.