|

بالاترین هشدار امنیتی پس از حمله تروریستی در «نیس»

بازگشت دلهره به فرانسه

دومین حمله تروریستی در دو هفته اخیر در فرانسه نه تنها این کشور را در میانه بحران کرونا و آغاز مجدد قرنطینه سراسری در شوک فرو برده، جهان غرب را هم نگران گسترش دامنه این حملات در دیگر کشورهای غربی کرده است. روز پنجشنبه، یک مرد جوان تونسی مسلح به چاقو وارد کلیسایی در نیس فرانسه شد و با فریاد الله‌ اکبر سه نفر را سر برید. این مهاجم 21ساله تونسی پس از این حمله از سوی پلیس فرانسه مجروح و برای مداوا به بیمارستان منتقل شد. این حمله باعث شد تا «امانوئل مکرون» رئیس‌جمهوری فرانسه با هشدار نسبت به این موضوع که کشورش در معرض تهدید «دیوانگان تروریست» قرار گرفته، هشدار امنیتی را به حداکثر برساند و حضور پلیس و نیروهای امنیتی در اطراف مدارس و مراکز مذهبی را از سه هزار نفر به هفت هزار نفر افزایش دهد. دادستان فرانسه درباره مشخصات فرد مهاجم اعلام کرد که «ابراهیم عیساوی» در اوایل ماه اکتبر از طریق جزیره «لامپدوزا» ایتالیا که یکی از عمده‌ترین مقاصد مهاجران از شمال آفریقا به اروپا به شمار می‌آید، به فرانسه آمده است. پلیس فرانسه پس از بازرسی مهاجم مجروح اعلام کرد که فقط گوشی تلفن همراه و یک نسخه قرآن در وسایلش یافته‌اند و هیچ‌گونه مدرک شناسایی همراه نداشته و تنها برگه‌ای همراهش بوده که نام او را در لیست صلیب سرخ ایتالیا نشان می‌داد. او پس از سپری‌شدن مهلت هفت‌روزه‌اش برای خروج از خاک ایتالیا به طور غیرقانونی وارد فرانسه شد و از زمان حضورش در فرانسه تقاضای پناهندگی نکرده بود. حمله در نیس سومین حمله افراط‌گرایان در کمتر از دو ماه در این کشور محسوب می‌شود. اواخر ماه سپتامبر یک جوان پاکستانی که سال 2017 وارد فرانسه شده بود، در نزدیکی دفتر سابق نشریه طنز «شارلی‌ابدو» در پاریس با ساطور به عابران حمله و دو نفر را مجروح کرد. دو هفته قبل نیز یک جوان چچنی که به‌تازگی کارت پناهندگی 10ساله دریافت کرده بود، «ساموئل پتی» معلم مدرسه‌ای در حومه پاریس را سر برید. این معلم در کلاس «آزادی بیان»، کاریکاتوری توهین‌آمیز از پیامبر اسلام (ص) را که پیش از این در نشریه شارلی‌ابدو منتشر شده بود، به دانش‌آموزانش نشان داده بود. حملات اخیر یادآور تنش‌های موجود در جامعه سکولار فرانسه است؛ جامعه‌ای که در سال‌های اخیر هزینه‌های زیادی برای آزادی بیان و آزادی مناسک مذهبی پرداخته است. در حال حاضر حدود پنج میلیون مسلمان در فرانسه زندگی می‌کنند که بسیاری از آنها در مناطق فقیرنشین ساکن هستند و اغلب در سیاست و رسانه‌های این کشور نادیده گرفته می‌شوند. تحلیلگران با اینکه اکثر آنها از افراط‌گرایی حمایت نمی‌کنند، اما این بی‌عدالتی‌ها آنها را به سمت افراط‌گرایی می‌کشاند. «مریم فرانسوا» محقق مرکز مطالعات اسلامی دانشگاه لندن به سی‌ان‌ان می‌گوید: «معتقدم که راست‌گرایان افراطی فرانسه تلاش می‌کنند تا اسلام‌گرایان این کشور در وضعیت اقتصادی وخیم به سر ببرند. این خط را رسانه‌ها و دیگر احزاب سیاسی فرانسه هم دنبال می‌کنند. به همین دلیل افکار عمومی جرم و جنایت‌هایی را که در حومه شهرها انجام می‌شود، مشکل مسلمانان می‌دانند نه یک معضل اجتماعی- اقتصادی. این واقعیت غیرقابل تردید است که در جامعه فرانسه، نگاه ضد اسلامی هم وجود دارد و شاهد این امر هم در انتخابات سال 2017 فرانسه است. «مارین لوپن» رهبر حزب راست‌گرای افراطی «جبهه ملی» که شعارهایی علیه مسلمانان و در حمایت از محدودیت‌ها علیه مهاجران می‌داد با حمایت 10 میلیون نفر از جامعه فرانسه روبه‌رو شد و توانست به دور دوم انتخابات ریاست‌جمهوری راه یابد که نهایتا مکرون مانع از پیروزی او شد. محبوبیت حزب «جبهه ملی» باعث شد تا نگرانی از اسلام و اسلام‌گرایان به جریان اصلی رسانه‌های مهم فرانسه راه یابد و سیاست‌مداران فرانسوی هم با مطرح‌کردن دوباره بحث بر سر ممنوع‌کردن حجاب و پوشیدن برقع در محیط‌های خاص، این حساسیت را دامن زدند». «اورلین موندون» استاد دانشگاه «بث» و متخصص راست‌گرایی و پوپولیسم هم می‌گوید: «هم محبوبیت نگرش راست‌گرایی افراطی و هم سنت دیرینه سکولاریسم باعث شده تا افکار عمومی و رسانه‌های فرانسه دیدگاهی منفی نسبت به اسلام‌گرایان داشته باشند». چالشی غیرقابل حل فرانسه سابقه‌ای طولانی در انتشار رسانه‌های طنز و فکاهی دارد. نشریه شارلی‌ابدو به همه چیز با دیدگاهی طنز می‌نگرد و حتی مسیحیت را هم دستمایه طنز قرار داده است اما وقتی این کار در کشوری انجام می‌شود که در آن پدیده اسلام‌هراسی به طور جدی وجود دارد، خطر ایجاد تنش و انزوای مسلمانان افزایش می‌یابد. در این میان نقدی جدی که به دولت فرانسه وارد می‌شود، زیر‌سؤال‌بردن اصل تاریخی سکولاریسم است. قانون در سال 1905، كه كلیسا را از سیاست جدا و به وضوح بیان کرد كه اگر فردی را مجبور به پیروی از دین كنید و به همین ترتیب اگر از پیروی از دین خود منع کنید، مجازات خواهید شد. اما در فرانسه مدرن ما آنچه دیده می‌شود این است که زنان و دختران مجبور به برداشتن حجاب، نقاب و برقع خود می‌شوند». در این میان وضعیت زمانی بحرانی‌تر می‌شود که دولت به وضوح از یک طرف مناقشه حمایت می‌کند. در هفته‌های اخیر امانوئل مکرون آشکارا از سکولاریسم فرانسه دفاع کرده و هشدار داده که در جنگ علیه این افراط‌گرایان کوتاه نخواهد آمد. تردیدی نیست که تصاویری که دو هفته قبل معلم تاریخ در حومه پاریس در کلاس آزادی بیان نشان داد با پشتیبانی سیستم آموزشی فرانسه بود. پس از آن هم صفحه نخست شارلی‌ابدو در نمای ساختمان‌های عمومی در «تولوز» و «مون‌پلیه» در حمایت از این معلم به نمایش عمومی گذاشته شد. هر دو این شهرها جمعیت قابل توجهی از مسلمانان را در خود جا داده‌اند و این اقدام می‌تواند واکنش منفی آنها را برانگیزد. رهبران جهان اسلام نیز این بار وارد مناقشه شده‌اند و در صدر آنها «رجب طیب اردوغان» رئیس‌جمهوری ترکیه قرار دارد که تندترین حملات را نثار همتای فرانسوی خود کرده و از مردم کشورش خواسته تا محصولات فرانسوی را تحریم کنند. «عمران‌خان» نخست‌وزیر پاکستان نیز مکرون را به حمله به اسلام متهم کرده است. یکی از سخنگوهای کاخ الیزه می‌گوید «تهدیدهای اردوغان را با هر نگاهی باید بسیار نگران‌کننده و خطرناک ارزیابی کرد». ظاهرا هیچ راه‌حلی برای این مشکل وجود ندارد. از یک سو، آزادی بیان، حتی حق توهین و تمسخر، سنگ بنای جامعه فرانسوی به شمار می‌آید و از سوی دیگر، هنگامی که دولت از ابراز عقاید تحریک‌آمیز دفاع می‌کند، باعث تحریک مسلمانان فرانسه به افراط‌گرایی می‌شود؛ جماعتی که بسیاری از آنها افراط‌گرا نیستند و از تروریسم حمایت نمی‌کنند. موندون می‌گوید: «اگر بحث و گفت‌وگو درباره معضلات و چالش‌های اجتماعی گسترده را که در فرانسه با آن روبه‌رو هستیم، آغاز نکنیم با دو روایت متفاوت از فرانسه روبه‌رو خواهیم شد: مسلمانان در یک سو و مردم فرانسه در طرف دیگر و بروز چنین شکافی دقیقا همان چیزی است که تروریست‌ها می‌خواهند».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.