قصه تلخ «باران»
صدرا محقق: شامپانزهها شبیهترین موجودات به انسان روی کره زمین هستند، با 98.6 درصد شباهت ژنتیکی به ما؛ ولی ما همانطور که به خودمان رحم نکردهایم، با این حیوانات پشمالو هم مهربان نبودهایم. یکی از همینها که این روزها در ایران قصهاش بر سر زبانها افتاده، بچهشامپانزه کوچکی به نام باران متولد اردیبهشت ۹۶ است و هنوز فقط سه سال دارد؛ اما سختیهایی که این بچهشامپانزه در همین مدت کوتاه کشیده، گوشهای از رنج بزرگی است که همنوعانش میبرند، چیزی که البته ما به آنها تحمیل کردهایم! قصه این رنج ناآشنا نیست و خیلی از ما هریک بهنوعی در تداوم آن سهم داشتهایم. چه کسانی که زیستبومشان را نابود کردهاند، چه کسانی که از طبیعت جدایشان میکنند و چه مایی که برای تماشایشان در قفس به باغوحشها میرویم و به تداوم چرخه ظلم به آنها کمک میکنیم. زندگی غمبار «باران» از آغاز تولدش در باغوحش ارم رقم خورد. او نارس به دنیا آمد، پس تردیدی نبود که زنده نمیماند و حتی اگر معجزهای بعید رخ میداد، هم در جمع شامپانزههای خشن این باغوحش کشته میشد. اینگونه بود که دامپزشک سابق ارم از مرگ نجاتش داد و سه سال سرپرستیاش را برعهده گرفت. باران هنوز کودک است، اما چند ماهی است که مدیران باغوحش و مسئولان محیط زیست، دستور به بازگشتش به قفسهای مرگبار ارم دادهاند. میدانید شامپانزههای ارم تاکنون چند همنوع خود را کشتهاند؟ آخرین قتلشان همین چهار روز پیش رقم خورد و مقتول نزدیکترین آشنای باران بود؛ مادرش! علت قتل مادر باران که نامش را «شمسی» گذاشته بودند، ضربات سنگین یک شامپانزه دیگر به سرش اعلام شد. یک قتل عمد! بارانِ سهساله به چنین جایی برگردانده شده، البته او این روزها در قفسی جدا نگهداری میشود. با این جدایی هرچند حالا کشته نمیشود اما چیزی هم از زیست اجتماعی نمیآموزد و سخت نیست پیشبینی اضافهشدنش به گروه و به احتمال زیاد قتلش به دست اعضای گروه. مگر مادر ۱۸سالهاش که سالها عضوی از همین گروه بود کشته نشد؟ با همه اینها پس چاره چیست؟ پاسخ همان چیزی است که متخصصانی مثل خانم «جین گودال»، دانشمند و رفتارشناس شهیر حیوانات که سالهاست روی شامپانزهها تحقیق میکند، بهصراحت میگوید: «باران باید به گروههای اجتماعی و مراکزی که در جهان برای شامپانزههای کوچکی مثل او ایجاد شده منتقل شود». به غیر از این، قصه باران و مادرش شمسی و دیگر شامپانزهها و حیوانات اسیر در باغوحشهای ایران و هر جای جهان باید ما را به این نتیجه برساند که از یک جایی به بعد برنامهریزی و هدف اصلی، تعطیلی و پایاندادن به ستم سازماندهیشده هر نوع باغوحشی باشد. تداوم ماجرای باغوحشها و اسارت حیوانات در قفسهای تنگ، یعنی باز هم بهدنیاآمدن «باران»های جدید، توله شامپانزه یا ببر و شیر و فیل و آهو و... فرقی نمیکند. جانوری که دور از محیط طبیعی زندگیاش باشد یعنی زیست و زادوولد و مرگش در قفس رقم میخورد و این چرخه تا ابد ادامه پیدا میکند. باید جایی جلوی این روند را گرفت تا روز پایان باغوحشها رقم بخورد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.