|

‌اتاق شیشه‌ای تولیدکنندگان زیر ضرب قیمت‌گذاری دستوری

هر مجلسی که می‌آید، ساماندهی بازار خودرو را در دستور کار خود قرار می‌دهد. بازاری که هر روز وضعیتش وخیم‌‎تر می‌شود و این روزها فاصله قیمت کارخانه تا بازار، به اعدادی بالاتر از 50 درصد هم رسیده است اما آن‌طور‌که کارشناسان اقتصادی به «شرق» می‌گویند، چاره کار عرضه خودرو در بورس کالا نیست، زیرا هیچ مشکلی را درمان نمی‌کند. ساسان قربانی، کارشناس صنعت خودرو و قطعه‌سازی، به «شرق» می‌گوید آنچه در بازار خودرو رخ داده، واکنش بازار به افزایش قیمت دلار، هزینه کارگری و... است؛ بنابراین قبل از هر اقدامی باید دلایل گرانی خودرو بررسی شود. به گفته او گرانی خودرو به‌خاطر کاهش عرضه بوده و اگر خودرو را در بورس به فروش برسانیم، میزان عرضه افزایش نمی‌یابد و کاهش قیمت‌ها هم به حدی نیست که مصرف‌کننده نهایی را راضی کند. امیرحسن کاکایی، عضو هیئت علمی دانشگاه علم و صنعت نیز در گفت‌وگو با «شرق» نظرات مشابهی دارد. به اعتقاد او طرح مجلس اشکالات زیادی دارد و بعید است به این زودی‌ها تصویب شود.‌ مجلس جدید به‌محض روی‌کار‌آمدن، طرح ساماندهی بازار خودرو را در دستور کار قرار داد. این در حالی که بود که در مجلس قبل هم طرح تحقیق‌و‌تفحص از بازار خودرو کلید خورده بود و در آخرین روزهای مجلس قبل، این طرح در صحن علنی قرائت شد. طرح تحقیق‌و‌تفحص از صنعت خودرو حاوی نکاتی بود که راه‌های برون‌رفت از مشکلات را هم ارائه کرده بود اما گویا مجلسی‌ها عادت دارند که در هر دوره، طرحی نو دراندازند و طرح‌های قبلی را در کشوهای مجلس باقی بگذارند تا خاک بخورند. ‌آن‌طور‌که حجت‌الله فیروزی، سخنگوی کمیسیون صنایع و معادن مجلس شورای اسلامی، اعلام می‌کند: الزام به عرضه خودرو در بورس کالا یکی از اساسی‌ترین محورهای طرح ساماندهی صنعت خودرو به‌شمار می‌رود. اما آیا این راهکار مجلس می‌تواند به صنعت خودرو سر‌و‌سامانی بدهد و آیا عرضه خودرو در بورس روی قیمت‌ها تأثیر می‌گذارد؟
گرانی خودرو علت تصمیم مجلس
ساسان قربانی، کارشناس صنعت خودرو و قطعه‌سازی، در گفت‌وگو با «شرق» در این رابطه عنوان می‌کند: قبل از هر چیز باید علت این تصمیم را بررسی کنیم. به‌خاطر افزایش قیمت خودرو در بازار بوده که چنین تصمیمی گرفته شده است.
او ادامه می‌دهد: به نظر من مسئولان و افرادی که در این حوزه تصمیم می‌گیرند، باید بررسی می‌کردند که چرا قیمت خودرو افزایش یافته است و بعد دنبال راهکار می‌گشتند.‌به گفته این کارشناس صنعت خودرو و قطعه‌سازی علت افزایش قیمت، کاهش عرضه خودرو به بازار است. تا زمانی که عرضه افزایش نیابد، قیمت خودرو به‌طور معنی‌دار نمی‌تواند کاهش یابد. او ادامه می‌دهد: عرضه خودرو به‌صورت خیلی ضعیف در کاهش قیمت اثرگذار خواهد بود و این کاهش به اندازه‌ای نخواهد بود که استفاده‌کننده از خودرو را راضی کند.
‌برخی از دلایل افزایش قیمت
قربانی به تشریح دلایل افزایش قیمت خودرو در کشور پرداخته و می‌گوید: قیمت خودرو به چند دلیل افزایش یافته است. نرخ مواد اولیه که به دست تولیدکنندگان قطعات می‌‎رسد، افزایش یافته است. شرکت‌های تأمین‌کننده مواد اولیه داخلی مثل فولادسازی، پتروشیمی، پلیمر یا تولیدکنندگان مواد لاستیکی و پلاستیکی مواد اولیه مورد نیاز خود را با قیمت‌های بالاتر تهیه می‌کنند. او اضافه می‌کند: از سوی دیگر عامل افزایش قمیت تمام‌شده مربوط به افزایش نرخ ارز در بازار است. کاهش ارزش برابری پول ملی در برابر ارزش ارز خارجی این شرایط را ایجاد کرده است. این کارشناس صنعت خودرو و قطعه‌سازی بیان می‌کند: بخشی از مواد اولیه ما هنوز وارداتی است. تعدادی از قطعات خودرو هنوز از خارج وارد ایران می‌شود. این عوامل باعث افزایش قیمت شده است. او ادامه می‌دهد: ولی با وجود همه این دلایل، زمانی که قیمت‌گذاری در شورای رقابت انجام می‌شد، نپذیرفتند که قیمت خودرو افزایش یابد؛ اما بازار متوجه این مسئله هست که وقتی حقوق و دستمزد، دلار و... بالا می‌رود، خودرو هم باید افزایش قیمت داشته باشد. بازار رفتار متناسب نشان می‌دهد زیرا خودروساز در تأمین قطعات کسری دارد. قربانی می‌گوید: با عرضه خودرو در بورس، میزان تولید افزایش نخواهد یافت. کاهش نرخ به‌وسیله کشف قیمت در بورس هم به‌گونه‌ای نخواهد بود که استفاده‌کننده نهایی را راضی کند. به نظر من با عرضه خودرو در بورس، قیمت‌ها کاهش نمی‌یابد و این راهکار مناسبی نیست. او تأکید می‌کند: برای تعدیل قیمت‌ها باید تولید را افزایش دهیم. اقتصاد خود را اقتصاد مقاومتی کنیم تا دائم ارزش پول ملی کاهش نیابد. مواد اولیه را هم به قیمت مناسب به دست تولیدکننده برسانیم. همه این موارد را رها کرده‌ایم و می‌گوییم به بورس برویم. با عرضه در بورس تولید افزایش نمی‌یابد و قانون عرضه و تقاضا کماکان به قوت خود باقی خواهد.
فقط خریداران خودرو ممکن است این محصول را یک میلیون یا دو میلیون تومان ارزان‌تر خریداری کنند.
طرح پر از تناقض مجلس
امیرحسن کاکایی، عضو هیئت علمی دانشگاه علم و صنعت نیز در گفت‌وگو با «شرق» بیان می‌کند: طرح‎ها باید به‌طور‌ کامل دیده شوند. در شرایطی که ما در عدم تعادل اقتصادی قرار داریم و یک بازار آشفته و صنعت ضربه‌خورده که همچنان به زیان‌دهی ادامه می‌دهد پیش‌روی ما قرار دارد، باید کل طرح مجلس را با هم در نظر بگیریم. او می‌گوید: طرح مجلس فقط و فقط مربوط به فروش خودرو در بورس نیست. اگر فقط طرح این بود که در بورس، کالا را عرضه کنیم تا خودروساز بتواند به پولش برسد و سرمایه‌گذاری کند تا تولید را بالا ببرد، از آن طرف دست دلال‌ها کوتاه شود و قیمت‌ها تعادلی شوند، طرح خوبی بود؛ اما طرحی که ارائه شده، پر از تناقض است. کاکایی عنوان می‌کند: در شرایط فعلی در کوتاه‌مدت نمی‌توان قیمت‌ها در بازار را کاهش داد. با توجه به اتفاقات دو سال و نیم گذشته -حتی اگر اصول علم اقتصاد را در نظر نگیریم- کاهش قیمت خودرو شدنی نیست. در شرایطی که کمبود شدید خودرو و تورم شدید نهاده‌های تولید دارید، کنترل قیمت در بازار امکان‌پذیر نیست. او اضافه می‌کند: در این مدت به بهانه کنترل قیمت در بازار، صنعت خودرو را نابود کردیم که اسناد و مدارک آن هم موجود است.
تداوم روش‌های غلط گذشته
به گفته این عضو هیئت علمی دانشگاه علم و صنعت، بر اساس اسناد موجود در بورس، خودروسازان بالای ده‌ها هزار میلیارد تومان زیان می‌دهند و این زیان‌دهی افزایش می‌یابد. او می‌گوید: درحال‌حاضر با صنعت در حال ورشکستگی روبه‌رو هستیم. صنعتی که به ورشکستگی رسید، ولی به لطف روش‌های بورسی تجدید ارزیابی شد و به‌ظاهر از مرز ورشکستگی آن را خارج کردند. این مسئله بهانه‌ای شد که سیاست‌گذاران به روش‌های غلط که باعث زیان صنعت خودرو است، ادامه دهند.کاکایی اضافه می‌کند: اگر عرضه خودرو در بورس باعث می‌شد که پول پرداختی خریداران به حساب خودروسازان می‌رفت و خودروساز را موظف می‌کردیم که تولید را با سرمایه‌گذاری درست افزایش دهد، چنین طرحی می‌توانست باعث بهبود اوضاع شود. به این ترتیب تولید و عرضه بالا می‌رفت و قیمت‌ها متعادل می‌شد. او بیان می‌کند: طرح فعلی می‌گوید که اختلاف قیمت بازار و قیمت دستوری شورای رقابت را به چند قسمت تقسیم کنیم و از مسیرهای مختلف استفاده ‌کنیم. ظاهر قضیه خوب است اما از نظر اجرائی امکان‌پذیر نیست.
حذف قیمت‌ها اشتباه بود
این عضو هیئت علمی دانشگاه علم و صنعت اضافه می‌کند: وقتی کالا در بورس عرضه می‌شود و صنعت خودرو هم به افت خود ادامه می‌دهد، اگر نتوانید خودرو به بورس عرضه کنید، بعد از مدتی قیمت‌ها افزایش می‌یابد. خود بورس باعث افزایش یا کاهش قیمت نمی‌شود بلکه فقط باعث شفاف‌شدن می‌شود. او تأکید می‌کند: سیاست‌گذاران به اشتباه قیمت‌ها را از سایت‌ها حذف کردند. یک وقت، دو تا سه روز برای جلوگیری از هیجان بازار قیمت از سایت‌ها حذف می‌شود که اقدام خوبی است، اما ماه‌هاست قیمت‌ها را حذف کرده‌اند و این باعث عدم شفافیت شدید و به ضرر فروشنده و خریدار می‌شود. کاکایی یادآور می‌شود: برای کاهش قیمت باید افزایش تولید به قیمت پایین‌تر داشته باشیم یا باید قیمت نهاده‌های تولید پایین بیاید که برنامه‌ای در این زمینه وجود ندارد یا اینکه حالا که قیمت را مردم می‌پردازند و به جیب دلال می‌رود، مبالغ حاصل از بورس، به سمت توسعه تولید برود. او می‌گوید: تحریم‌ها باعث شد یک‌سری قطعات را به ایران ندهند و خودروسازان روی فناوری داخلی کار کردند. درحال‌حاضر که می‌خواهند آن محصولات را به تولید انبوه برسانند، باید خط تولید راه بیندازند. تولید انبوه با دستور انجام نمی‌شود. این عضو هیئت علمی دانشگاه علم و صنعت ادامه می‌دهد: راه‌اندازی خط تولید به پول نیاز دارد. درحال‌حاضر هزینه‌ها در صنعت خودرو 10 برابر شده و نقدینگی آن به‌شدت کاهش یافته است. ما به‌تدریج به سمتی می‌رویم که تولید با مشکلات جدی بودجه جاری مواجه شود. این طرح مجلس اشکالات بسیاری دارد و بعید می‌دانم به این زودی‌ها تصویب شود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.