بحرانهای کهنه و نو
شرق: شویوک شانبهاگ از نویسندگان معاصر هندی است که در سال 1962 در کارناتاکای هندوستان متولد شد. او تا امروز چندین مجموعه داستان، دو رمان و دو نمایشنامه منتشر کرده است. آثار نمایشی او به صحنه رفتهاند و براساس یکی از آثارش نیز فیلمی ساخته شده است. «قاچار قوچور» رمان کوتاهی از شانبهاگ است که نخستین اثری از او به شمار میرود که به زبان انگلیسی ترجمه شد. شانبهاگ به زبان کانادهای مینویسد و این یکی از زبانهای دراویدی است که حدود چهل میلیون نفر، عمدتا در جنوب غرب هندوستان به آن سخن میگویند. آثار او البته به زبانهای دیگر هندی ترجمه شده است. آنطور که اشاره شد، رمان کوتاه «قاچار قوچور» اولین رمان این نویسنده هندی است که به زبان انگلیسی منتشر شد و همین ترجمه مبنای ترجمه به زبانهای دیگر بوده است. این ترجمه حاصل هجده ماه همکاری نویسنده با مترجم بوده است و از این نظر ترجمهای است که نویسنده در انجام آن نقشی پررنگ داشته است. این کتاب با ترجمه مرتضی ثقفیان در نشر مرکز منتشر شده و در بخشی از ابتدای کتاب درباره انتشار ترجمه انگلیسی آن و ویژگیهای اثر آمده: «انتشار ترجمه انگلیسی این رمان کوتاه نویسندهای را در برابر خوانندگان انگلیسیزبان قرار داد که به شکلی بسیار جذاب با نویسندگان هندی دیگر که به انگلیسی نوشتهاند، تفاوت داشت با رمانهایی هندی که عادت داشتهایم ببینیم: حجیم و چندصدایی و البته به زبان انگلیسی. تیزبینی و ظرافت و ایجازش، درنغلتیدن به ورطه سانتیمانتالیسم، توجهش به جزئیات بهظاهر بیاهمیت، روایت پر از ناگفتههایش، تفسیر عمیقش از اضطراب طبقاتی و بلندپروازی اجتماعی سبب شده که منتقدان او را با چخوف مقایسه کنند و از نظر تحلیل عمیق و هوشمندانه در ترسیم تنشها و یارکشیهای گوناگون بین اعضای خانواده اثر او را پژواک دغدغههایی بدانند که در ادبیات روسی قرن نوزدهم کاویده شده است». ترجمه انگلیسی این رمان در سال 2017 منتشر شد و این ترجمه در کنار آثاری از آموس اوز و اسماعیل کاداره، در میان نامزدهای دریافت جایزه بخش بینالملل من بوکر قرار گرفت. ویوک شانبهاگ به خاطر این رمان کوتاه و دیگر آثارش، چهره مشهوری در ادبیات هند به شمار میرود. مترجم کتاب در بخشی از یادداشت ابتداییاش درباره این اثر نوشته: «این رمان کوتاه تاری است ظریف تنیده از تلویحها و معانی ضمنی که خواننده را با دلواپسی به خواندن بینِ سطور میکشاند. از همان فصل اول درمییابیم که رمان کوتاه چه قالب مناسبی است برای استعدادهای خاص شانبهاگ، یعنی مشاهدات موجز، انباشت جزئیات، و پیشبردن روایت با ناگفتهگذاشتن برخی حرفها. و در همین قالب کوتاه است که داستانی ترسناک از زوال اخلاقی را در دوره شکوفایی اقتصادی هند مدرن در سالهای اخیر با پیرنگی فشرده روایت میکند. رمانی که هر جزئیات کوچکی در آن اهمیت دارد و خبر از چیزی حتی شوم میدهد که گویا راوی که نامش را نمیدانیم قصد دارد پنهان یا انکارش کند». ماجراهای رمان در بنگلور میگذرد. روایت داستان در قهوهخانهای شروع میشود که صد سال است همان نام را دارد و پیشخدمت این قهوهخانه انگار از ایزدان هندوست که به لباس مبدل درآمده است، در شهری که زندگی امروزی هم چهره و هم روحش را دگرگون کرده است. آنطور که مترجم کتاب توضیح داده، در این رمان کوتاه تقابل خانواده هستهای سنتی و اندرونیِ بسته نفوذناپذیرش، که فردگرایی و فردیت در آن جایی ندارد و مجازات میشود، با چالشهای عصر مدرن و جایگاه زنانی متفاوت با نسل پیش از خود به تصویر درآمده است. دراینبین، تعادلی که ظاهرا پابرجاست، با کوچکترین تغییری بحرانی میشود. مترجم روایت این رمان را به شکل تمثیلی یک جهان کامل دانسته است، تمثیلی از هند در راه رونق اقتصادی با معضلاتی اجتماعی ازجمله خشونت خانگی. در بخشی از این رمان میخوانیم: «اینکه میگویند ما نیستیم که سوار پولیم، پول است که سوار ماست حرف درستی است. کم که باشد خجولانه رفتار میکند، زیاد که باشد گستاخ میشود و افسار ما را به دست میگیرد. بیاختیار پول زیادی خرج عروسی مالاتی کردیم. میگویم بیاختیار چون کسی از ما نخواسته بود؛ فقط نمیتوانستیم جلوی خودمان را بگیریم. آما و مالاتی آدمهای اصلی این بریز و بپاشِ سر از پا نشناخته یکماهه بودند. گمان نمیکنم اصلا خودشان هم میدانستند چه میخواهند. هر روز صبح برای خرید از خانه بیرون میرفتند و وقتی برمیگشتند، فقط از ساری و جواهرآلات حرف میزدند. گرانترین سالنی را که برای عروسی پیدا میشد رزرو کردیم. کسی که غذای عروسی را به او سفارش دادیم از زیادی نوعِ غذاهایی که میخواستیم تدارک ببیند مات و مبهوت مانده بود. آمده بود خانه تا فهرست غذاها را تهیه کند و وقتی شیرینیهای مختلفی مثل چیروتی، هولیگه، جلبی، فِنی را نام برد تا از میانشان انتخاب کند، همه را خواستند...».
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.