|

زالوى طبى و طب سنتى

محمدرضا توكلى‌صابرى. مدرس و نویسنده کتاب‌های پزشکی و علمی

به‌تازگى دستورالعمل اجرائى ثبت فراورده نهایى دارویى زالوى طبى به دستم رسید كه به تصویب دكتر «محمدرضا شانه‌ساز»، معاون وزیر و رئیس سازمان غذا و دارو، رسیده است. آن‌طورى‌ كه در متن این دستورالعمل آمده است، هدف آن «افزایش سطح دسترسی جامعه به فراورده نهایی دارویی زالوی طبی و ارتقای سلامت و کیفیت آنها» توصیف شده است. در این دستورالعمل مقررات مربوط به ایجاد شركت‌ها و شیوه‌هاى نگهدارى زالو، براى تولید و كاربرد زالو جهت مقاصد درمانى آمده است. حتى درمورد بسته‌بندى و تعداد هر زالو در جعبه و نوعى كه باید به كشورهاى دیگر صادر شود، رهنمودهایى ارائه شده است؛ مانند اینكه باید روى برچسب ظرف نگهدارى زالو، «فراورده طب سنتى ایران» درج شود. جالب آنكه طبق این دستورالعمل زالوها باید عارى از انواع و اقسام انگل‌ها، میكروب‌ها و ویروس‌ها، ازجمله ایدز و هپاتیت باشند. آیا وزارت بهداشت كارش این است كه برنامه‌هاى كلى بهداشتى و دارویى كشور را تعیین كند و مقررات كلى را به اجرا درآورد یا نوع برچسب زالو را تعیین كند؟ من واقعا نمى‌دانم سلمانى‌ها یا دكان‌هایى كه حجامت مى‌كنند یا زالو مى‌اندازند واقعا قدرت مالى این را دارند كه زالوهایشان را به آزمایشگاه‌هاى مورد تأیید این وزارتخانه برسانند و آیا این آزمایشگاه‌ها امكانات علمى و فنى این همه آزمایش روى این زالوها را دارند یا از نظر اقتصادى امكان چنین چیزى وجود دارد؟ ولى پرسش من این است كه با این همه مشكلات بهداشتى و پزشكى و دارودرمانی‌هاى بى‌فایده و خطرناكى كه این روزها در رادیو و تلویزیون و مطبوعات تبلیغ مى‌شود، چگونه معاونت محترم وقت كرده است كه در این مورد به زالو بپردازد؟! اطلاعیه‌هایى كه تا به حال بخش اداره داروهاى سنتى درمورد كرونا داده، به خوبى نمایانگر این است كه این اداره كوچك‌ترین اطلاعى از مسائل پزشكى نوین در جهان نداشته و غرق كتاب‌هاى تاریخى طب گذشته است و سعى دارد روش‌هاى متروك و كهنه و تاریخ‌گذشته را رواج دهد. زالودرمانى سابقه زیادى در فرهنگ‌هاى گذشته داشته است و به دوران بسیار دورى در زمان بابلى‌ها مى‌رسد. طرفداران زالودرمانى اثرهاى معجزه‌آسایى را براى آن تبلیغ مى‌كنند كه از خارج‌کردن سموم بدن تا درمان استئوآرتریت متفاوت است ولى همه اینها ادعاهاى اثبات‌نشده‌اند. گزارش‌هایى وجود دارد درمورد افرادی كه جراحى پلاستیك انجام داده و استفاده از زالو پس از عمل جراحى به كاهش تورم آنها كمك كرده و اثر زیبایى آن بهتر بوده است. چندى پیش یك گروه از پزشكان آلمانى گزارش دادند كه زالودرمانى باعث كاهش درد حاصل از استئوآرتریت در زانوها شده است. تا وقتى كه گروه‌هاى دیگر پزشكى روش آنها را به دقت مطالعه نكرده و خود همان تجربه را تكرار نكرده و به همان نتیجه نرسیده‌اند این روش‌ها هیچ ارزش درمانى ندارد. از‌آنجایى‌كه طب سنتى در حوزه‌هاى دینى همراه با معارف دیگر آموخته شده و آموزش داده مى‌شده و بزرگان پزشكى گذشته ما علاوه بر تألیف كتب طبى، كتاب دینى و فلسفى هم نوشته‌اند، آن را طب اسلامى یا طب ایرانى هم نامیده‌اند. بزرگ‌ترین پزشكان سنتى ما یعنى «رازى» و «ابن‌سینا» از پزشكان یونانى مانند «بقراط» و «جالینوس» نقل می‌كنند؛ یعنى طب سنتى ایران مخلوطى از طب یونانى، هندى و چینى است به اضافه چیزهایى كه اطبای ایرانى به آن افزوده‌اند و بر حسب محیط و گیاهان و مواد معدنى موجود در هر محل آن را تغییر داده‌اند. به‌تازگى نیز آقاى دكتر «نمكى»، وزیر بهداشت و درمان گفته‌اند: «طب سنتی جزء لاینفکی از دیرینه فرهنگی است و یکی از دلایل علاقه افراد به سرزمینشان، داشتن پیوست فرهنگی است». همچنین ورود علما به طب سنتى را درخواست كرده‌اند. آیا خبر ندارند كه 10 درصد روحانیون ما، یعنى 15 هزار نفر، اكنون به طبابت مى‌پردازند؟ آیا با خواندن چند كتاب پزشكى قدیمى مى‌توان پزشك شد؟ آیا خبرهاى اخیر براى روحانیون و تدریس زبان فارسى در آموزش‌و‌پرورش باعث شده است كه جناب وزیر محترم موافق ورود روحانیون به حرفه پزشكى شوند؟ این‌گونه سیاست را با پزشكى مخلوط‌كردن به نفع پزشكان، بیماران و پزشكى نیست. حقیقت آن است كه بخش عمده‌اى از بودجه دارویى كشور به مصرف درصد كمى از داروهاى مؤثر نوین مى‌‌رسد كه وارداتى است. ایشان براى یك مسئله پزشكى یك راه‌حل سیاسى داده است؛ داروهای گیاهى كه هم ارزان است و هم فراوان. با این تصمیم مى‌خواهند بار بودجه دارویى را كاهش دهند. طب سنتى از هزار سال گذشته هیچ تغییرى نكرده است؛ سلول را نمى‌شناسد، از میكروب، ویروس و ژن، بى‌خبر است. یك داروى بی‌حس‌كننده براى یك بخیه ساده ندارد. یك داروى ضد درد یا داروى بیهوشى براى عمل جراحى ندارد. با طب سنتى نمى‌توان درمان‌هاى اورژانس مانند شكستگى‌ها و خون‌ریزى‌ها را درمان كرد. طب سنتى با واكسیناسیون بیگانه است. درمان بر اساس شناخت و تعریف بیمارى‌ها نیست، بلكه بر پایه نظریه مزاج‌هاست كه چندین قرن است كه رد شده است. طب سنتى فقط ارزش تاریخى دارد كه باید آن را كاوید. اگر ادعاهایى دارد باید با روش‌هاى طب نوین آن را سنجید و اگر موفق بیرون آمد، آن وقت آن را به كار گرفت. روز‌به‌‌روز مدل بهداشتى ما كه شبیه مدل بهداشتى كشورهاى غربى بود به مدل‌هاى كشورهاى فقیر و پرجمعیت مانند هندوستان، پاكستان و چین شبیه مى‌شود كه در آنجا طب سنتى، سوزنى و آیوردیك كه هیچ‌گونه اثر درمانى ندارند به كار مى‌رود. علت رواج آن هم یك دید ایدئولوژیك، سیاسى و میهنى است. اكنون طب سنتى هم دارد مانند طب آیوردیك در هند و طب سنتى در چین تبلیغ مى‌شود. ما وارث یك طب هزارساله هستیم، ولى این باعث نمى‌شود كه هر روش یا داروى اثبات‌نشده را به علت عدم امكان مادى به خورد بیمار بدهیم. باید روى این روش‌ها و داروهاى هزارساله مطالعه انجام شود و اگر در آزمایش‌هاى پزشكى موفق درآمد تجویز و توصیه شود. پس از انقلاب پزشكان و داروسازان موفق به پیشرفت‌هاى خوبى در سطح جهانى شدند؛ آنها را از مسیر درست باز ندارید، به آنها برسید، به آنها بودجه بدهید و آنها را تقویت كنید.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.