نه راه این است که بگذاری مرا بر خاک و بگریزی
علی امینی
شاهنامه 53 به بعد راهی برای رفتن نبود. مأمور نیروی انتظامی همان همیشگی را میگفت: مأمور است و معذور. به کمک یک محلی راه میانبر خاکی پیدا کردیم و تا دو کیلومتری آرامگاه راندیم و بعد باید مسیری را پیاده میرفتیم. نیمه راه، گنبد هارونیه پیدا بود اما اتوبوسها به راه افتاده بودند. فکر پیادهروی را نکرده بودیم و دیرتر از هشت رسیدیم.
میدانستیم راهی به آرامگاه نخواهیم داشت. فکر میکنم درستش همین بود که مخاطرات کرونا بیش از این کار دستمان ندهد. سالهاست قبل از ورودی در اصلی آرامگاه فردوسی سنگفرش شده و امروز در سه قسمت آن نمایشگر بزرگ و بلندگو گذاشته بودند. صندلیهایی با حفظ فاصله اجتماعی چیده شده بود که نشانی بود از نظم مراسم. سروصدایی نبود جز ببار ای بارون و صدای آرام آب رونده در جوی وسط و هقهق آدمها در خلوت خود. صدای تلقین از بلندگوها بلند شد و سؤالهایی از اطرافیان زنده اطراف گور آماده، درباره محمدرضا شجریان پرسیده شد. محمدرضا شجریان مرده است... «خواننده این کاست زنده است؟» این را زمانی از پسرعمویم پرسیده بودم، فکر میکردم خوانندهای که مرده است، کاستش بیرون آمده، برای قبلیها روال همین بود. خوشحال شده بودم که خواننده زنده است. کاغذ قاب کاست بیداد را باز کردم و سؤال پشت سؤال از پسرعمو... سؤالاتی که امروز حوالی ساعت 9 صبح پرسیده شدند، داغ عزیزی را که سال گذشته رفته بود، تازه کرد. او دیگر نبود و امروز نوبت شجریان بود که نباشد. سؤالها ادامه داشت و چشمانم بر بنرهای مراسم بهدنبال قاب بیداد میگشت... «رفت عمرم بر سر سودای دل». «داد و بیداد از این روزگار» در مراسم امروز تکرار میشد و جای «که این همه زخم نهان هست و مجال آه نیست» خیلی خالی بود. چند بار تا حوض دوم جلو رفتم و برگشتم و چند عکس از کسانی گرفتم که عکسی از او در دست داشتند. یک نفر با سبد و فلاسک چای و دیگری سوار بر سهچرخهای که معلوم بود به سختی با آن به مراسم آمده، عکس «استاد» را به میله جلو چسبانده بود. حواسم را پرت میکردم که بر وسوسه جلوتررفتن و نزدیکشدن به میلههای ورودی محوطه داخلی غلبه کنم. مجری متن را از قبل آماده نکرده بود. احتمالا هر کسی هم پشت تریبون قرار میگرفت، بهتر یا بدتر از او صحبت نمیکرد. فهرست سخنرانان خوشحالم کرد. خبری از کسانی نبود که زمان مسئولیتشان کاری برای او -جز در خفا گوشدادن به آوازهایش و نازیدن به کلکسیون کاستهایش- نکرده بودند. سوگنامه علیاکبر شکاری به لری همه را مبهوت و میخکوب کرد. کوتاه بود و باشکوه. پیرنیاکان و نوربخش از خاطراتشان گفتند و از شجریان. پیشنهادهایی داشتند و انتقادها و گلایههایی از جنس همانهایی که همه میدانند و صرفا میدانند. حداقل انتظارشان این بود که روز اول مهر به اسم شجریان شود. صحبتهایشان با تشویق مردم همراه بود. قطع و وصلی در کار نبود و بیشتر مردم نشسته بر صندلیها در سکوت به صحبتها گوش میکردند. کمی بعد همایون به سمت تریبون آمد و همه از صندلیها برخاستند و یک دقیقه او را تشویق کردند. او هم مثل پدر همه اعتبار را از مردم دانست. بغضش اشک خیلیها را درآورد. از جانب دیگران از مردم عذرخواهی کرد. صبوری از سخنانش مشخص بود. نشده بود که میلیونها دست، پدرش را تشییع کنند. در بیرون آرامگاه که ما بودیم، خبری از شیون و زاری و دیگر سنتهای مراسم خاکسپاری نبود. برخلاف همیشه زودتر از بقیه مراسم را ترک کردم و برای همخوانیها نماندم. باید میماندم و سوگواری میکردم. کرونا نگذاشت بیشتر بایستم و به خود بقبولانم که صاحب آوازهای همه اوقات و احوالم دیگر نیست. یاد گرفته بودم که بر سر مزار عزیزانم تا آخر بایستم و ببینم که در خاک آرام میگیرند و فرایند پذیرش را اینگونه شروع کنم. نشد... در راه بازگشت «نه راه این است که بگذاری مرا بر خاک و بگریزی» را پشتسرهم زمزمه کردم و هرچند دقیقه ماسک خیسشده را عوض میکردم.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.