|

تکرار کابوس خشکی زاینده‌رود و مرگ آبزیان

سپهر سلیمی

هر حرف و نوشته‌ای درباره زاینده‌رود تکراری است. تکراری، مثل دو دهه نامه‌نگاری، بیانیه، توصیه و گفت‌وگو‌های کارشناسان و دوست‌داران محیط‌ زیست برای نجات این رود. تکراری مانند دیدن صحنه مرگ صدها هزار حیوان آبزی پس از قطع جریان آب. آنچه هیچ‌ وقت شاهد آن نبوده‌ایم عزمی جدی، ملی و مؤثر برای نجات رود زندگی‌ساز مرکز ایران است.زاینده‌رود یکی از مهم‌ترین شریان‌های حیات در قلب ایران است. هرگونه آسیب به زاینده‌رود می‌تواند زندگی در مرکز ایران را با مخاطرات جدی روبه‌رو کند. زنده‌رود تنها یک رود نیست، بلکه میراث طبیعی جهانیان است. خشکی بلندمدت زاینده‌رود آسیب جبران‌ناپذیری به پل‌های تاریخی اصفهان وارد خواهد کرد و باعث کاهش ذخایر آب زیرزمینی و فرونشست زمین خواهد شد. فرونشست زمین در هر گوشه شهر تاریخی اصفهان می‌تواند به نابودی بخشی از میراث جهانی منجر شود. طبق قانون، سازمان حفاظت محیط زیست مکلف است حقابه تالاب‌ها را مشخص کند و این حقابه پس از تأمین نیاز آب شرب مناطق باید در اولویت نخست قبل از سهم آب کشاورزی و صنعت باشد، اما شوربختانه وزارت نیرو به این مسئله مهم توجه نمی‌کند. در تمام این سال‌ها اگر آبی بر بستر زاینده‌رود جاری شده صرفا به‌ دلیل فشار کشاورزان و تأمین نیاز آبی این عزیزان بوده است. خشکی زاینده‌رود و به تبع آن خشکی تالاب بین‌المللی گاوخونی اثرات جبران‌ناپذیری بر زیست‌بوم ایران خواهد داشت. به واسطه فعالیت‌های کشاورزی در دهه‌های گذشته و وجود سموم و کودهای شیمیایی در بستر زاینده‌رود و گاوخونی، شرایطی ایجاد شده است که خشکی این دو می‌تواند منجر به پراکنده‌شدن ریزگردهایی در محیط شود که آلوده به مواد شیمیایی است. طبق تحقیقات انجام‌شده از سوی دانشگاه صنعتی اصفهان، این ذرات تا حداقل هزار کیلومتر قابلیت انتشار خواهند داشت. متأسفانه اطلاع‌رسانی درستی درباره حقایق زاینده‌رود وجود ندارد و نگاه به زاینده‌رود محیط زیستی، کارشناسی و ملی نیست. هر فرد و گروهی از زاویه سازمان، گروه یا منطقه خود به زاینده‌رود نگاه می‌کند. سال ۹۲ مصوبه‌ ۹ماده‌ای در شورای عالی آب کشور به تصویب رسید که می‌توانست منجی زاینده‌رود و حلال مشکلات محیط‌زیستی باشد، اما شوربختانه نه در داخل استان اصفهان و نه خارج از استان هیچ توجهی به این مصوبه نشد. برخلاف مفاد این مصوبه، اجرای طرح‌های توسعه فولاد و طرح‌هایی با نیاز آبی که بارگذاری جدیدی بر زاینده‌رود محسوب می‌شوند همچنان ادامه دارد و نیاز آبی زاینده‌رود تأمین نشده است.‌ خشک‌شدن زاینده‌رود علاوه بر مرگ صدها هزار حیوان آبزی باعث کوچ و فراری‌دادن پرندگان مهاجری می‌شود که همواره در فصل سرد سال میهمان زاینده‌رود هستند. اگرچه کاهش بارش بر وضعیت زاینده‌رود بی‌تأثیر نبوده است، اما آمارها نشان می‌دهد آنچه زاینده‌رود را به این وضعیت رسانده سوءمدیریت منابع آبی و بی‌توجهی مدیران به مسئله محیط زیست است. ۱۷۶ میلیون مترمکعب سهم حقابه محیط‌زیستی زاینده‌رود و تالاب گاوخونی است؛ حقابه‌ای که ضامن بقای حیات زیست‌بوم و همه جانداران، از انسان تا حیوان در مرکز ایران است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.