|

درگیری‌های شدید ارمنستان و جمهوری آذربایجان بر سر قره‌باغ از سر گرفته شد

جنگ براي حق حاكميت

32 سال از آغاز بحران می‌گذرد اما مناقشه بین آذربایجان و ارمنستان با وجود كشته‌شدن حدود 35 هزار نفر همچنان پابرجاست. در آخرین فیلم منتشرشده توسط ایروان از صحنه نبرد كه از صبح روز گذشته وارد فاز جدیدی نیز شده، یك تانك آذربایجانی مورد اصابت موشك قرار می‌گیرد اما این تمامی ماجرا نیست؛ كمی بیش از آن نیروهای جدایی‌طلب دو بالگرد نظامی جمهوری آذربایجان را در منطقه ناگورنو قره‌باغ سرنگون کردند و وزارت دفاع ارمنستان نیز از ساقط‌کردن سه هواپیمای بدون سرنشین در این منطقه خبر داده است. بنا بر گزارش‌ها، مقام‌های قره‌باغ می‌گویند که نیروهای جمهوری آذربایجان بامداد یکشنبه در امتداد خط جبهه قره‌باغ و از جمله شهر اصلی این منطقه یعنی «استپاناکرت» (خان‌کندی) اقدام به «بمباران» و «از جمله بمباران اهداف غیرنظامی» کرده‌اند. دو کشور از سال‌ها پیش بر سر منطقه قره‌‌باغ کوهستانی اختلاف دارند. چهار دهه است که مناقشه بر سر مالکیت منطقه قره‌باغ موجب تنش در این منطقه شده است. از لحاظ حقوق بین‌الملل این منطقه بخشی از جمهوری آذربایجان است اما تحت کنترل اقوام ارمنی قرار دارد. در سال ۱۹۹۴ میلادی با میانجیگری گروه «مینسک» سازمان امنیت و همکاری اروپا آتش‌بس میان طرفین مناقشه برقرار شد اما این پیمان نیز به اختلافات پایان نداد. هرچند از همان ابتدای درگیری در قره‌باغ بازیگران زیادی از اروپا گرفته تا آمریکا و آسیا وارد بحران شدند و طرح‌های زیادی را نیز ارائه کردند، اما به نظر می‌رسد تاکنون این طرح‌ها از جمله تأسیس کارگروه مینسک هیچ‌یک به نتیجه مطلوب خود نرسیده و منطقه همچنان در حالت نه صلح و جنگ باقی مانده است. نیروهای دو کشور در این منطقه بارها درگیر شده‌اند. زدوخوردهای مرزی چند‌ماه اخیر از سال ۲۰۱۶ که درگیری‌ نظامی در این منطقه ده‌ها کشته بر جا گذاشت، شدیدترین درگیری تلقی می‌شود. آخرین بار، اوج درگیری‌ها در فاصله روزهای 12 تا 14 جولای سال جاری روی داد و شمار قربانیان دو طرف مجموعا به ۱۶ کشته رسید که یکی از آنها غیرنظامی بود. در تازه‌ترین دور تنش‌ها آن‌طور‌كه «نیکول پاشینیان»، نخست‌وزیر ارمنستان می‌گوید جمهوری آذربایجان بامداد روز گذشته به اهداف غیرنظامی در منطقه مورد مناقشه ناگورنو قره‌باغ حمله کرده است. در بخشی از بیانیه وزارت دفاع ارمنستان آمده است: «پاسخ ما متناسب (با این حملات) خواهد بود و مسئولیت کامل این وضعیت بر دوش رهبری نظامی-سیاسی آذربایجان است». وزارت دفاع ارمنستان می‌گوید که حمله به محل‌های مسکونی در شهر استپاناکرت اندکی پس از ساعت هشت صبح وقت محلی از سوی آذربایجان انجام شده است. در آن سوی ماجرا، «الهام علی‌اف» رئیس‌جمهوری آذربایجان وعده داده که ارتش این کشور در نبرد با نیروهای ارمنی و جدایی‌طلبان پیروز از میدان خارج خواهد شد. وزارت دفاع این كشور نیز اعلام کرده است که «ضدحمله‌ای را با هدف فرونشاندن اقدام جنگ‌طلبانه ارمنستان و تضمین امنیت جمعیت (ساکن در منطقه)» ترتیب داده است. در این میان، جدایی‌طلبان ارمنستان در منطقه تحت کنترل‌شان حکومت نظامی برقرار کرده‌اند و از همه مردان خواسته‌اند که برای جنگ «بسیج کامل نظامی» شوند. اما بدون قضاوت در مورد صحت ادعاهای هر‌یک از طرفین درگیر،‌ در این دشمنی چندساله نکاتی وجود دارد که بخشی از آن به زمان شوروی قبل از فروپاشی باز‌می‌گردد و بخشی نیز مربوط به شرایط و تصمیمات غیرمنطقی برخی مقامات در هر دو دولت باکو و ایروان می‌شود، البته هرگز نمی‌توان دخالت پنهان و آشکار برخی دولت‌ها را در قره‌باغ نادیده گرفت. مسکو در نخستین واکنش به شعله‌ورشدن دوباره آتش جنگ در منطقه قره‌باغ خواهان «آتش‌بس فوری» در این منطقه شد. وزارت خارجه روسیه با انتشار بیانیه‌ای ضمن اشاره به «بمباران‌های شدید» در خطوط تماس میان دو طرف مناقشه، خواهان توقف فوری درگیری‌ها و آغاز مذاکرات برای تثبیت اوضاع در منطقه شد. ارمنستان عضو پیمان امنیت منطقه‌ای موسوم به «سازمان پیمان امنیت جمعی» است که رهبری آن را مسکو برعهده دارد؛ آذربایجان اما در این مناقشه حمایت کشور ترکیه را با خود دارد. «خلوصی آکار»، وزیر دفاع ترکیه نیز با اشاره به حمایت آنکارا از باکو با تمامی قوا گفت: بزرگ‌ترین مانع بر سر راه صلح و ثبات در منطقه قفقاز موضع خصمانه دولت ایروان است و این کشور بایستی فورا دست از این رویکرد خصمانه بردارد. «یاووز سلیم دمیراگ» یكی از روزنامه‌نگاران اپوزیسیون تركیه در‌این‌باره می‌گوید که تعهد بیشتر آنكارا به جمهوری آذربایجان شاید «مزیت‌های بزرگی» برای حزب حاکم «عدالت و توسعه» نیز داشته باشد که با کاهش محبوبیت روبه‌روست.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.