|

از مسعود سخن می‌گویم

عباس اسماعیلی . زمین‌شناس

اکنون کلمات و صداها در گوشم می‌پیچد. نام مکان‌ها، جغرافیای کره‌ای که من می‌شناسم، هنوز پهناور است با کوه‌ها و دره‌های پرآبش و جویبار برف‌های ذوب‌شده رو به سوی اقیانوس. چراکه من زائری هستم که با پای پیاده می‌رود و اسبم در کنارم و سگم کمی آن‌سوتر. من پیاده سفر می‌کنم. کلمات، اصوات و نام مکان‌ها در گوشم می‌پیچد. مگر می‌شود بی‌تفاوت بود و همه صداها را به یک‌گونه شنید. این‌بار اما ما اینجا جمع شده‌ایم تا خاطره‌ای را دوباره بشنویم، بشنویم و بشنویم. صدای طبل می‌آید، صدای غرش تک‌تیری در دره می‌پیچد؛ صدا از پنج‌شیر می‌آید. از مسعود سخن می‌گویم؛ از احمدشاه مسعود، از شیر دره پنج‌شیر. اینجا القاب دروغین نیست. اینجا مگر شیر بوده‌ای که لقب بگیری شیر دره پنج‌شیر و وقتی کودکی، زجر مادران و خواهران را بیش از آنان می‌فهمی؛ خیلی پیش‌تر از زمان قصه ما که مسعود نه شیر بود و نه سنگ می‌شناخت و نه کوه. مسعود، کوچک‎مردی بود که به اندوه می‌ایستاد و نظاره می‌کرد. در این کوچه، در آن گذر و تماشا می‌کرد و «درد در رگانش می‌پیچید». گویی هنوز درد را نیز نمی‌شناخت، نگاه بود، فقط نگاه، نگاهی چون بی‌قرار پرنده‌ای که پرواز می‌کند به‌دنبال رد پاهای پدر، رد پاهای مادر، رد پاهای خواهر. آشفته‌حال... مگر نه آنکه نگاه همه کودکانی که سردار و ژنرال و چریک می‌شوند، این‌گونه پرواز گرفته است. ما اینجا خاطره چریکی را تازه می‌کنیم و اندوهی را به یاد می‌آوریم که «در ژرفای شادخویش نهفته بود». مسعود را می‌گویم، مسعود. نه از ژنرال‌ها سخن می‌گویم و نه آن یکی رهبران دیگر که حکم‌ها را به نوسان قلب امضا می‌کنند. اینجا از یک چریک سخن می‌گوییم که هیچ درجه‌ای بر دوشش نیست و هیچ مدالی بر سینه‌اش. اینجا زمانی یک قلب می‌تپید قلبی که بوی بیگانه را از خانه تشخیص می‌داد. گوشش تیز می‌شد سرش را می‌دزدید و در پناه سنگی تفنگ را نشانه می‌رفت تیری پرتاب می‌شد. از میان معبر دوربین نشانه می‌گیرد به زبان دل جاری می‌شود «رب الشرح لی صدری»، نفس در سینه حبس می‌شود، «ویسرلی امری»، دست بر ماشه «و احلل عقدتا من لسانی» و تفنگ لگد می‌زند بر سینه شکارچی، «یفقهو قولی». گویی شهاب ثاقب است در آسمان، نفیر می‌کشد و در این کوهستان شیرها، دوباره بازتولید می‌شود دوباره، دوباره. از مسعود می‌گویم، از احمدشاه مسعود از شیر دره پنج‌شیر، از هرات می‌گویم، از کابل، از تاجیکستان؛ از سمرقند، از بخارا، از قونیه از این سرزمین مالامال از اشک که دیری است مهربانی چشمان یک شکارچی را با بمبی در داخل یک دوربین هزارپاره کرده‌اند. سپس یک‌به‌یک همه دیوارها و سدها را شکستند و ما رصد کردیم فتح‌الفتوحاتشان را و شادی کردیم گویی که انگار اسکندر مقدونی بودیم و فتح کردیم و به هیچ «بیدارباش شبانه‌ای» پاسخ ندادیم و بی‌شهاب، بی‌شهاب بی‌ستاره، بی‌مسعود، بی‌شیر بی‌هیچ کنامی، نه هیچ دره‌ای به زیستن ادامه دادیم. در این هنگامه، کنون اما نوبت مارش نظامی است. بر طبل‌ها بکوبید. چریک شهید را به یاد می‌آوریم. کودکی آن‌سوتر سیاه پوشیده است و زنجیر می‌زند بر شانه‌های نحیفش و اشک در چشمان سیاهش تاب می‌خورد، گویی که مسعود این‌گونه آغاز شد. مسعود مانند همه رودخانه‌های دنیا همچون هریرود، همچون بنارس، همچون یانگ‌تسه، همچون نیل، همچون زاینده‌رود و چون سپیدرود پیچ‌وتاب خورد، رقصید و به اقیانوس پیوست. چه خوف اگر توطئه‌ای در میان بود. چه خوف!

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.