چين به عربستان براي تقويت توان هستهاي اين كشور كمك ميكند
چرخش سانتريفيوژهاي رياض زير نظر آژانس
عربستان سعودی از مخالفان سرسخت کمونیسم در جریان جنگ سرد بود و تا اواخر دهه ۸۰ میلادی هیچ رابطه دیپلماتیکی با چین نداشت؛ اما پس از بمباران یكی از پایگاههای هستهای عراق توسط اسرائیل در سال 1981 میلادی، این كشور برای دستیابی به موشكهای بالستیك با برد متوسط برای مقابله با حمله احتمالی تلآویو یا تهدید ایران دست به دامان چین شد. پس از رایزنیهای مخفیانه در نهایت در دسامبر سال 1986 میلادی تقریبا 50 موشك چینی به ریاض تحویل داده شد. هرچند مقامات ارشد ریاض از این توافق خرسند بودند اما برخی میگفتند چین سیستم منسوخشده را به ریاض فروخته است؛ به گفته آنان، این موشکها تنها دارای کلاهک هستهای معمولی بودند و سلاح کشتارجمعی به شمار نمیرفتند. اكنون نیز بار دیگر عربستان دست به دامان چین شده تا بتواند برنامههای هستهای خود را تقویت كند اما این بار با وعده همكاری آژانس نظارتی سازمان ملل متحد. به گزارش بلومبرگ، پس از آنكه مسئولان چینی به ریاض وعده دادند كه در زمینه بهرهبرداری اورانیوم به كمك این كشور میآیند، سازمان بینالمللی انرژی اتمی نیز به مقامات این كشور قول همكاری داده است. این در حالی است که عربستان پیشتر از پذیرش بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی سر باز زده بود. در این گزارش آمده است كه آژانس بینالمللی انرژی اتمی پیش از کنفرانس سالانه خود که قرار است هفته آینده برگزار شود سندی را منتشر کرد که نشان میدهد این نهاد نظارتی سازمان ملل آماده همکاری با عربستان برای تولید سوخت هستهای است. «رافائل گروسی»، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، در اشاره به برنامههای هستهای عربستان گفته است: «این بسیار مهم است که آژانس حضور داشته باشد و با هر کشوری که میخواهد هر فعالیت مرتبط با چرخه سوخت هستهای داشته باشد، همکاری کند». گروسی تصریح کرد که آژانس تاکنون تنها مشاورههایی محدود درباره تهیه سوخت از اورانیوم به عربستان ارائه داده و هماکنون «در حال رایزنی» با مقامات سعودی درخصوص اعطای دسترسی بازرسان به افراد، مکانها و اطلاعات بیشتر است تا به این وسیله بتواند بر نحوه استفاده از اورانیوم بالقوه در این کشور نظارت و کنترل کند. طبق گزارشهای منتشرشده، عربستان سعودی در آستانه تکمیل نخستین رآکتور خود است که از آن بهعنوان یک واحد کوچک تحقیقاتی ۳۰کیلوواتی یاد میشود. این رآکتور در حالی با مشارکت یک شرکت دولتی آرژانتینی به نام «این واپ اسسی» در دست تکمیل است که دولت آمریکا بر اساس گزارشی که مجلس نمایندگان این کشور منتشر کرده درصدد تلاش برای تجهیز هرچه سریعتر عربستان به فناوری پیشرفته هستهای است. در گزارش بلومبرگ همچنین آمده است که یک مؤسسه چینی وابسته به آژانس بینالمللی انرژی هستهای پیش از این با عربستان در زمینه تحقیقات مرتبط با اکتشاف اورانیوم همکاری کرده است. همچنین بر اساس اسناد بهدستآمده، زمینشناسان چینی به همتایان سعودی خود کمک کردهاند تا ذخایر اورانیوم واقع در منطقه شمال غربی این کشور، جایی که عربستان پروژه «نئوم» یا شهر هوشمند آینده را پایهریزی کرده، شناسایی کنند. این تحركات جدید ریاض در حالی روند اجرائی به خود گرفته است كه کارشناسان سازمان منع گسترش سلاحهای هستهای بارها هشدار دادهاند بدون تضمینهای قوی و بازرسیهای متناسب، همکاری فنی آژانس بینالمللی انرژی هستهای میتواند ناخواسته به کشورها در توسعه ظرفیت و توانایی تولید تسلیحات اتمی کمک کند. این در حالی است كه عربستان تحت رهبری «محمد بنسلمان»، ولیعهد جوان، برای تولید انرژی هستهای بسیار جاهطلبتر از دیگر مقامات سعودی است و اطلاعاتی از چگونگی نظارت بر این دسته از فعالیتهایی كه اخیرا این پادشاهی بر آن تمركز شده، در دست نیست. دولت «دونالد ترامپ» رئیسجمهوری ایالات متحده سال گذشته در نامهای خطاب به عربستان، شرایط این كشور را برای دستیابی به فناوری هستهای مشخص كرد. ترامپ در این نامه هر توافقی را مشروط به بازرسیهای سختگیرانه آژانس یا همان اجرای پروتكلهای الحاقی كرد؛ همان استاندارد نظارتی كه به ایران و بیش از 130 كشور دیگر اجازه میدهد تا اورانیوم تولید كنند. ریاض بارها وعده داده است كه برنامه هستهای خود را صرفا برای اهداف صلحآمیز استفاده كند اما این گفته ولیعهد عربستان که «اگر ایران به بمب اتمی دست پیدا کند، این کشور نیز با حرکت در مسیر یادشده اقدام به تولید بمب اتم خواهد کرد»، باعث شده تا نهتنها اعتماد به ریاض و ادعای استفاده صلحآمیز از این تكنولوژی به حداقل برسد، بلكه خطر جنگ را برای همیشه در خاورمیانه زنده نگه دارد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.