|

رابطه بین آب‌گوشت و محیط ‌زیست

علی حاجی‌مرادی

بارها درخصوص رابطه بین سبک زندگی و میزان مصرف آب صحبت شده است. اینکه میزان رعایت اصول بهداشتی می‌تواند به طور مستقیم بر مقدار مصرف آب شهری تأثیرگذار باشد، دیگر امری واضح تلقی می‌شود. افزایش یا کاهش تعداد استحمام یک خانواده در مصرف آب مستقیم مندرج در قبوض آب آن تأثیرگذار است و خواهد بود ولی ترجیحات و عادات غذایی افراد بیش از آنکه در مصرف آب مستقیم آنها تأثیر داشته باشد بر آب مصرفی غیرمستقیم آنها یا همان ردپای آب مجازی تأثیرگذار است. اینکه یک خانواده چه سبد غذایی را برای تأمین انرژی و دریافت پنج ماده مغذی مهم دیگر شامل پروتئین، کلسیم، آهن، ویتأمین آ و ویتامین ب2 انتخاب می‌کند، در کلان یک کشور می‌تواند باعث بالارفتن تنش آبی در کشور یا کاهش آن ‌شود. این ارتباط به صورت خلاصه به این نتیجه می‌رسد که اگر هر خانواده میزان انرژی و پنج ماده مغذی مهم خود را هرچه بیشتر از منابع غذایی گیاهی تأمین کند، منجر به بهبود وضعیت منابع آب کشور محل زندگی خود و کره زمین خواهد شد. گوشت قرمز بر پایه منابع گوشت گوسفند و گاو همواره یکی از پایه‌های اصلی تهیه غذا در ایران بوده است. غذاهای سنتی و اصیل بسیاری از مناطق ایران بر پایه گوشت قرمز بنا شده‌اند و این ماده غذایی پای ثابت سفره اکثر ایرانیان بوده و هست. اما نگاهی به سیر تغییرات اختیاری و اجباری سبد غذایی به‌خصوص در دو دهه اخیر حکایت از آن دارد که تقریبا گوشت قرمز دارد از سفره بسیاری از ایرانیان رخت برمی‌بندد و جای آن را در درجه اول گوشت سفید مرغ گرفته است. شاید در آینده‌ای نه‌چندان دور، آب‌گوشت ایرانی نیز با طعم مرغ به سفره ایرانیان راه پیدا کند. البته که این تغییر و تحولات از منظر اقتصادی و سبد مطلوب سلامت غذایی تفاسیر دیگری خواهد داشت ولی از نگاه منابع آب لازم برای تهیه مواد غذایی جمعیت 84میلیونی ایران آنچنان هم بد به نظر نمی‌رسد؛ چراکه اگر بنا بود مردم ایران با سبک مطلوب غذایی پیشنهادی وزارت بهداشت با مصرف سالانه به طور متوسط 20.39 کیلوگرم گوشت قرمز به ازای هر نفر در سال خود مصرف مواد غذایی خود در سال‌های اخیر را تنظیم می‌کردند، الان کشور ایران نیازمند مصرف 10.6 میلیارد مترمکعب آب بیشتر از مصارف کنونی خود در بخش کشاورزی و دامداری بود. در سال 1397 مصرف گوشت قرمز هر ایرانی در سال به 5.44 کیلوگرم کاهش یافته و با فرض آنکه تمام کسری انرژی سبد غذایی روزانه آن با گوشت سفید مرغ جایگزین شده باشد، این اقدام اختیاری یا اجباری ایرانیان، از 10.6 میلیارد مترمکعب فشار سالانه بر منابع آب ایران کاسته است. پس از نگاه عدم تشدید فشار بر منابع آب داخلی کشور باید این قضیه را به فال نیک گرفت؛ چراکه با مصرف کنونی 94 میلیارد مترمکعب از 105 میلیارد مترمکعب آب تجدیدپذیر سال‌های اخیر کشور، دیگر آبی در این سال‌ها برای تأمین این حجم از آب مورد نیاز برای تولید 1.2 میلیون تن جبران فاصله مصرف گوشت کشور با سبد غذایی مطلوب پیشنهادی باقی نمانده بود و البته که احیانا همین کسری برای مزین نگه‌داشتن سفره مردم ایران به آب‌گوشت از محل باقی‌مانده حقابه زیست‌محیطی کشور می‌بایست تأمین می‌شد. پانویس: تولید هر کیلوگرم گوشت قرمز گوسفند به 10هزارو 412 مترمکعب و هر کیلوگرم گوشت گاو به 15هزارو 415 مترمکعب آب نیاز دارد. پیشنهاد سبد غذایی مطلوب وزارت بهداشت شامل 20.39 کیلوگرم گوشت قرمز برای هر ایرانی است که در صورت رعایت این الگوی غذایی، در سال 1397 با جمعیت 82 میلیون نفر، مصرف گوشت قرمز در کشور به 1.7 میلیون تن بالغ می‌شد. در حالی که در سال جاری کل مصرف گوشت قرمز 500 هزار تن بوده که به منزله صرفه‌جویی 10.6 میلیاردمترمکعبی از محل عدم نیاز به تولید 1.2 میلیون تن بوده است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.