|

مذاکرات صلح دولت افغانستان و طالبان در دوحه برگزار شد

صلح بي‌ضمانت با طالبان

19 سال پیش رئیس‌جمهوری وقت ایالات ‌متحده آمریكا، «جورج بوش» با هدف یافتن «اسامه بن‌لادن» رهبر القاعده و سرنگونی گروه طالبان دستور داد تا جنگنده‌های آمریكایی به افغانستان حمله كنند؛‌ درست چند ساعت پس از آنكه برج‌های دوقلو در مركز تجارت نیویورك هدف حمله انتحاری قرار گرفتند؛ حمله‌ای كه برنامه آن از داخل خاك افغانستان طرح‌ریزی شده بود. اکنون و پس از نزدیک به دو دهه «مایك پمپئو»، وزیر خارجه آمریكا، به دستور «دونالد ترامپ»، رئیس‌جمهوری این كشور، برای آشتی كابل با طالبان به دوحه رفته است و نیروهای نظامی آمریکا در حال عقب‌نشینی از صحنه جنگ در افغانستان هستند. به گزارش رسانه‌های خبری روز گذشته مذاکرات بین‌الافغان میان نمایندگان دولت افغانستان و گروه جهادی طالبان در دوحه، پایتخت قطر، آغاز شد. این مذاکرات که با تعویق شش‌ماهه برگزار می‌شود، قرار است به دو دهه درگیری در افغانستان که به هدر‌رفتن منابع این کشور و گرفتن جان ده‌ها هزار نفر از نیروهای دو طرف و غیرنظامیان منجر شده است، خاتمه دهد اما اختلاف‌ میان طرف‌های مذاکره همچنان سر جای خود باقی ا‌ست؛ كابل آتش‌بس می‌خواهد اما طالبان خواهان روی‌کار‌آمدن «نظام اسلامی واقعی» هستند. در نشست روز گذشته که نشستی مقدماتی برای گفت‌وگوهای بین‌الافغان خوانده می‌شود، علاوه بر نمایندگان دولت افغانستان و طالبان، «زلمی خلیل‌زاد»، فرستاده ویژه آمریكا در مذاکرات صلح، وزیر خارجه ایالات متحده، «اسکات میلر» فرمانده کل نیروهای خارجی در افغانستان، مقام‌های قطری و نمایندگان حدود ۳۰ کشور و سازمان‌های جهانی به‌ صورت حضوری یا آنلاین حضور دارند. هیئت ۲۱ نفری دولت افغانستان را «عبدالله عبدالله» رئیس شورای عالی مصالحه ملی افغانستان و «حنیف اتمر»، سرپرست وزارت خارجه این کشور همراهی می‌کنند. این گروه که به تأیید رسانه‌های افغانستان چهار نماینده زن و نمایندگان برخی از اقوام را نیز در بر می‌گیرد، با مطالبه آتش‌بس و همچنین حفظ نظام جمهوری و پایان‌دادن به جنگ به پای میز مذاکره با نمایندگان طالبان نشسته‌اند؛ مذاكراتی که به باور بسیاری بیشتر به نفع پیروزی دونالد ترامپ در انتخابات سوم ماه نوامبر است تا برقراری صلح دائمی در كشوری جنگ‌زده. مایک پمپئو كه به دوحه رفته است تا مانع از توقف احتمالی مذاكرات شود، می‌گوید طرفین نباید «فرصت تاریخی» را برای پایان‌دادن به جنگ از دست بدهند. اما آنچه در داخل افغانستان می‌گذرد، بسیار متفاوت است؛ در ماه فوریه سال جاری میلادی نمایندگان طالبان توافق‌نامه‌ای با دولت آمریکا برای خروج تدریجی نیروهای آمریکایی تنظیم کرده بودند اما پیش‌درآمد این امر کاهش خشونت در افغانستان بود؛ اتفاقی که در چند ماه اخیر عکس آن رخ داده است و با وجود افزایش خشونت‌ها، واشنگتن همچنان می‌گوید كه بخشی دیگر از نیروهای خود را از افغانستان خارج خواهد كرد. انتظار می‌رود تا ماه نوامبر شمار سربازان آمریکایی در افغانستان از نزدیک به ۱۳ هزار نفر به کمتر از پنج هزار سرباز برسد. پایان‌دادن به جنگ‌های برون‌مرزی و بازگشت سربازان آمریكایی، از شعارهای انتخاباتی دونالد ترامپ در سال 2016 میلادی بود و اكنون او در تلاش است با تحقق آن، آمریكایی‌های بیشتری را به نفع خود به پای صندوق‌های رأی بیاورد. برخی از تحلیلگران بر این نظرند که ترامپ مصمم است تا پیش از انتخابات آمریكا، صلح كابل با طالبان را به هر قیمتی شده جلو ببرد و موفقیتی را که در میانجیگری میان اسرائیل و امارات متحده عربی و بحرین کسب کرده، بار دیگر تجربه کند. البته در‌این‌میان كابل نیز خواهان برقراری آتش‌بس پایدار با طالبان است. «حامد کرزی»، رئیس‌جمهوری پیشین افغانستان هم آغاز مذاکرات بین‌الافغان را فرصتی واقعی برای برقراری صلح و پایان جنگ در این کشور خواند و در صفحه رسمی فیس‌بوکش نوشت: «در این مرحله بسیار حساس از تاریخ سرزمین عزیز ما، صلح و امنیت اولویت اصلی همه باشندگان کشور است. صلحی که از برکت آن بتوانیم به مداخلات طولانی‌مدت بیگانگان در کشور خود پایان داده و با حفظ ارزش‌های ملی و اسلامی، مقدرات سیاسی و اجتماعی خویش را در دست خویش بگیریم». عبدالله عبدالله، رئیس هیئت دولت افغانستان، نخستین سخنران نشست روز گذشته بود، هرچند سخنان او مورد استقبال هیئت طالبان قرار نگرفت اما او نیز گفت «تاریخ کشور ما این روز مهم را به‌عنوان روز پایان درد و رنج مردم افغانستان به یاد خواهد داشت. از طالبان تشکر می‌کنم که به خواست ما برای گفت‌وگوی صلح پاسخ مثبت دادند». عبدالله در ادامه افزود که او برای رسیدن به توافق جامع صلح به دوحه آمده «تا مردم افغانستان زیر سقفی واحد بعد از چهار دهه جنگ جمع شوند». او نیز این نشست را فرصتی استثنائی خواند و از همکاری کشورهای منطقه قدردانی و درخواست كرد كه اجازه ندهند جنگ به درازا بکشد. همچنین همان‌طور‌ كه انتظار می‌رفت، پس از عبدالله «ملا عبدالغنی برادر» به نمایندگی از طالبان سخنرانی و تأیید كرد كه می‌خواهند افغانستان مستقل، پیشرفته و دارای یک «نظام اسلامی» باشد که تمام شهروندان افغانستان در آن خود را ببینند و به ‌صورت برادرانه زندگی کنند. زنان افغان، نگران روند صلح در‌این‌میان زنان افغان بیش از هر گروه دیگری نگران توافق با طالبان و ورود آنان به فرایند سیاسی این كشور هستند، از‌همین‌رو پیش از آغاز مذاكرات دوحه، «شبکه ولایتی زنان» و «ائتلاف زنان برای صلح» در نامه‌ای از سازمان‌های بین‌المللی خواستند که در این برهه‌ حساس، زنان، جوانان و سایر اقشار آسیب‌پذیر جامعه افغانستان را از یاد نبرند و همچنان مورد حمایت‌های خود قرار دهند. در این نامه از کشورهای عضو ناتو و سازمان ملل خواسته شده از نفوذ خود بر احزاب سیاسی، طالبان و حکومت افغانستان برای مشارکت زنان، قربانیان جنگ و سایر اقشار در سیاست و قدرت استفاده کنند. «مرضیه حسینی» از فعالان حقوق زن می‌گوید كه هیئت مذاکره‌کننده‌ دولت افغانستان باید روی حفظ ارزش‌های به‌دست‌آمده در ۱۹ سال اخیر، به‌ویژه دستاوردهای زنان با طالبان چانه‌زنی کنند. او نیز مانند عمده تحلیلگران بر این باور است كه گفت‌وگوی درو‌ن‌افغان تنها راه‌حل پایان منازعات است اما باورهایی كه رهبران طالبان بر آن تأكید می‌كنند با آنچه افغان‌ها می‌خواهند بسیار متفاوت است. به باور شهروندان این كشور، رهبران طالبان بیشتر به‌ دنبال القای تغییرات اجتماعی و سیاسی مدنظر خود هستند. طالبان می‌خواهند به‌ جای قانون اساسی فعلی، با قوانین شریعت «امارت اسلامی افغانستان» را تأسیس کنند؛ بنابراین هنوز مشخص نیست که آیا در پایان گفت‌وگوهای داخلی، صلح واقعی به افغانستان بازمی‌گردد یا خیر.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.