شكل دیگر زندگی
زهرا جوهرچی
اختراعات و اكتشافات قرن بیستویکم، بسیاری از معادلات دنیا را به هم ریخت؛ ازجمله در تعریف یونسکو از داشتن «سواد». جان میلر، رئیس دانشگاه ایالتی کنکتیکات با سرپرستی گروهی محقق در ارزیابی ۲۰۰ کشور، فهرستی از باسوادترین کشورها ارائه کرده است. در این تحقیق به آزمونهای دستاورد سواد و نیز ویژگیهای رفتاری باسوادی توجه شده است که شامل تعداد کتابخانهها و روزنامهها، دردسترسبودن کامپیوتر و اینترنت در کشورها پرداخته میشود. در این فهرست فنلاند، نروژ و ایسلند در جایگاه اول تا سوم قرار دارند. اندونزی و تایلند به عنوان کمسوادترین کشورها شناخته شدهاند. سواد در تعریف اخیر یونسکو آموختن دروس، کسب مدارج بالای دانشگاه و داشتن اطلاعات نیست، بلکه استفاده از این آموزهها در زندگی، تغییر سبک زندگی و رفتارهای مناسب در مواجهه با مسائل روزمره است. تجزیه و تحلیل زندگی و حل مشکلات پیرامون آن، فرد را قادر میکند زندگی خود را تغییر دهد، از تجربهها و شکستهایش بیاموزد و برای برونرفت از مشکل، راهکار علمی و عقلانی برگزیند. به باور این مقاله، تعریف تازه یونسکو در ادامه سومین تعریف مفهوم سواد در دهه دوم قرن 21 است. 12 مهارت که عبارتاند از: سواد عاطفی، سواد ارتباطی، سواد مالی، سواد رسانهای، سواد تربیتی، سواد رایانهای، سواد سلامتی، سواد نژادی و قومی، سواد بومشناختی، سواد تحلیلی، سواد انرژی و سواد علمی. مسائلی که در جامعه امروز سبب بیاخلاقی، بیثباتی ازدواج، بیمسئولیتی، بیمحبتی، تخریب محیط زیست، عدم مدیریت مالی و سوءمصرف انرژی، تغذیه ناصحیح و... شده است در صورتی کاهش مییابند که فرد بتواند دانستهها و اطلاعات خود را در عمل به کار ببندد. در نگرش جدید یونسكو از تعریف «سواد»، باسواد کسی است که بتواند از خواندهها و آموختههای خود، تغییری در زندگی خود ایجاد کند. این مؤلفه در پاسخ به پرسشی آمده که چرا سوادمان باعث تغییر زندگیمان نمیشود؟ هر سال نزدیك به یک میلیون نفر برای ورود به دانشگاههای ایران، در کنکور شرکت میکنند. کسانی که مدرک دکترا در رشتهای کسب میکنند، بنا بر تعریف اخیر یونسکو فقط پنج درصد سواد دارند. این گروه تنها در صورت کاربردیشدن علم خود، باسواد محسوب میشوند. اگر نظام آموزشی ما زمینه رشد دانش ضمنی را برای جوانها فراهم کند، آنها توانایی و مهارت ورود به بازار را پیدا میکنند و قادر خواهند بود تا زندگی خود را تأمین کنند. در این صورت دیگر کمتر شاهد مدرکگرایی و ازدحام کنکور خواهیم شد. اساسنامه مصوب 15/۴/۱۳۲۷ کمیسیون ملی یونسکو- ایران، 17 ماده دارد که در ماده ۲ آن، 12 وظیفه تعریف شده است. ششمین وظیفه این ماده تعمیم آموزش و نیز مبارزه با بیسوادی است. ارتقای سواد جامعه رونق کتابخانهها و روزنامهها، تغییر نگرش افراد و طرح مطالبات را درپی دارد. مردم ایران در صد سال اخیر، نهتنها الگوها و سبک زندگی خود را تغییر دادهاند بلکه در مسائلی همچون محیط زیست متولی و حامی آن هستند. اعتراضهایی که درپی سوختن جنگلها، تخریب آنها، فروش منابع طبیعی و... از طرف حامیان محیط زیست صورت میگیرد، نمونهای از درک و تحلیل مردم از دنیای پیرامونشان است. هشتم سپتامبر، روز بینالمللی سوادآموزی بود؛ این روز بر مشتاقان تحول و دگرگونی برای زندگی بهتر مبارک باشد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.