عادیسازی روابط و كارآفرینی مناطق آزاد جدید
دكتر عبدالرسول خلیلی . الهه پورجواد
با توافق عادیسازی روابط امارات متحده عربی و اسرائیل كه با هدف کمک به پیروزی دونالد ترامپ در انتخابات ریاستجمهوری آمریکا صورت گرفته است، به نظر میرسد بحرین، عمان و سودان نیز بهزودی برقراری روابط رسمی خود را اعلام كنند. عربستان هم كه جایگاه ویژه و حساستری در جهان عرب دارد، اقدام امارات را در مقطع کنونی صدای خود در برابر اسرائیل خوانده؛ یعنی بهزودی به این توافق خواهد پیوست. این اقدامها در حالی صورت میگیرد كه لوایح پیشنهادی دولت در خصوص ایجاد مناطق آزاد و ویژه اقتصادی بعد از سال 1395 همچنان در فضای بلاتكلیفی به سر برده و اكنون در مجمع تشخیص نظام بدون توجه به تأثیر منفی این توافق و نقشی كه مناطق آزاد جدید میتوانند در مقابله با اثرات این توافق داشته باشند، در دست بررسی است. پیشبینی میشود چنین توافقی و تأثیری كه بر روند فعالیتهای اقتصادی منطقه دارد، مشكلاتی را بیشازپیش از بابت اتحاد امارات متحده با اسرائیل برای اقتصاد ایران به وجود خواهد آورد و به نظر میرسد به لحاظ اهمیت موضوع، مجمع تشخیص مصلحت باید نگاه ویژهتری به ایجاد مناطق آزاد و ویژه اقتصادی جدید داشته باشد. اینها همه در حالی است كه امارات متحده با فراهمسازی زمینههای جذب سرمایهگذاریهای خارجی و ایجاد فضای كسبوكار مناسب و برخورداری از موقعیت جغرافیایی خود توانسته در مدت کوتاهی به یک کانون جذب سرمایهگذاریهای خارجی در منطقه خلیج فارس تبدیل شود. گفته شده در منطقه آزاد جبلعلی حدود هفتهزارو330 شرکت ثبتشده بینالمللی در حال فعالیتاند و حدود 12 درصد از تولید ناخالص داخلی دوبی را تشکیل میدهد كه تا سال 2024 حدود سهبرابر خواهد شد. کارآفرینی نیز در این کشور مستلزم ارائه یک بیزینسپلن قوی برای اثبات ایده و کار فردی دارای منفعت و اقامت پنجساله برای كارآفرینان است. لازم به ذکر است حداقل سرمایه مورد نیاز برای کارآفرینی در این کشور پنجمیلیون درهم پیشبینی شده است. اینها همه در حالی است كه آخرین وضعیت ایجاد مناطق آزاد و ویژه اقتصادی جدید از سال 1395 تاكنون در مجلس، شورای نگهبان و مجمع تشخیص مصلحت نظام در كشوقوس است و هزینههای زمانی زیادی را بر اقتصاد كشور تحمیل كرده است. لایحه پیشنهادی دولت و مجلس برای ایجاد مناطق جدید برای دریافت نظر به مجمع تشخیص مصلحت نظام ارائه شده كه با توجه به بررسیهای کارشناسی در مجمع كه بسیار طولانی است، به نظر نمیرسد به این زودیها نتیجه آن نهایی و به مجلس اعلام شود. از اینرو، با توجه به توافق سیاسی میان امارات و اسرائیل و اثرات آن، باید در تصمیمگیری و صدور مجوز تأسیس مناطق آزاد جدید تسریع به عمل آید تا بتوان از پتانسیلهای این مناطق در رشد و توسعه اقتصادی كشور و مناطق استفاده كرد. واقعیت آن است كه كندی در اتخاذ تصمیمهای اثرگذار اقتصادی لطمات جبرانناپذیری بر اقتصاد كشور از خود برجای گذارده و خواهد گذاشت. این مناطق قرار بوده در استانهای گلستان (اینچهبرون)، ایلام (مهران)، اردبیل (اردبیل)، سیستانوبلوچستان (سیستان)، کردستان (بانه- مریوان)، هرمزگان (جاسک)، بوشهر (بوشهر)، کرمانشاه (قصرشیرین)، ایجاد شوند؛ همچنانكه سه منطقه آزاد مازندران، سرخس و دوغارون در استان خراسان رضوی در دستور كار قرار دارند. بدیهی است هدف از ایجاد مناطق آزاد جدید برای دستیابی به اهداف آمایشی عمران و آبادانی مناطق مرزی و کمک به پایداری امنیت در مرزهای کشور و تکمیل حلقههای تعامل نظاممند اقتصادی با کشورهای همسایه بوده است و بهرهگیری حداکثری از بازارهای این کشورها لازمه تسریع در تقویت و توسعه زیرساختهای مطلوب برای نیل به اهداف کشور در سند چشمانداز 1404 است. متناسب با این قابلیتها، موقعیت ژئواکونومیک و ظرفیتهای بالقوه کشور میتواند بهعنوان راهبرد توسعهای، تقویت و شکوفایی اقتصاد را برای افزایش رقابتپذیری منطقهای، تولید و گسترش صادرات و تأمین منابع مالی خارجی را در نظام توسعه ملی هدف قرار دهد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.