زير درختان زيتون
خالق «ماده و فکر» موزه هنرهای معاصر تهران درگذشت گروه هنر: نوریوکی هاراگوچی، هنرمند ژاپنی و خالق اثر «ماده و فکر» در موزه هنرهای معاصر تهران که به حوض روغن شهرت داشت، درگذشت. نوریوکی هاراگوچی، هنرمند ژاپنی پیرو مکتب مینیمالیسم است که معمولا از مواد صنعتی در کارهای خود استفاده میکند. یکی از آثار مهم او «ماده و فکر» است که ظرف فولادی جوشخورده مربعی است که درون آن با روغن سیاه پر شده. از آنجایی که روغن برخلاف آب ثابت مانده و خاصیت انعکاسی دارد، این اثر شبیه به یک آینه بزرگ سیاهرنگ در کف زمین است. هاراگوچی نخستین نمونه از این کار را در سال ۱۹۷۱ خلق کرد. یک نمونه از این اثر که در سال ۱۹۷۷ به نمایش درآمده بود که توسط موزه هنرهای معاصر تهران خریده شد و همچنان در این موزه نگهداری میشود. آیدا مرادیآهنی درباره این اثر در اینستاگرام موزه چنین نوشت: «هاراگوچی حدود سه سال پیش برای ترمیم یادگاریاش در موزه هنرهای معاصر تهران به تهران آمده بود. نوریوکی هاراگوچی، هنرمند ژاپنی و خالق اثر ماده و فکر که بین علاقهمندان موزه به «حوض روغن» شهرت دارد، درست سه سال بعد از آنکه برای دومین بار اثرش را در موزه هنرهای معاصر تهران دید و مرمت کرد، درگذشت. حوض فلزی، چهارگوش و چنان لبالب از روغن که بیشتر به سنگی تراشیده شبیه است تا حجم مایعی سیاه و سنگین. آنقدر دوپهلو که میل به فروبردن دست در آن سیاهی را برانگیزد. این یادگار هاراگوچی در تهران است. حوضی در مرکز موزه هنرهای معاصر تهران که سیاهیاش مثل آینهای، عکس آسمان، معماری دلنواز سقف و نور را منعکس میکند. اینجا سیاهی قیرگون دیگر ظلمت نیست، درخشش و روشنی است. کاری که مثلا رنگ سفید نمیتوانست بکند. هاراگوچی بعدها در نقاشیهای مجموعه «zh»- که در نیویورک هم به نمایش گذاشت - با رنگهای تخت و تیره همین اتفاق را آفرید؛ یا در مجموعه «مربعها»ی خود و مخصوصا در کاری مثل «جعبه و درپوش» که بسیار یادآور «ماده و فکر» است. وجود اثری در مرکز موزه با متریال نفت آن هم در روزگار پترودلار و در مکانی که یکی از بهترین خروجی آن سالهاست - اگر آن نگاه سمبلیک همیشگی را کنار بگذاریم - اهمیتی مضاعف دارد. در تمام سالهایی که در مقابل ترومای مدرنیته، هویت ایرانی مطرح میشود هیچ هنرمند ایرانی، سراغ ابژهای چنین بومی نمیرود. هاراگوچی اما از نفت استفاده میکند؛ به سیاهی و رمز و راز و جاذبه موهای زنان ژاپنی که «اوتامارو» میکشید و از دل آن سکوتی بیانتها میآفرید. شاید با هیچ مادهای نمیتوانست در یک چارچوب محدود، یک سیاهی نامحدود و بیانتها بیافریند که بیشتر از هر چیز انعکاس سکوت باشد. انگار که سکوت را مثل صدا در موزه منعکس میکند (کاری که شاید هنرمند، سالها قبل، با اثر معروف دیگرش یعنی لوله هوا (1969) نتوانسته بود به این حد از کمال انجام دهد). همین است که قرارگرفتن حوض در مرکز موزه به کانونی از مغناطیس میماند. نوریوکی هاراگوچی چنین حجم سکوتی را در پرهیاهوترین سالهای این شهر برای موزه ساخت و البته به سفارش هوشمندانه کامران دیبا.
نمایش «منگی» در هنر و تجربه آغاز میشود با بازگشایی سینماها پس از تعطیلات دهه اول محرم، مؤسسه «هنر و تجربه» نیز اکران فیلمهای خود را از سر گرفت. فیلم سینمایی «یلدا» به کارگردانی مسعود بخشی، مستند سینمایی «خط باریک قرمز» ساخته فرزاد خوشدست و بسته «بازگشت کوتاه» با آثاری از چند فیلمساز، فیلم سینمایی «مثل یک عاشق» به کارگردانی بهرام گوهری، «وقتی پروانه شدم» ساخته آرش زارع، فیلم سینمایی «پرو» به کارگردانی بهزاد نعلبندی، مستند «چی چکا قصه شب» ساخته رها فریدی، مستند «شهر سوخته» به کارگردانی ناصر پویش در سینماهای «هنر و تجربه» در تهران و برخی شهرستانها روی پرده هستند. مجموعه «بازگشت کوتاه» شامل «عزیز» به کارگردانی سیدمهدی موسویبرزکی، «اکو» به کارگردانی مهین صدری، «گاو آمریکایی» به کارگردانی آسمان طوسی، «جونده» به کارگردانی نوید صولتی، «آسمان آبی، زمین پاک» به کارگردانی مهیار ماندگار و «هدیه» ساخته سحر ستوده است. همچنین بهزودی تعدادی فیلم جدید به اکران «هنر و تجربه» اضافه خواهد شد که ازجمله آنها فیلم «منگی» ساخته رسول کاهانی است. فروش بلیت فیلمها در سامانههای رسمی و بلیتفروشی در گیشه سینماها نیز انجام میشود. پروتکلهای بهداشتی در سینماهای «هنر و تجربه» به طور جدی رعایت میشود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.