|

طفل گریزپای

گیتی صفرزاده

درست خاطرم نیست که این جمله را در کدام کتاب و از زبان کدام نظریه‌پردازی خواندم که می‌گفت: اگر از صد سال پیش یک آدم را به دنیای امروز بیاوریم، از دیدن همه چیز شوکه می‌شود و برایش تازگی دارد الا نظام مدرسه و آموزش؛ یعنی حتی مادران ما که از رادیوی نفتی تا تلفن هوشمند را در عمر 80، 90ساله‌شان تجربه کرده‌اند، تنها نقطه مشترکی که با نوه‌هایشان دارند، این است که هر دو یک نظام مدرسه را تجربه کرده‌اند، گیریم اسم‌های متفاوتی مثل ترمی و مقطع اول و دوم و ارزیابی کیفی به جای نمره را روی بعضی قسمت‌هایش گذاشته باشند. به عبارت بهتر کلی بزک و دوزک اضافی به آن وصل کرده‌ایم، اما اصل ماجرا همان است که بود، یک نفر به‌عنوان دانای کل یک سمت می‌ایستد و گروهی در سمت دیگر تلاش می‌کنند تا در یک مسابقه سلسله‌مراتبی را پشت سر بگذارند. خودمان هم اگر منصف باشیم و کمی فکر کنیم برایمان عجیب خواهد بود در دنیایی که مهارت و خلاقیت جای مدرک را گرفته و با لمس انگشت روی صفحه موبایلتان می‌توانید به هر نقطه جهان وصل شوید و هر اطلاعاتی می‌خواهید بگیرید، اصرار داریم که آموزش همچنان یک ماجرای رقابتی بر پایه میزان اطلاعات باشد، نه یک تجربه مشارکتی بر پایه مهارت‌آموزی. حالا کرونا از راه رسیده و یکی از کارهایش این است که بخش‌های معیوب هر جامعه‌ای را آشکارتر کرده. جالب اینجاست که در مورد مدرسه و آموزش اکثر جهان کم یا زیاد دچار گرفتاری و دردسر شدند. البته مشخص است که در اینجا بیشتر، چون سیستم آموزش‌و‌پرورشمان دچار معضلات فراوانی است. خطرناک‌ترین و بدترین مشکلش این است که پیوند عجیبی با تجارت خورده و عده زیادی دارند از آن نان می‌خورند؛ یعنی اگر ماجرای کنکور حذف نمی‌شود و با این‌ همه عقب و جلو درهرحال امسال برگزار شد، تنها به این خاطر نیست که نظام جایگزین دیگری برای راهیابی به دانشگاه ساخته نشده، بلکه به این فکر کنید که اگر شکل فعلی کنکور برچیده شود، مؤسسات ریز‌و‌درشتی که از سال دوم دبستان (بله، درست شنیدید از دوم دبستان) با مدارس قرارداد می‌بندند و از خانواده‌ها پول می‌گیرند تا هر ماه آزمون تستی برای دانش‌آموزان برگزار کنند که 10 سال بعد وقتی سر جلسه کنکور می‌نشینند، دچار استرس دیدن چهارخانه‌های خالی نشوند، از کجا کسب درآمد کنند؟

به‌زودی در اکثر مناطق سال جدید درسی به شیوه مجازی آغاز می‌شود و نظام آموزشی دچار گرفتاری غریبی شده است. جدا از آن مؤسسات و مدارس غیرانتفاعی که بهانه‌هایشان برای دریافت پول را از دست می‌دهند (یک پرس‌و‌جوی سرانگشتی نشان می‌دهد میزان ثبت‌نام در مدارس غیرانتفاعی به‌شدت کاهش پیدا کرده)، یکی از ماجراها این است که دانش‌آموزانی را که تا دیروز بی‌رغبت و انگیزه سر کلاس‌های درس می‌نشاندیم، حالا با چه ترفندی پای تبلت و موبایل بنشانیم؟ راستش را بخواهید من هم جای آنها بودم، دلم نمی‌خواست آن درس‌ها و روش‌های تکراری را حالا در فضای مجازی تجربه کنم؛ آن‌هم وقتی در مدت بسیار کوتاه و با‌ کیفیت بهتری می‌توانم فیلم آموزش هر چیزی را در اینترنت پیدا کنم. این را هم به ماجرا اضافه کنید که در فضای مدرسه، تجربه نیم‌بندی از روابط اجتماعی و فعالیت‌های فوق‌برنامه مثل کتاب‌خوانی، شعرخوانی، نمایش و مسابقه ورزشی و‌... به بچه‌ها می‌دادیم که حالا به‌کلی حذف شده است. چه چیزی جایگزین این بخش از مدرسه می‌شود؟ به گمانم مسئولان و ذی‌نفعان اصلا دلشان نمی‌خواهد تغییری در این سیستم پوسیده بدهند. حالا نوبت عاشقان و مصلحان کودک و نوآوری است که به میدان بیایند و طرحی نو دراندازند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.