انتخابات ریاستجمهوری آمریکا:
ایران و اروپای دلزده از یکجانبهگرایی
عابد اکبری*
انتخابات ریاستجمهوری آمریکا در13 آبان 1399 برگزار خواهد شد. برخلاف انتخابات پیشین آمریکا که اروپا رویارویی دموکراتها و جمهوریخواهان را با انگیزه و علاقه بسیاری پیگیری میکرد، در این انتخابات با وجود فرصت کوتاه باقیمانده، کارشناسان اروپایی بهجای ارائه تحلیل، صرفا منتظر اعلام نتیجه قطعی هستند. مروری بر آثار اندیشکدههای اروپایی در کشورهای ایتالیا، فرانسه، بریتانیا، آلمان و لهستان نشان میدهد پنج موردی که اروپاییها در تحلیلهای خود درباره انتخابات آتی در آمریکا به آنها واکنش نشان دادهاند، بر موضوعاتی مانند ناکارآمدی ترامپ در مدیریت بحران کرونا، نتیجه بیاهمیت انتخابات برای کشورهای اروپایی، بیثباتی در سیاستهای داخلی آمریکا، ضرورت تغییر در سیاستهای خارجی این کشور و رویکرد آمریکا در قبال جمهوری اسلامی ایران بوده است.
مدیریت بحران کرونا: از نگاه اروپاییها، بروز بحران کرونا در آمریکا که منجر به مرگ افراد بسیاری در این کشور شد، آثار حیثیتی مهمی برای ترامپ داشته است. این بحران موجب خواهد شد رئیسجمهور جدید با مشکلات اقتصادی بسیاری مواجه باشد و درنتیجه، نفوذ ژئوپلیتیکی آمریکا بیش از پیش کاهش یابد. ضعف اقتصادی موجب کاهش حمایت داخلی از ایفای نقش بینالمللی آمریکا خواهد شد و هژمونی آمریکا بیش از گذشته زیر سؤال خواهد رفت و به تبع، بودجه دفاعی آمریکا نیز بهشدت منقبض خواهد شد.
نتیجه بیاهمیت انتخابات برای اروپا: اروپاییها با توجه به رویکرد یکجانبهگرایانه ترامپ در چند سال گذشته و ارزیابی آن بهعنوان راهبرد بلندمدت آمریکا، بر این باورند که در آینده، این رویکرد چه با حضور ترامپ و چه با پیروزی بایدن ادامه خواهد یافت. از نظر اروپا، اهمیتی ندارد چه کسی در آمریکا انتخاب شود؛ مسیری که ترامپ برای قطع روابط با همپیمانان اروپایی خود پیموده، بازگشتناپذیر است. بایدن نیز صرفا درصورتیکه واقعبینانه رویکرد متفاوتی در قبال موضوعاتی مانند ایران، تجارت با اروپا و روابط با چین و روسیه داشته باشد میتواند برای اروپا اهمیت یابد.
سیاستهای داخلی آمریکا: سوءمدیریت ترامپ در جریان شیوع کرونا موجب شده است تنها 33 درصد از جمعیت این کشور مدیریت او در بحران سلامت عمومی را تأیید کنند و سایرین منتقد او باشند. به نظر اروپا، این احتمال تقویت شده است که ترامپ در دور دوم موفق نشود. اعتراضهای بیسابقه فعلی علیه تبعیض نژادی در آمریکا یکی از موضوعات اصلی بحثهای سیاسی و انتخاباتی در این کشور است. شکاف بین رأیدهندگان آمریکایی بهشدت در حال افزایش است. هریک از دو طرف، حامیان نامزد رقیب را بهعنوان فردی با رویکرد مغایر با آنها در نظر نمیگیرند، بلکه متعصبانه طرف مقابل را غیرآمریکایی و خائن به ارزشهای ملت معرفی میکنند. ضمن آنکه رویکردهای بیسابقه دیگری نیز در آمریکا دیده میشود؛ ازجمله اینکه برخی از جهوریخواهان بهشدت برای شکست ترامپ تلاش میکنند. به نظر اروپا، حتی اگر ترامپ پیروز شود، بازنده واقعی جامعه آمریکاست که دچار شکاف عمیقی شده است. فرهنگ جنگ داخلی بر این کشور سایه انداخته و مردم در انتظار بهبود شرایط بهداشت، سلامت و درآمد هستند.
سیاستهای خارجی آمریکا: از نظر سیاست خارجی، ترامپ در وضعیت بغرنجی است که نتیجه یکجانبهگرایی او بهویژه در تقابل با اروپاست. همپیمانان سنتی آمریکا، نهفقط به ترامپ بهعنوان رهبر کشور نگاه نمیکنند، بلکه حتی به او اعتماد نیز ندارند. پس از بحران کرونا، انتظار اروپا از آمریکا بهدستگرفتن رهبری جهان بود که متأسفانه این همپیمان اصلی اروپا، با رویکردی یکجانبه، مانع تحقق رایزنیهای دیپلماتیک برای کاهش اثرات بحران کرونا شد و پیوسته در حال دامنزدن به شکافهایی است که چین از آنها بهرهبرداری میکند. کارنامه ریاستجمهوری ترامپ سرشار از شکستهای مختلفی در کرهشمالی، غرب آسیا، روابط با چین و روسیه است. از نظر رهبران اروپا، ترامپ با خروج یکجانبه از توافق هستهای با ایران و خروج از توافقهای نظارت تسلیحاتی با روسیه، صدمه جبرانناپذیری به امنیت اتحادیه اروپا وارد کرده است. به نظر میرسد در صورت انتخاب دوباره ترامپ، اکثر رهبران اروپایی تمایلی به دیدار و برقراری روابط دوجانبه با او نخواهند داشت.
رویکرد در قبال ایران: آشفتگی و سردرگمی ایالات متحده در سیاستهایش در غرب آسیا موجب شده این موضوع به یکی از بحثهای داغ انتخابات آمریکا تبدیل شود. در نتیجه، دموکراتهای آمریکایی مجبور شدهاند جایگزین شفافی برای سیاست «اول آمریکای» ترامپ ارائه دهند که با توجه به آن، اروپاییها امیدوارند رفتار آمریکا در غرب آسیا تعدیل شود. از نظر اروپا، سیاست خارجی ترامپ درمقابل جمهوری اسلامی ایران و اتخاذ سیاست فشار حداکثری بهطور کامل شکست خورده است.
* رئیس مؤسسه مطالعات و تحقیقات بینالمللی ابرار معاصر تهران
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.