|

چالش برجام در ایالات‌متحده ادامه دارد

دعوای دیپلمات‌های سابق و فعلی آمریکا

شرق: نزدیک‌شدن هم‌زمان ضرب‌الاجل‌های سیاسی و دیپلماتیک در آمریکا باعث هم‌پوشانی چالش‌های دولت ترامپ در این زمینه شده است. حالا مسئله ایران به موضوعات دعوای انتخاباتی دو حزب به‌ طور کلی و اختلاف‌نظرهای جدی رهبران این دو جریان به شکل خاص اضافه شده است. در یکی، دو روز گذشته، از طرفی وزیر خارجه آمریکا سعی کرده موضع کشورش را در قبال برجام و مکانیسم ماشه با استناد به حرف‌های سلف خود تبیین و توجیه کند؛ تبیینی که البته از نگاه مخالفان این رویکرد، همچنان با نادیده‌گرفتن ایراد اصلی ایده دولت ترامپ همراه است: خروج آمریکا از برجام. از طرف دیگر اما هم‌زمان شخص وزیر خارجه سابق، یعنی جان کری، به‌عنوان یکی از چهره‌های برجسته حزب خود، در مجمع عمومی حزب دموکرات سخنرانی کرده و در این سخنرانی با ادبیاتی بسیار تند به نقد تمامیت سیاست خارجی فردی که پس از او بر کرسی دیپلماسی آمریکا نشسته، پرداخته است. ‌ استناد به صحبت‌های وزیر خارجه اوباما ارجاع مایک پمپئو به حرف‌های کری با انتشار ویدئویی مربوط به دوران وزارت خارجه کری و در توضیحات پس از امضای توافق هسته‌ای با ایران انجام شده است. در این ویدئوی کوتاه کری در نشست «شورای روابط خارجی» می‌گوید: «ما توانایی برگرداندن فوری [مکانیسم ماشه] تمام تحریم‌ها را داریم. باز هم می‌گویم، نتیجه مذاکره ما توافقی منحصربه‌فرد است که در آن یک کشور به تنهایی، مثلا ایالات متحده، اگر راضی نباشیم، می‌توانیم به شورای امنیت برویم و به‌تنهایی می‌توانیم [در شورا] اجبار به رأی برای برگرداندن فوری آن تحریم‌ها کنیم». پمپئو با نقل این جملات در توییتر این صحبت‌ها را مطرح کرده است. ‌ واکنش دوباره روسیه به ادعای پمپئو اشاره پمپئو البته چنان‌که گفته شد، با این واکنش از سوی منتقدان و مخالفان سیاست پمپئو همراه شده که وزیر خارجه آمریکا، هم سایر مقاماتی که در هفته‌ها و ماه‌های گذشته از استفاده از مکانیسم ماشه برجام گفته‌اند، همچنان مشغول نادیده‌گرفتن این حقیقت هستند که ایالات متحده آمریکا از توافق هسته‌ای خارج شده و خود، قطع‌نامه ۲۲۳۱ سازمان ملل متحد را نقض کرده است. نمایندگی روسیه در سازمان‌های بین‌المللی مستقر در وین، با نقل این توییت نوشت: «در هیچ مرحله‌ای در مذاکرات برجام چنین تصوری نبود که یک دولت بتواند یک‌جانبه مشارکتش در توافق را پایان دهد و بعد تلاش کند از حقوق مربوط به فعال‌کردن ماشه استفاده کند». این نهاد در ادامه این رویکرد آمریکا را «علمی‌-تخیلی» توصیف کرد. ‌ حمله نیروهای اوباما به استناد پمپئو علاوه بر این، تعدادی از مقامات و اعضای سابق تیم‌های دیپلماسی و امنیت ملی پیشین آمریکا نیز به نقد و رد استناد پمپئو درباره حرف‌های وزیر خارجه دولت اوباما پرداخته و آن را همراه با دورویی توصیف کردند. جرت بلانک، از مقامات سابق وزارت خارجه آمریکا، در واکنش به توییت پمپئو دراین‌باره، نیت وزیر خارجه از انتشار آن را زیر سؤال برد و نوشت اگر واقعا قصد پمپئو فعال‌کردن موفق ماشه بود، «مخاطبی که او باید با آن صحبت کند، در اروپاست». بلانک ادامه داد این نوع موضع‌گیری پمپئو «هرچه هست، نه‌تنها صادقانه نیست، بلکه مخرب است. این باز هم شاهدی است که نشان می‌دهد بازی اصلی آنها سیاست داخلی است». جان ولفشتال، از مقامات امنیت ملی در دولت اوباما که در حوزه منع گسترش تسلیحات هسته‌ای فعال بوده نیز در واکنش منفی دیگری نوشت: «اگر واقعا شرکت‌کننده توافق مانده بودید، می‌توانستید [این کار را بکنید]؛ اما از‌آنجا‌که رسما «پایان مشارکت» در توافق دادید، نمی‌توانید». او گفت ادعای دولت ترامپ در این زمینه «مثل این است که از دانشگاه انصراف دهید و شهریه را هم نپردازید و چهار سال بعد برگردید و درخواست مدرک فارغ‌التحصیلی کنید». ریچارد جانسون، دیگر مقام سابق وزارت خارجه و شورای امنیت ملی آمریکا نیز موضع مشابهی داشت: «این [توییت] از طرف پمپئو بسیار مزورانه است. عنوان سخنرانی کری در نشست آن روز شورای روابط خارجی «ارزیابی توافق هسته‌ای ایران» بود. کری دارد درباره استفاده از مکانیسم ماشه، درحالی‌که ایالات متحده عضو برجام است صحبت می‌کند، نه بعد از اینکه از آن خارج شده است». ‌ بولتون، بار دیگر در مقابل مواضع ترامپی‌ها این در حالی است که رد این رویکرد از سوی آمریکا منحصر به دموکرات‌ها و غیرآمریکایی‌ها نیست. از میان محافظه‌کاران نیز صداهایی در مخالفت با این تصمیم بلند است. به طور مشخص، جان بولتون، از جدی‌ترین مخالفان ایران در صحنه سیاسی آمریکا که مدتی هم در کاخ سفید در دولت ترامپ بود، در ادامه رویه منتقدانه‌اش نسبت به سیاست‌های دولت ترامپ پس از برکناری و در گفت‌وگو با بی‌بی‌سی بار دیگر تأکید کرد با دو دلیل علیه این ایده موضع می‌گیرد: «اولی این است که ایالات متحده از توافق هسته‌ای خارج شده است. تحت مفاد قطع‌نامه ۲۲۳۱ شورای امنیت، لازم است که دولتی شرکت‌کننده در آن توافق باشید. استدلال دولت ترامپ این است که ایالات متحده زمانی که ۲۲۳۱ اتخاذ شد، شرکت‌کننده بوده است. اما من فکر می‌کنم این به لحاظ حقوقی قابل اعمال نیست. فکر می‌کنم سؤال این است که آیا امروز دولت شرکت‌کننده هستید یا نه که مشخصا ایالات متحده نیست». او ادامه داد: «اما به‌هر‌حال بحث‌های حقوقی را هم کنار بگذاریم، به نظر من این به شکل آزاردهنده‌ای زیادی لوس است که تلاش کنیم وانمود کنیم هنوز عضو این توافق هستیم». بولتون در ادامه تأکید کرد: «اما دلیل مهم‌تر این است که من هرگز باور نداشتم که مکانیسم ماشه ایده خوبی بوده است. فرایندی که ایجاد شده عملا مانع می‌شود که کشورها بازگشتن تحریم‌ها را وتو کنند، ایالات متحده همین حالا هم با خروج از توافق، تحریم‌ها را برگردانده است. پس هیچ تأثیری برای ما نخواهد داشت. اما به نظر من هر چیزی که حق وتوی آمریکا در شورای امنیت را تضعیف می‌کند، کار اشتباهی است». ‌ کری: سیاست خارجی دولت ترامپ مایه خنده است از طرف دیگر، جان کری روز گذشته سخنرانی خود در جلسه مجازی مجمع عمومی حزب دموکرات به‌عنوان آغاز رسمی رقابت انتخاباتی بین جو بایدن، نامزد دموکرات‌ها و دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور فعلی آمریکا را داشت. کری به‌عنوان رئیس دستگاه دیپلماسی در دولتی که بایدن معاون اول آن بود، با ادبیاتی بسیار تند به نقد دیپلماسی دولتی پرداخت که پمپئو اکنون متولی روابط خارجی آن است. کری در برجسته‌ترین حمله‌اش گفت: «وقتی این رئیس‌جمهور به سفر خارجی می‌رود، [آنچه می‌بینید] یک مأموریت با حسن نیت نیست، نوار اتفاقات خنده‌دار پشت‌ صحنه است». کری ادامه داد: «او با متحدان ما به هم می‌زند و برای دیکتاتورها نامه عاشقانه می‌فرستد». اشاره وزیر خارجه سابق آمریکا به نامه‌نگاری‌های محبت‌آمیز ترامپ با کیم جونگ اون، رهبر کره شمالی بود که البته به توافق و حل اختلاف بین دو کشور نیز منجر نشد». نامزد حزب دموکرات در انتخابات ریاست‌جمهوری سال ۲۰۰۴ که به رئیس‌جمهور وقت، جورج بوش باخت، در ادامه ریاست‌جمهوری ترامپ را مایه خنده کشورهای دیگر توصیف کرد و گفت دولت اوباما در هنگام پایان کارش، سیاست خارجی ایالات متحده را در وضعیت خوبی تحویل داد. وزیر خارجه اوباما در ادامه از دولت ترامپ بابت ناکامی در مقابله با روسیه و نیز بابت به‌خطرانداختن جان سربازان ایالات‌ متحده با تصمیماتش انتقاد کرد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.