ماسكهاي ديجيتالي براي مبارزه با كرونا
ترجمه: عبدالله مصطفایی
بهتازگی در خبرها آمده بود كه نوع جدیدی از ماسكهای ضدویروس كرونا به بازار آمده است كه مشخصات جالبی در حفظ سلامت فرد و محیط اطراف او دارد. این نوع ماسك كه با نام «UVMask» ارائه شده است، علاوه بر فیلتر از نور خورشید نیز برای ضدعفونیكردن بهره میجوید. این موضوع گویای آن است كه تحقیق و پژوهش در همه بخشهای مبارزه با ویروسهای مهلك در جریان است. مطلب زیر نیز نوع دیگری از این ماسكها را بررسی میکند.
استفاده از ماسک و سایر تجهیزات حفاظت شخصی (PPE) میتواند سرعت انتشار ویروس مهلك کووید-19 را كاهش دهد. مراکز کنترل و پیشگیری از بیماریهای آمریكا به همه توصیه میکنند كه در مکانهای عمومی نوعی از پوشش صورت را بهخصوص در مواردی که حفظ فاصله اجتماعی دشوار است، استفاده کنند. باوجوداین این وسایل محافظتی یك مسئله مهم دارند؛ یعنی اگر مردم به طور اتفاقی مناطقی از پارچه ماسك را که به ذرات ویروس آلوده شده است، لمس کنند، ریسك آلودهشدن آنها وجود دارد؛ بنابراین محققان در تلاشاند که پارچهای را تولید کنند که میتواند ویروسهایی از قبیل عوامل ایجادکننده کووید-19 و دیگر عوامل بیماریزا را غیرفعال یا دفع کند. به گفته «چاندان سن»، مدیر مرکز پزشکی و مهندسی احیاکننده در دانشگاه ایندیانا، افراد میتوانند ذرات عفونی را در صورت لمس جلوی ماسک، هنگام استفاده یا هنگام برداشتن لباس یا دیگر وسایل PPE، به دست خود منتقل کنند. او و همكارانش راهی را برای بیضررکردن این ذرات و سایر عوامل عفونی ایجاد كردهاند. «چاندان» گفته است: «این تیم درباره مواد تحریكپذیر الكتریكی تحقیق میکند که بهصورت بیسیم یك میدان الکتریکی را در سطح پارچه ایجاد میکنند. این میدانهای الكتریكی میتوانند فعالیت باکتریها یا ویروسهای موجود در پارچه را مختل کنند». او میافزاید: «زیبایی این فناوری، طراحی ذاتا ساده آن است». مواد پلیاستر با نقاط متناوب نقره و فلز روی، شبیه پارچههای خالخالی میشود. آنها یک تا دو میلیمتر عرض داشته و یک میلیمتر از هم فاصله دارند. هنگامی که ماده تحریكپذیر الكتریكی خشک است، بهعنوان یک پارچه معمولی عمل میکند. اما اگر مثلا با بزاق یا بخار حاصل از قطره سرفهشده یا سایر یونهای مایعات بدن مرطوب شود، باعث واکنش الکتروشیمیایی میشود. سپس فلزات نقره و روی، یک میدان الکتریکی ضعیف ایجاد میکنند که عوامل بیماریزا را نابود میکنند». محققان این ماده را در سال 2012 با همکاری شرکت بیوتکنولوژی Vomaris Innovations تولید کردند. سال گذشته آنها نشان دادند که این فناوری میتواند برای درمان بیوفیلمهای باکتریایی زخمها استفاده شود. «چاندان» میگوید: «از سوی سازمان غذا و داروی آمریكا یک کارآزمایی بالینی برای ارزیابی بیشتر اثربخشی پارچه به عنوان یک پانسمان، برای مراقبت از زخم در حال انجام است». در پاسخ به همهگیری بیماری کووید-19، تیم آقای «چاندان» مواد خود را برای دو نوع ویروس كه یكی از آنها یک گونه متفاوت از کروناویروس (که باعث بیماری تنفسی در خوکها میشود) و دیگری غیرمرتبط با كرونا (به نام لنتیویروس) آزمایش کردند. او میگوید: «ما میخواستیم بدانیم كه این موضوع تا چه اندازه میتواند قابل اجرا باشد». در مطالعهای که در ماه می روی سرور ChemRxiv منتشر شد، این تیم گزارش داد که این پارچه تحریكپذیر الکتریكی، هر دو ویروس را بیثبات میکند به نحوی كه آنها قادر به آلودهسازی سلول نیستند. محققان قصد دارند نتایج را به ژورنالی که مورد وثوق است نیز ارسال کنند. برای مطالعه عملکرد این نوع پارچه، آنها محلول حاوی ذرات ویروسی را روی پارچه با قابلیتهای یادشده و پارچه پلیاستر معمولی بدون نقاط فلزی ریختند. بعد از اینکه قطرات کاملا جذب شدند و نمونهها به مدت یک تا پنج دقیقه استراحت کردند، محققان ذرات ویروسی را از هر دو پارچه جدا کرده و آزمایش کردند که آیا آنها هنوز هم میتوانند انواع سلولهای مورد نظر را آلوده کنند یا خیر. «جف کارپ»، استاد پزشکی در بیمارستان بریگام و بیمارستان زنان بوستون و نیز همكار در گروه کاری ماسكهای تنفسی N95 در مركز رشد ماساچوست است. او میگوید: «دادههای ارائهشده در اینجا نشان میدهد که از کل ویروس بازیافتی، درصد درخورتوجهی غیرفعال شدهاند». البته آقای «کارپ» درگیر این مطالعه نبوده است. او میافزاید: «اشكال اینجاست كه محققان تمام ویروسهایی را که روی پارچه بودند، آزمایش نکردند». «کارپ» میگوید: «در واقع اکثر ویروسها بررسی نشدهاند». آقای «چاندان» پاسخ داده است كه تیم او فقط روی مقدار كافی از ذرات ویروسی متمركز بودهاند تا نشان دهند كه این پارچه باعث شده ویروسها نتوانند سلولها را آلوده كنند. این محققان توانستهاند حدود 44 درصد از این ذرات ویروسی را روی نمونههای پارچههایی که محلول برای یک دقیقه روی آنها استراحت کرده بودند، کشف کنند و از نمونههایی که محلول به مدت پنج دقیقه روی پارچه استراحت کرده بود، حدود 24 درصد كشف شد. البته هنوز تواناییهای ضدویروس این ماده به طور خاص روی SARS-CoV-2، كه باعث کووید-19 میشود، آزمایش نشده است. «چاندان» میگوید یافتههای محققان درباره دو ویروس مورد مطالعه آنها بهگونهای بود كه «امیدوار است که این امر بتواند کاربرد گستردهتری داشته باشد». او میافزاید: «از قبل ساخت مقیاس بزرگ پارچه تحریكپذیر الكتریكی امکانپذیر بوده است و هزینههای تولید آن نیز نسبتا کم است». به گفته او، نقاط فلزی میتوانند مستقیم روی ماسکهای صورت چاپ شوند یا میتوان الیاف پارچه تحریكپذیر الکتریكی را بین قسمت جلوی ماسک و صورت افراد قرار داد. اگر یک ماده متوقفكننده فعالیت ویروسی بهطور گسترده در وسایل محافظت فردی موجود باشد، میتواند توانایی انتشار كروناویروس جدید را محدود کند. «کارپ» میگوید: «برای درک بهتر شیوههای تبدیل ویروس که منجر به انتقال ویروس میشود، هنوز نیازهای بسیار زیادی برآورده نشدهاند. همینطورکه ما به درک بهتری از این موضوع میرسیم، نیاز فوری به تدوین و بهکارگیری سریع راهحلهایی وجود دارد که بتوانند انتقال را کاهش دهند». البته استفاده از نقاط فلزی تنها رویکرد بالقوه نیست. «پائول لیو»، مدیر آزمایشگاه مواد پیشرفته در دانشگاه پیتسبورگ و همکارانش در حال تهیه روکشی پارچهای هستند که قادر است مایعات بدن، پروتئینها و باکتریها را دفع کند. همانطورکه در شماره آوریل نشریه مواد و اتصالات کاربردی انجمن شیمی آمریكا ACS گزارش شده است، این روكش همچنین یک نوع آدنوویروس که باعث بیماری تنفسی میشود و ویروس دیگری را که باعث بیماری ورم ملتحمه میشود، دفع كرده است. بااینحال تیم آقای «لیو» هنوز این ماده را برای ازبینبردن کروناویروس جدید آزمایش نکرده است. او میگوید: «نکته اصلی با آزمایش [روکش] روی SARS-CoV-2، سطح ایمنی زیستی است که شما باید آن را محقق کنید، زیرا این بسیار خطرناک است». بااینحال تیم او در حال برنامهریزی است تا ببیند که پارچههایی با این روكش، گونههای متفاوت ویروس كرونا را تا چه اندازه دفع میکند. «لیو» میگوید که این پوشش حتی پس از قرارگرفتن تحت امواج اولتراسونیک و خراشیدهشدن با تیغ، دافعبودن خود را حفظ میكند و ازاینرو میتواند وسایل حفاظت فردی را برای استفادهكنندگان ایمنتر کند. محققان در این تحقیق خاطرنشان میکنند كه این ماده همچنین میتواند در ملحفههای تختخواب، پردهها و صندلیهای اتاق انتظار استفاده شود؛ اما آقای «لیو» اظهار کرد که این پوشش برای استفاده در منسوجات پزشکی که قابل استفاده مجدد هستند، در نظر گرفته شده است. تیم او این آزمایش را روی ماسکهای یکبارمصرف یا N95ها آزمایش نکرده است، اما آنها فکر میکنند كه امكان استفاده در اینها وجود دارد. او گفته است كه این پوشش میتواند برای ماسکهای پارچهای مانند مواردی که اکنون در بین عامه مردم مطرح است، نتیجه خوبی داشته باشد. محققان با توسعه موادی که ویروسها را از بین میبرند یا دفع میکنند، ماسکها و سایر وسایل محافظ را ایمنتر خواهند كرد تا همه ویروسها از بین بروند و مؤثرتر باشند. «چاندان» میگوید: «اگر اشخاص عادی وسایل حفاظت فردی داشته باشند، عفونتها گسترش نمییابند و این كار بزرگی است». Scientific American, 24Jun. 2020
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.