واپسيندم
روایت مرگ و سرنوشت شرق: «كمپ بیمارستان صحرایی شماره 24 در حومه شهر قرار داشت. آدم سالم و سرحال فاصله آخرین ایستگاه تراموا تا بیمارستان را در نیم ساعت طی میكرد. تراموا به طرف دنیا میرفت، به طرف شهر و زندگی. اما بیماران بیمارستان صحرایی شماره 24 قادر نبودند خود را به ایستگاه تراموا برسانند. آنها نابینا یا فلج بودند، میلنگیدند. ستون فقراتشان خردوخمیر شده بود یا قطع عضو شده بودند یا منتظر عمل قطع عضو بودند». این آغاز رمان «عصیان» یوزف روت است كه با ترجمه سینا درویشعمران و كیوان غفاری در نشر بیدگل به چاپ رسیده است. یوزف روت نویسنده و روزنامهنگار مشهور اتریشی است كه در سال 1894 در خانوادهای یهودی متولد شد. او در دوران جوانی در دانشگاه وین فلسفه و ادبیات آلمانی خواند و در 1916 با پیوستن به نیروهای ارتش تحصیل را رها كرد. جنگ تجربهای است كه تأثیر زیادی بر روت گذاشت و رد این تجربه در برخی آثار او دیده میشود. روت هم بهعنوان نویسنده و هم بهعنوان روزنامهنگار چهره مهمی به شمار میرفت و در هر دو عرصه شناخته شده بود. او در سال 1923 اولین رمانش بهنام «تار عنكبوت» را نوشت؛ داستانی كه البته هیچگاه در قالب كتاب به چاپ نرسید. روت این رمان را بهشكل پاورقی در روزنامه كارگر وین چاپ میكرد و بعدها آن را بهلحاظ ادبی بیارزش دانست. رمان بعدی او «هتل ساوی» نام دارد كه در روزنامه فرانكفورتر منتشر میشد. «عصیان» سومین رمان یوزف روت است. این رمان که در روزنامه سوسیالیستهای آلمانی فورورتس منتشر میشد، در سال 1924 در قالب كتاب هم منتشر شد. این سه رمان به دوره آغازین كار روت اختصاص دارند. «عصیان» روایتی است كه به واپسین دم زندگی یك انسان و ذهنیت او پرداخته است. یوزف روت در این رمانش، بهگونهای بیرحمانه به مسئله سرنوشت میپردازد. در بخشی دیگر از این رمان میخوانیم: «آقای آرنولد قدبلند، تندرست و به نسبت متمول بود و بااینحال چندان از زندگیاش راضی نبود. كسبوكارش رونق داشت. در خانه همسری وفادار منتظرش بود كه برایش دو فرزند به دنیا آورده بود: دقیقا همانطور كه آرزویش را داشت، یك پسر و یك دختر. كتوشلوارهایش خوب به تنش مینشست، كراواتهایش همیشه مطابق مد روز بود، ساعت جیبیاش درست كار میكرد و ساعات روزش با دقت هرچه تمامتر برنامهریزی شده بود. هیچ اتفاق غیرمنتظره ناخوشایندی زندگی آرام و منظمش را متزلزل نمیكرد. تقریبا غیرممكن بود كه سر صبح نامهای آزاردهنده از خویشاوندی فقیر به دستش برسد كه در آن عاجزانه از او طلب كمك كرده باشد. اصلا خویشاوند فقیر نداشت. از خانوادهای مرفه بود كه در آن هیچ دعوا و مرافعهای رخ نمیداد. همه اعضای خانواده شبیه هم بودند، با یكجور بیاعتنایی مسالمتآمیز و جهانبینی مشابه، نگرش سیاسی مشابه، سلیقه شخصی مشابه، و همینطور در تحقیر سلیقه رایج یا پیروی از آن با هم مو نمیزدند». منتقدان «عصیان» را روایتی دانستهاند كه از منطق اروپایی و سرراست قصه پریان پیروی میكند و او را یكی از زوایای چهارگوشی میدانند كه رئوس دیگرش نامهای بزرگی چون كافكا، موزیل و تسوایگ هستند. عصیان، یوزف روت، ترجمه سینا درویشعمران و كیوان غفاری، نشر بیدگل
روایتی از سه دهه بحران مجارستان «خیابان كاتالین»، از ماگدا سابو، یكیدیگر از كتابهای مجموعه ادبیات داستانی نشر بیدگل است كه بهتازگی با ترجمه نصراله مرادیانی منتشر شده است. نویسنده كتاب، ماگدا سابو، از مشهورترین نویسندگان قرن بیستم مجارستان است كه آثارش جوایز مختلفی به دست آوردهاند. سابو «خیابان كاتالین» را اولینبار در سال 1969 منتشر كرد. رمانی كه با اقبال زیادی روبهرو شد و از آثار مهم نویسنده به شمار میرود. روایت این رمان، بازتابی از سه دهه بحرانی و پرتنش تاریخ مجارستان در قرن بیستم است. مترجم كتاب درباره شیوه روایت این اثر و پیوندش با تاریخ نوشته است: «اتفاقهایی كه برای شخصیتها میافتد و مناسبات آنها در روایتی پیچیده برای ما نقل میشود. با درنظرگرفتن تاریخی كه این اتفاقها در آن میافتد و بستری كه شخصیتها در آن شكل میگیرند، میتوان گفت فرم رمان را محتوای آن سازگار است. روایت رمان براساس تاریخ خطی پیش نمیرود و خواننده همراه با تجارب متفاوت شخصیتها در این روایت پیچیده همزمان با مكانها و جاهای متفاوتی مواجه میشود». در این رمان با تصویری درخشان از مناسبات خانوادگی در دورانی آشوبزده و تیرهوتار روبهرو میشویم و روایت رمان رابطه زبان و حافظه را بهگونه قابلتوجهی نشان میدهد. در بخشی از این رمان میخوانیم: «آن شب همهچیز به طرزی عجیب غیرواقعی و باورنكردنی بود. پالی زود برگشت خانه تا اخبار تازه را به ما بدهد، اما من حواسم به چیزهایی كه میگفت، نبود. از لحظهای كه شنیده بودم بلینت توی آپارتمان ما بوده، نمیتوانستم به چیزی جز او و خودم فكر كنم، البته سوای بلانكا و سرنوشتش. در ضمن من تنها كسی نبودم كه به درون مدار این زندگی كشیده شده بودم، مداری كه در آن زندگی او، یعنی بلینت، بهشكلی جداییناپذیر با زندگی من گره خورده بود، زندگیای كه در آن چیزی تغییر نكرده بود جز اینكه، در این فاصله زمانی، یكی از ما مدتی را در زندان اسرای جنگی گذرانده بود، یكی از آن یكی جدا شده بود، یكی هم ازدواج كرده بود و بچهای هم به دنیا آورده بود. پدر و مادرم در واكنش به خبرهای پالی یك كلمه هم حرف نزدند و من میدانستم كه فكر آنها هم مشغول بلانكا و خودشان است، و مشغول خیابان كاتالین. هیچكس چیزی نمیگفت، ولی همگی حسش میكردیم. پالی اما، بیاعتنا به این وضع، همینطور ادامه میداد، تا اینكه مرد بیچاره آنقدر رفت روی اعصابم كه چارهای نداشتم جز اینكه بروم به اتاق ناهارخوری و خودم را با مرتبكردن حاشیههای فرش سرگرم كنم تا از دست او خلاص شوم. تازه حالا میفهمم كه او خیلی زودتر از بقیه ما به این موضوع پی برده بود، گرچه ما وجوه مختلف این مسئله را حتی دیرتر درك كردیم؛ اینكه تلاش ما برای زندگی در كنار هم مثل یك زوج متأهل عادی در قلب رابطهای متعارف محكوم به شكست بود. ما هیچوقت او را به عنوان یكی از اعضای خانواده نپذیرفته بودیم، و این خیلی ناراحتكننده بود». خیابان كاتالین، ماگدا سابو، ترجمه نصراله مرادیانی، نشر بیدگل
درهمآمیختن امر واقعی و امر افسانهای «آواز كافه غمبار» رمان كوتاهی است از كارسون مكالرز كه این نیز با ترجمه حانیه پدرام در مجموعه ادبیات داستانی نشر بیدگل منتشر شده است. كارسون مكالرز، نویسنده و شاعر آمریكایی قرن بیستم است كه امروز از چهرههای مهم ادبیات آمریكا به شمار میرود. او اگرچه عمری كوتاه داشت اما پنج رمان، دو نمایشنامه و بیست داستان كوتاه و خودزندگینامهای نیمهتمام نوشت. نام اصلی او، لولا كارسون اسمیت بود و در سال 1917 متولد شد. او در آغاز جوانی به تحصیل در رشته نویسندگی خلاق پرداخت و خیلی زود و در بیستوسه سالگی نخستین رمان خود را با نام «قلب، شكارچی تنها» به چاپ رساند. رمانی كه با اقبال روبهرو شد و نویسندهاش را در آغاز جوانی به شهرت رساند. «آواز كافه غمبار» دومین اثر مكالزر است كه بسیاری آن را بهترین اثرش میدانند. او در این رمان واقعیت و افسانه را به شیوهای پیچیده درهم میآمیزد. در پایان رمان، مقالهای از جان مكنلی آمده كه نویسنده در بخشی از آن، این رمان را به چند دلیل اثری قابل توجه دانسته است. یكی به این دلیل كه رمان مجموعهای است عجیب از شخصیتها، شخصیتهایی كه در آبادی دلگیری زندگی میكنند كه وقایع داستان در آن رخ میدهد. دلیل دیگر مؤخره رمان با نام «دوازده مرد فانی» است. مكنلی میگوید در ابتدا اینطور بهنظر میرسد كه این مؤخره چیزی است كه در پایان كار به ذهن نویسنده آمده و آن را نوشته است. پیرنگ تكاندهنده اثر نیز دلیل دیگری است كه به اعتقاد مكنلی این رمان را حائز اهمیت كرده است: مثلثی عشقی كه یادآور عشق سهنفره عجیب سارتر در «خروج ممنوع» است. در این میان مكنلی به زاویه دید اثر هم اشاره میكند و میگوید این زاویه دید است كه به رمان كوتاه شكل داده است. زاویه دیدی كه اگرچه در ابتدا ساده به نظر میرسد اما درواقع طرحی پیچیده دارد. او در بخشی از متناش درباره این رمان نوشته: «آنچه موقع خواندن آواز كافه غمبار پیش روی ماست متنی است كه به زیبایی پرداخت شده است، نوشتهای كه ما در آن ناخواسته تكگویی درونی شخصیتی را میشنویم كه یادآوری مكرر خاطرات او را قادر میسازد بر ملال خود غلبه كند و در مقابل فشارهای تحلیلبرنده جهانی كه خوب میشناسدش مقاومت كند». در بخشی از این رمان كوتاه میخوانیم: «اما ناگهان در آن لحظه، درست وقتی كه برنده مبارزه مشخص شده بود، كسی توی كافه چنان فریادی زد كه تیره پشت همه به لرزه درآمد و آنچه اتفاق افتاد تا به امروز معما باقی مانده است. همه اهالی آبادی آنجا حاضر بودند و شاهد ماجرا بودند، اما بعضیها نمیتوانستند چیزی را كه با چشم خودشان میدیدند باور كنند، چراكه پیشخوانی كه گوژپشت رویش ایستاده بود سه متری ارتفاع داشت و طرفین مبارزه درست وسط كافه بودند. با این حال در آن لحظهای كه میس آملیا دستهایش را روی خرخره ماروین میسی گذاشته بود، گوژپشت انگار كه بال داشته باشد، مثل قوشی جلو پرید و توی هوا به پرواز درآمد. روی كمر پهن و محكم میس آملیا فرود آمد و با انگشتهای كوچكش كه مثل پنجه بودند، گردنش را محكم گرفت و بعد اوضاع درهموبرهم شد. قبل از اینكه جمعیت به خودش بیاید میس آملیا باخته بود. به خاطر گوژپشت ماروین میسی برنده مبارزه شد و آخرسر میس آملیا روی زمین وارفت و دستهایش بیحركت دو طرف دراز شده بود». آواز كافه غمبار، كارسون مكالرز، ترجمه حانیه پدرام، نشر بیدگل
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.