مصطفی معین:
احزاب به نقد خود ننشینند سرمایه اجتماعی بر نمیگردد
مصطفی معین، وزیر علوم دولت اصلاحات، در گفتوگو با خبرآنلاین به اتفاقات روز پرداخته که خلاصه آن در ادامه میآید: همهگیری کرونا یک بحران «بهداشتی»، «اقتصادی» و «اجتماعی» فراگیر است که میتواند ابعاد سیاسی و امنیتی هم پیدا کند. در همین زمان اندک از شروع کرونا که در آن قرار داریم، مصیبت و مرگومیر فاجعهآمیز کرونا، سرپوش و تسکینی بر التهابها و تنشهای اجتماعی ناشی از فقر و فلاکت معیشتی بر اثر ضعف مدیریتها، تحریم اقتصادی آمریکا و بازتاب نگرانکننده اخبار اختلاس و فساد مسئولان و بخشهای مختلف حکومت بوده است. هرچند این موضوع مانند آتشی زیر خاکستر است که هر لحظه میتواند دوباره زبانه کشیده و شعلهور شود. بنابراین ضرورت دارد که تمهیداتی در سطح سیاستهای کلی نظام اندیشیده شود که مهمترین آنها ایجاد هماهنگی و وحدت عمل قوای مختلف در جهت جلب اعتماد و رضایت عمومی است. البته با توجه به عملکرد ضعیف چندساله دولت و بافت نمایندگان مجلس و رویکردهای سطحی و افراطی آن انتظار تحول و گشایش جدی در امور کشور به دور از واقعبینی است. سرمایهگذاری هرچه بیشتر دولت در بخش سلامت فردی و رفاه اجتماعی و ارتقای شاخصهای آن همچون حمایتهای ویژه از اقشار کمدرآمد، تقویت همبستگی ملی و مشارکت اجتماعی، گسترشدادن شبکه روابط اجتماعی و حمایتی، افزایش اعتماد و سرمایه اجتماعی و ارتقای روحیه سازگاری و تابآوری با تکیه بر نهادهای جامعه مدنی، از جمله مواردی است که برای دوره گذار از بحران و جلوگیری از تنشهای احتمالی، میتوان به مسئولان ارائه کرد. داشتن یک برنامه راهبردی ملی با نگاهی آیندهنگر هم برای مدیریت شرایط حاد کنونی و هم دوران پساکرونا موضوع مهمی است. *فارغ از بحران کرونا و مهمتر از آن با ادامه شرایط فشار اقتصادی و سرخوردگی سیاسی جامعه، پیشبینی میشود که انتخابات ریاستجمهوری در سال آینده هم مانند انتخابات مجلس یازدهم در فضای سرد و بینشاط و بدون رقابت واقعی برگزار شود. به نظر من تا زمانی که صداقت، وفای به عهد و کارآمدی احزاب، جریانها یا فعالان سیاسی برای مردم احراز نشود، آنها منزلت و تأثیرگذاری اجتماعی لازم را نخواهند داشت. در عصر اینترنت و شبکههای اجتماعی، سوابق مثبت یا منفی مدیریتها، پاکدستی یا فساد مالی یا اداری و آلودگی به مفاسدی از قبیل رشوه، رانتخواری و آقازادگی و... قابل جستوجو و استناد است. تا وقتی که به دلیل تحریم، امکان صادرکردن انبوه نفت خام و درآمدهای دلاری بادآورده وجود نداشته باشد، با فرض سالمبودن فرایند انتخابات، بازهم امکان توزیع فلهای پول برای به اصطلاح داغکردن تنور انتخابات کمتر خواهد بود و به همان نسبت هم ظهور پرسروصدای احزاب یکشبه، جریانهای فرصتطلب بیریشه و رأیسازیهای انبوه کمتر میشود. درعینحال باوجود این شرایط پرمشقت اقتصادی و آلودگیهای مالی، هنوز هم ادعای مبارزه با فساد، جوانگرایی، ایجاد اشتغال و... با روش عوامگرایی و عوامفریبی و پوپولیسم حرف اول را در تبلیغات انتخاباتی خواهد زد. در چنین فضایی شعارها «اصلاحطلبانه و ظاهرفریب» ولی عملکردها «غیرعادلانه»، «غیراخلاقی»، «افراطی و خشن» و «عوامانه» خواهد بود. تا زمانی که احزاب و فعالان سیاسی به نقد و ارزیابی عملکردهای خود ننشینند و با رویکردی علمی و صادقانه نقاط ضعف و قوت آنها را مشخص نکنند و برنامه کاری خود را برای آینده ارائه ندهند، اعتماد و سرمایه اجتماعی ازدسترفته بر نخواهد گشت. یکی از ضعفهای اساسی امروز، شکافی است که بین نظریهپردازان و فعالان و جریانهای سیاسی با توده مردم و شرایط زندگی و نیازهای آنها به وجود آمده است. بازگشت احزاب و جناحهای سیاسی چه اصلاحطلب و چه اصولگرا به کار در عرصههای اجتماعی و مدنی، نهادهای غیردولتی و مطالعه و شناخت مسائل و مشکلات و «درد و رنج مبتلابه مردم» و گروههای آسیبدیده و زیر خط فقر، راهبردی ضروری و گریزناپذیر برای اعاده حیثیت و جلب اعتماد عمومی به آنهاست. باید بدانیم ریاستها و پستهای سیاسی تنها امانت و وسیلهای برای خدمت به تودههای بینامونشانی است که قربانیان اصلی بیتدبیریها و سیاستبازیهای رایج و تنازع بقا در کشور بودهاند. نیازی نیست که برای رسیدن به قدرت تحت هر شرایط هر روشی را به کار گرفت، چنانچه زمینههای اجتماعی، شناخت، آگاهی و اعتماد مردم، جوانان و فرهیختگان جامعه فراهم شود، با خواست جامعه، خود قدرت و مسئولیت به سراغ شایستگان خواهد رفت! در جامعهای که مانند موج درحال نوسان و تغییر است و قابل پیشبینی نیست، امکان بروز هر اتفاق یا پدیدهای را نمیتوان رد کرد. اما اعتقاد من بر این است که حضور شکوهمند و آگاهانه مردم و ایجاد سونامی آرای واقعی تنها در یک انتخابات آزاد، عادلانه، سالم و رقابتی امکانپذیر است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.