درباره نمایشگاه شنتیا ذاکرعاملی در گالری هما
نقاشی، عکسها را واقعیتر میکند
حسین گنجی. منتقد
نقل قول معروفی از ادوارد هاپر درباره نقاشی هست که میگوید: «اگر بتوانید چیزی را با کلمه بیان کنید، دیگر دلیلی برای کشیدنش وجود ندارد» و این گزاره را امروز میتوان برای عکاسی هم به کار برد. اگر کسی بتواند با عکس آنچه را میپندارد، بیان کند یا نمایش بدهد، شاید هرگز دیگر نقاشی نمیکرد.
هنرمندان بسیاری بهویژه در میان مدرنیستهای قرن اخیر هستند که شکل گفتن بیش از آنچه قرار است گفته شود، برایشان مهم است و همین سعی به نوآوری فارغ از محتوا همواره برایشان اولویت داشته است. بهنوعی خرق عادت برایشان از حرف تازه مهمتر بوده و پیرو آن شاید هنر برای هنر و توجه بیش از اندازه به فرم و درنهایت فرمالیسم پروبال میگیرد. هاپر از معدود هنرمندانی است که آنچه میگوید، از چگونهگفتن برایش مهمتر است و همه عناصر و مدیومهای مدرن برایش ابزارهایی است که بهتر بتواند حرفش را بزند و دنبال فرم تازه برای فرم تازه نیست. عکاسی یکی از پرتکرارترین ابزارها، مدیومها و هنرهای مدرنی است که در سده اخیر هرچه به امروز نزدیک شدهایم، اثربخشی بیشتری روی نقاشی و دیگر هنرها بر جای گذاشته است. نقطه تفاوت و ارزندگی نقاشی در خلق و مفهوم تازهای است که از درون ذهن نقاش بیرون میآید و در جهان واقع عینیت و ظهوری تا پیش از آن نداشته است؛ چیزی که عکس و عکاسی شاید هرگز به آن راه پیدا نکند؛ اما عکس لحظههای میرا را ثبت کرده و به نقاش فرصت خلاقیت و ایجاد ارزشافزوده به آن را میدهد. شنتیا ذاکرعاملی در آثار تازهاش بهخوبی توانسته از عکاسی مدیومی در خدمت نقاشی و از نقاشی مدیومی در خدمت آنچه قرار است بگوید، بهره بگیرد. ذاکرعاملی در یک فضای خوابگونه در آثارش از واقعیت برآمده از عکسهایی که عموما خودش میگیرد، یک رؤیا و با زبان نقاشی آنها را به حقیقتی بدل میکند که مخاطب آن را مانند عکس باور داشته باشد و همراهش شود. عنوان نمایشگاه اخیر ذاکرعاملی به من خیره نشو، بهنوعی کنایه به این نکته است که ذات و نهایت نقاشی و در ورژن مدرن، عکاسی، هدفش و غایتش، توجه و جلب خیرهشدن مخاطب است. او با پایه قراردادن عکس و با بهرهگیری از هنر نقاشی و حذف جزئیات بیهوده از عکسها که همان مشاهدات روزمره هنرمند است، به ایدههای شخصی از جهانی که میبیند، نزدیک میشود. جهانی که در خوشرنگی و خوشقابی مجذوبکنندهاش، واهمه بزرگی هست و انسان در آن با تمامی شلوغی و اجتماعی که دور خود ساخته، به تنهایی عمیقی دچار شده است. در آثار تازه ذاکرعاملی نقاشیهایش را انگار به اتاق تاریک ظهور عکس برده و از دل تاریکی و تیرگی، سعی دارد قابهای روشن و تصاویر انسانی را بیرون بکشد. تصاویر انسانی میگویم؛ زیرا جهان آثار او از هیاهوی جهان واقع دور هستند و به صورت هنرمندانهای با درون انسان ارتباط میگیرند. جهان درون انسان مدرنی که عکاسی هم او را زنده نگه نمیدارد و او را هر روز به سیاهچاله تازهای از روابط و اجتماع میکشاند. به من خیره نشو در گالری هما در زمانه کرونا بهنوعی دعوتی است به خیرهشدن به آنچه انسان را دارد به کام خویش میکشاند و از آن یعنی تنهایی و انزوا و رنگهای مصنوعی چیز دیگری گویا متصاعد نمیشود. او با نقاشی، به عکس حیات دوباره میبخشد و بهنوعی عکسها را که قرار است واقعی باشند، واقعیتر میکند. این درست است که عکسها عینبهعین تصویر واقعی محیط هستند؛ ولی این درست نیست که آنچه آنها میگویند، درست است یا همه آن چیزی است که باید گفته شود؛ و ذاکرعاملی با نقاشی عکسها را واقعیتر میکند و ابعاد دیگری از محیط هنرمند و اجتماع ما را به تصویر میکشد؛ تصویری که درست است از ذهن هنرمند بیرون میآید؛ ولی بازتابی است از آنچه هنرمند از جامعه و محیط خود دریافت کرده است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.