مجلسِ پرحاشیه، میراث پایینترین مشارکت انتخابات
محمد یوسفیآرامش
شرایط سخت سال گذشته ایران، اتفاقات آبان، گرانی، تورم و ناتوانی دولت در عمل به بعضی از وعدههای خود، در کنار یکدیگر موجب آن شدند تحلیلگران و صاحبنظران همگی به این اجماع برسند که مشارکت مردمی در انتخابات مجلس یازدهم پایین خواهد بود و در عمل نیز همینطور شد! پایینترین مشارکت انتخابات تاریخ ایران با حدود 42 درصد در کشور و 26 درصد در تهران رقم خورد؛ مشارکتی ضعیف که در کنار ردصلاحیتهای گسترده، موجب شد افرادی با آرای بسیار پایین، موفق به کسب کرسی مجلس شوند. بسیاری از این چهرهها برای اولینبار، بدون برنامه شفافی به مهمترین نهاد قانونگذاری کشور راه یافتند. با گذشت حدود پنج هفته از افتتاح این مجلس، اظهارنظرها و اقدامات پرحاشیه برخی از نمایندگان مجلس یازدهم، بدون استثنا هر هفته سرتیتر رسانهها بوده و شگفتی صاحبنظران و فرهیختگان را برانگیخته است.
اظهارنظرهایی که دائما این پیام نگرانکننده را برای مخاطب خسته و نگران ایرانی ارسال میکند که برخی از نمایندگان پارلمان ملی کشور، درک صحیحی از وضعیت آشفته اقتصادی کشور و نگرانیهای مردم ندارند. در هفتههای اول، پیشنهاد ختم قرآن از سوی نمایندهای در مجلس مطرح شد، پس از آن شاهد اظهارنظرهای نمایندهای بودیم که خواهان کنترل و شنودشدن از سوی نهادهای امنیتی بود و نماینده دیگری امیدوار است ترامپ مجددا رئیسجمهور شود، چراکه تحریم برای کشور فرصت است؛ این اظهارنظرها در حالی مطرح میشود که سفره مردم و افزایش نارضایتی اجتماعی و اقتصادی گواه چیز دیگری است؛ اما داستان به اینجا ختم نشد و اقدامات برخی در قطع مکرر سخنرانی وزیر امور خارجه، حاشیهها را به اوج خود رساند؛ بینظمیای که به سرتیتر اخبار رسانهها تبدیل شد. نگارنده اهمیت برخی از ارزشها و مفاهیم را در ساختار اجتماعی کشور انکار نمیکند و برای آن احترام قائل است؛ اما مگر نه آنکه امام اول شیعیان در سفارشی به محمد حنفیه فرمودند «ای فرزندم، من از تهیدستی بر تو هراسناکم، از فقر به خدا پناه ببر که همانا فقر، دین انسان را ناقص و عقل را سرگردان کند و عامل دشمنی است». اظهارنظرها درباره فیلترینگ اینستاگرام یا تلاش برای اصلاح اجتماعی برخی از سطوح جامعه و تقلا برای محدودسازی آنها، درست در زمانی که در سختترین آزمون اقتصادی ایران قرار داریم، عقلانی و بههیچوجه پذیرفتنی نیست. همچنین نماینده مجلسی که نتواند آزادیهای فردی خود را تأمین کند، چگونه میتواند صدای یک ملت باشد؟! نگرانیها آنجا افزایش پیدا میکند که چندی قبل نمایندهای در مصاحبه با خبرگزاری خانه ملت مطرح کرد با وجود 50 حقوقدان در میان نمایندگان، تقاضای کمی برای حضور در کمیسیون قضائی و حقوقی مجلس وجود دارد؛ او همچنین تصریح کرد خوشبختانه کمیسیون قضائی و حقوقی سفر خارجی ندارد و مانند کمیسیونهای اقتصادی مجلس نیست که از تسهیلات و وام بانکی برخوردار باشد یا بتواند از امکانات بخش صنعت بهرهمند شود! این اظهارات در نوع خود، در رابطه با مجلسی که با شعار توسعه اقتصادی و حل مشکلات گام برداشته است، بحثبرانگیز و چالشبرانگیزند. تا به اینجا بیشترین نگرانیهای مطرحشده از سوی نمایندگان مجلس یازدهم درباره مسائل سطحیتر جامعه بودهاند و بیم آن میرود که این روند ادامه یافته و بیشتر از اعمال سیاستگذاریهای کارآمد، شاهد احضار، استیضاح و صرف پرسشهای پرچالش از وزرای دولت باشیم. طرح سؤال از حسن روحانی در ادامه احضار دیگر وزرا، گواه این است که با مجلسی صرفا پرسشگر روبهرو هستیم. این درک در میان برخی سیاستمداران ایرانی وجود ندارد که نمیتوان یکشبه جلوی دریچه تورم، فیلتر گذاشت و به زور جلوی افزایش آن را گرفت؛ کمااینکه در دیگر سیاستگذاریها نتوانستیم با اعمال زور و کنترل، تغییری آبرومند پدید آوریم. بلکه به فرایندی طولانیتر و ساختاریافتهتر نیاز دارد؛ وگرنه طرحهای مطرحشده جدید مجلس در حوزه اقتصاد، سادهترین فکرهایی هستند که به فکر هر فرد آشنا به مفاهیم اقتصادی میرسند و برخلاف عدهای که در رسانهها به آن فخر میفروشند، نمیتوان آن را راهکاری جدی و کافی نامید. دایره تکرار تحولات سیاسی در ایران به این شکل است که اصولا احزاب سیاسی میکوشند برای بهقدرترسیدن در دورههای آینده و فتح کرسی ریاستجمهوری و مجلس، تمامی بار مشکلات کشور را بر سر دولت و طیف سیاسی حاکم قبلی بیندازند؛ سیاستی که سالهاست تکرار میشود و در عمل هیچ اثرگذاری و تغییر ملموسی را در زندگی مردم ایجاد نمیکند. اما به نظر میرسد این بار تأثیر این سیکل و رفتار اجتماعی در آینده سیاسی کشور کمرنگ باشد و مردم به این موضوع واقف هستند که صرف انتقاد به دولت، بهتنهایی حلکننده مشکلات پایهای، عمیق و ساختاریافته کشور نیست.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.