بدن و فرهنگ
شرق: بدن بسیار پرکاربرد است چراکه همواره با محیطهای پیرامون ما درگیر است و درواقع ما جهان را از طریق بدنها و حواسمان درک میکنیم. بدن ذهن فرهنگ معاصر را به خود مشغول کرده و فرهنگ سرمایهداری و رسانههای این جهان مدام در پی ساختن قواعدی برای بدنها هستند. اینکه ظاهر بدن باید چگونه باشد یا چطور باید لباس بپوشیم و حتی بدن ما چطور باید به پیری برسد. به تازگی کتابی با عنوان «مطالعات فرهنگی بدن» نوشته نایل ریچاردسون و آدام لاکس با ترجمه حسین حسنی در نشر نیو به چاپ رسیده است که از منظری بیرشتهای، بدن را به منزله موضوع مطالعه مورد بررسی قرار داده است. در مباحث مطرحشده در کتاب، در مورد نگرشها و منازعات درباره فناوریهای جدید، شکلهای تغییر ظاهر بدن، چاقی، سالمندی و عجیبالخلقهسازی که توسط رسانهها مورد تأکید قرار دارند صحبت شده است. نایل ریچاردسون، مدرس فیلم، رسانهها و مطالعات فرهنگی در دانشگاه ساسکس است. او در همین دانشگاه کارشناسی ارشد رشته رسانهها و جنسیت را پایهگذاری کرده است. ریچاردسون کتابها و مقالات زیادی را در ارتباط با مسائل مرتبط با بدن نوشته و ویراستاری کرده است. از جمله آثار او میتوان به «خوانشهای انتقادی در بدنسازی» و «بدنهای تخطیجویانه: بازنماییهایی در فیلم و فرهنگ عامهپسند» اشاره کرد. آدام لاکس، دیگر نویسنده کتاب، هماهنگکننده برنامه آموزشی مطالعات فیلم و تلویزیون و مطالعات فرهنگی و رسانهای در دانشگاه چیچستر است. بحث کلیدی نویسندگان این کتاب، این است که اگرچه بدن میتواند بهترین شیوه بیان مقاصدمان باشد، همه ما در اینکه چه بپوشیم و چگونه از بدنمان استفاده کنیم با محدودیتهایی مواجه هستیم. در فصلهای کتاب درباره این موضوع صحبت شده که بدن اسیر «رژیمهای فرهنگی» است و اینکه ما همیشه در معرض گفتمانهایی قرار داریم که به ما میگویند چگونه باید به نظر برسیم. با اینحال اگرچه بدن مقید به نظامهای فرهنگهای خاص است، اما نویسندگان تأکید دارند که همه فرهنگها الزامات یکسانی ندارند و میان آنها تفاوتهای گاه عمدهای وجود دارد. به این ترتیب، کتاب نشان میدهد که بدنها صرفا درون زمینههای فرهنگی خاص فهمیده میشوند. نویسندگان کتاب، بر این نکته تأکید دارند که افراد دارای بدن هستند و این بدنها درکی از معنای در جهان بودن به دست میدهند اما افراد بدنهایشان نیز هستند و تصویرگری نمادین بدنهای ما، ابزارهای ابراز و بیان هویت ماست. یکی از بحثهای خواندنی کتاب، مربوط به فصل چهارم آن است که به غولآسایی و عجیبالخلقهسازی مربوط است؛ درواقع به روی دیگر زیباییگرایی فرهنگ معاصر. با آنکه بخش عمدهای از فرهنگ عامهپسند به تنظیم بدن تخصیص یافته است، نظارت بر بدن در قالب تصویری پسندیده از طریق برنامههای تغییر ظاهر و تبلیغات تجاری، سویه دیگر فرهنگ عامهپسند، نوعی بازگشت در قالب رویدادهای تماشایی کهن نمایش عجیبالخلقه بوده است. حجم قابل توجهی از رسانهها به بازنماییهایی اختصاص یافته است که از بدنهای افراطکارانه مشعوف میشوند، بدنهایی که با اصول بدن ایدهآل همنوایی نمیکنند. این فصل تاریخ نمایشهای عجیبالخلقه و واکنش مبهمی را مرور خواهد کرد که در تماشاچیان خود برانگیخته است. کتاب این پرسش را مطرح میکند که: آیا نمایشهای عجیبالخلقه بهرهکشی از بدنهای محروم بوده است- بدنهایی که اکنون میتوانیم آنها را ناتوان بنامیم- یا صحنه نمایشی بوده که تماشاچی را وادار میکند تا ایده بدن بهنجار را به چالش بکشد؟ در این فصل سیاستهای تصویرگری از عجیبالخلقهسازی در فرهنگ عامهپسند معاصر مورد کاوش قرار میگیرد و با تحلیل برخی از نمایشهای عجیبالخلقه در فرهنگ عامهپسند خاتمه مییابد. در بخشی از همین فصل، درباره غولها و بدنهای عجیبالخلقه میخوانیم: «غولها در قرن نوزدهم ناپدید شدند و فقط به منزله شخصیتهای داستانها تداوم پیدا کردند. اما، بدنهای غیرعادی که به منزله غول شناسایی شده بودند، اکنون برچسب عجیبالخلقه خوردند. گارلند تامسون اشاره میکند که واژه عجیبالخلقه در اصل به معنای لکه رنگ بوده است و سپس معنای آن به وهم و خیال تغییر کرد. صرفا در سال 1947 بود که این واژه مترادف نابهنجاری بدن انسان شد. درواقع، قرن نوزدهم شاهد رواج تجاری شدن غولها در نمایشهای هنری به نام نمایش عجیبالخلقه بود. نمایش عجیبالخلقه از نیمه قرن نوزدهم تا نیمه قرن بیستم، به یکی از شکلهای محبوب سرگرمی فرهنگی سطح پایین، هم در انگلیس و هم در آمریکا تبدیل شد».
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.