بازار داغ راست و دروغ در آتشسوزیهای مراتع و جنگلها
ابراهیم احمدیان
باز هم آتشسوزی در مراتع و جنگلهای ایران؛ موضوع داغ فضای مجازی ایرانیان در خرداد که به رسانههای رسمی نیز راه یافت. حوادث مربوط به آتشسوزیها لحظهبهلحظه در فضای مجازی گزارش شد. اگرچه برخی گزارشها چندان واقعي نبودند، ولی کلیت تصویری که ارائه شد، چندان دور از واقع نبود، چنانکه در ماجرای خاییز یکی از مسئولان ارشد سازمان جنگلها و مراتع کشور گفت حدود 40 درصد از درختان خاییز در آتش سوختند. غالبا آتشسوزیهایی که از چشم فضای مجازی دور بمانند، یا گزارش نمیشوند یا روی تیتر نمیروند. برخی آتشسوزیها در مراتع نیز جزئی شمرده میشوند و گزارش نمیشوند، هرچند خسارت خود را برجا میگذارند. چند روز پیش رئیس سازمان حفاظت محیط زیست کشور یکبار دیگر آتشسوزی در جنگلها و مراتع ایران را کماهمیت خواند و گفت: «از نظر اکولوژیک، آتشسوزی در جنگلها و مراتع بخشی از زندگی جنگل است، ولی شایعهپراکنی و بیان اطلاعات غلط اذهان عمومی را متشنج میکند و جای نگرانی وجود ندارد». برعکس نظر ریاست سازمان، به نظر اکثر کارشناسان داخلی و خارجی، در عصر ما روند تخریب و بهخصوص آتشسوزی در جنگلهای جهان طبیعی نیست، ولی ایشان دراینباره درست گفته است که بیان اطلاعات غلط جای نگرانی دارد. اما عامل اصلی رواج شایعه و اخبار کذب چیست؟ یکی از عوامل مهم، اکراه یا سستی مسئولان امر در شفافسازی و ارائه گزارش مستند و دقیق از آتشسوزیها و خسارتهای ناشی از آن و نبود ناظران بیطرف است. آیا آمار مسئولان از میزان آتشسوزیها و خسارات دقیق است؟ کسی نمیداند. اطلاعرسانیهای سازمانهای دولتی بهگونهای نیست که مانع شیوع شایعات شود و جا را بر اخبار کذب تنگ کند. برعکس، برخی گفتارها و رفتارهای مسئولان خود بر نگرانی و بیاعتمادی دامان میزند. همین که رئیس یکی از سازمانهای مسئول بارها از بیاهمیتی آتش در جنگل و مرتع بگوید، کافی است تا مردم به آمارهای سازمان او بیاعتماد شوند. در ماجرای خاییز رفتار مسئولان هم با مطالبه مصرانه افکار عمومی همخوانی نداشت. مردم روزهای متمادی درخواست داشتند که برای خاموشکردن آتش جدیتر عمل شود و مثلا از وسایلی مانند هواپیمای آبپاش استفاده شود، ولی بهجای آن، تصاویر محیطبانان و جنگلبانانی را دیدند که با وسایل ابتدایی و حتی گریهوزاری به جنگ با آتش مشغول بودند. شاید هزاران نفر نیروی داوطلب برای حضور در کنار مأموران دولتی اعلام حضور کردند، ولی آنها نه آموزش دیدهاند و نه سازماندهی شدهاند و نه قرار است بشوند. درحالیکه دو سازمان مسئول؛ یعنی محیط زیست و جنگلها و مراتع، از کمبود بیسابقه نیروی انسانی رنج میبرند، هزاران نیروی داوطلب امکان یا اجازه حضور در کنار آنها را ندارند. این گفتارها و رفتارها چنین القا میکنند که جنگل و مرتع چندان اهمیتی در نظر مسئولان ندارند و آتشسوزی مهم نیست. اگر نظر مسئولان بر این است که آتشسوزی در جنگل و مرتع مهم نیست، دستکم باید نظر خود را مستند و روشن به افکار عمومی ارائه کنند و اینکه پیوسته از جایگاه «دانای کل»، بدون ارائه دلیل علمی و برخلاف نظر اکثریت کارشناسان فقط بگویند: «آتشسوزی مهم نیست»، افکار عمومی را قانع نمیکند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.