یک روش برای تنظیم بازار
بر اساس اطلاعات اخذشده از دفتر برنامهریزی تأمین، توزیع و تنظیم بازار وزارت صنعت، معدن و تجارت، در سال گذشته از كل سهميه گوشت قرمز در نظر گرفتهشده براي توزيع در شهر تهران (به طور ميانگين روزانه حدود 110 تن گوشت گرم گوسفندي)، حدود 30 درصد آن از ميادين ميوه و ترهبار توزيع شده است. نباید از نظر دور داشت که در سال 1397 میادین میوه و ترهبار توانستند نقش مهمی در توزیع برخی دیگر از کالاهای اساسی همچون گوشت مرغ، تخممرغ و شکر با توجه به تشدید مشکلات اقتصادی (نظیر افزایش بیرویه نرخ ارز، شتابگیری تورم، کاهش قدرت خرید مردم، انتظارات تورمی و...) ایفا کرده و کمک بزرگی به دولت در حوزه تنظیم بازار کالا کنند. در مجموع در سال فوق، میادین میوه و ترهبار تهران پاسخگوی تقاضای روزانه خانوارهای تهرانی به میزانی حدود یکمیلیونو 215 هزار تن محصولات کشاورزی، دامی و مواد غذایی بوده است. بیشترین میزان عرضه مربوط به محصولات خام کشاورزی و کمترین آن مربوط به محصولات فرآوریشده بوده است. در سال جاري نيز میادین میوه و ترهبار توانستهاند نقش ارزندهای در انتظامبخشیدن به بازار کالا و تأمين اهداف امنيت غذايي شهروندان، به خصوص در زمان بروز قیمتهای تقویمی و مناسبتها همچون نوروز، ماه مبارک رمضان، ایام محرم و صفر و شب یلدا که بهطور معمول تقاضا بر عرضه پیشی میگیرد، ايفا كنند. بهطور نمونه در سال جاری، روزانه بهطور متوسط 40 تن تخممرغ (معادل حدود 10 درصد کل مصرف روزانه تهران) با قیمت مصوب از طريق اين ميادين عرضه ميشود. علاوه بر این، حدود 100 تا 110 تن مرغ (معادل 10 تا 15 درصد از مرغ مصرفی روزانه تهران) از طریق میادین میوه و ترهبار در سطح خرد با قيمت مصوب سال 1398 توزیع میشود. شايان توجه است كه میزان عرضه مربوط به شرایط معمول و ثبات در بازار بوده و هنگام افزایش قیمت این اقلام در بازار (و تفاوت قیمت اقلام مذکور که در میادین میوه و ترهبار نرخ اقلام مصوب است) میزان عرضه این اقلام افزایش یافته و به دو، سه برابر رقم شرایط معمول نیز ميرسد. این امر نشان میدهد که نقش میادین میوه و ترهبار در تنظیم بازار و کالارسانی به مردم بهخصوص در هنگام التهاب بازار بسیار پررنگ است. در رابطه با تاریخچه میادین میوه و ترهبار باید گفت بر اساس مصوبه شورای انقلاب در بهمن ماه سال 1358 مادهواحدهای به تصویب رسید که به شهرداری (بخش عمومی) اجازه داد اماکن و میادینی را به منظور حذف واسطههاي محصولات کشاورزی جهت رساندن کالا به دست مصرفکننده ایجاد کند. متعاقب آن، سازمان میادین میوه و ترهبار شهرداری تهران (دارای شخصیت حقوقی مستقل) زیر نظر شهرداری تهران تشکیل شد. هدف از تشکیل این سازمان تهیه و توزیع میوه و ترهبار و فراوردههای کشاورزی مورد استفاده مردم و ایجاد ارتباط مستقیم بین تولیدکنندگان و مصرفکنندگان بود. در سال 1372 طبق مصوبه هیئت وزیران از استانداریهاي سراسر كشور خواسته شد تا تسهیلات لازم را برای ساخت و راهاندازی شبکه توزیع مذکور در استانها فراهم کنند، اما اين مصوبه عملياتي نشد. علاوه بر این، با توجه به دستورالعمل ابلاغي وزارت بازرگانی وقت در سال 1385، موضوع لزوم ایجاد میادین میوه و ترهبار در شهرهای بالای 200 هزار نفر جمعیت کشور تدوین شد که اين دستورالعمل نيز به دلایل مختلف همچون تغییرات مدیریتی، نبود منابع لازم و مانند آن اجرائی نشد. در حال حاضر تعداد ميادين ميوه و ترهبار در كلانشهرهاي كشور با احتساب شهر تهران معادل 460 واحد است. درخصوص تعداد ميادين ميوه و ترهبار در ديگر شهرهاي كشور، اطلاعات دقيقي در دست نيست، اما به طور كلي 42 نقطه شهري كشور، شامل كلانشهرها، شهرهاي بزرگ يا شهرهاي كوچك داراي ميادين ميوه و ترهبار هستند. اين ميادين عمدتا در کلانشهرهايي چون تهران، اصفهان، مشهد، کرج، ارومیه، تبریز، رشت، همدان و... ایجاد شدهاند. لازم به ذكر است كه استانهاي بوشهر، خراسان شمالي، كهگيلويه و بويراحمد و گلستان فاقد ميادين ميوه و ترهبار هستند.تجربه موفق استقرار میادین میوه و ترهبار در مناطق 22گانه شهر تهران، بالاخره برنامهریزان و سیاستگذاران دخیل در امر تنظیم بازار را بر آن داشت که با توجه به محملهاي قانوني موجود (مصوبات شورای انقلاب و هیئت وزیران مورخ 1/11/1374)، با ابلاغ بخشنامهاي مبني بر لزوم راهاندازی میادین میوه و ترهبار در همه استانهای کشور (نامه شماره 251139/60 در مورخ 19/9/398)، اين امر را به عنوان يكي از اولويتهاي كاري استانها قرار دهند. در اين راستا مقرر شده كليه استانداران با الگوبرداری از میادین میوه و ترهبار تهران، نسبت به راهاندازی میادین مذکور در استان محل فعالیت خود اقدام کنند. بهگونهای که این موضوع بهصورت ویژه در دستور کار ستادهاي تنظیم بازار استانها (یا کارگروههای استانی مربوط) قرار گرفته و با فراهمکردن الزامات و زیرساختهای لازم، شکلگیری میادین میوه و ترهبار در کل کشور با جديت و با هدف تعدیل قیمتها و حمایت از مصرفکننده دنبال شود. *پژوهشگران مؤسسه مطالعات و پژوهشهای بازرگانی
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.