محرومیتزدایی از آموزشهای مجازی
محمدرضا نیکنژاد . آموزگار
در ماههای گذشته بسیاری از معلمان در هماهنگی با مدرسه توانستند تجربهای ارزشمند در زمینه آموزش از راه دور به دست آورند؛ هرچند این تجربه تا پختگی کامل و کارآمدی نسبی نیاز به زمان دارد. اما کارآمدی تنها در گرو پختگی معلمان، خانوادهها و دانشآموزان نیست! بلکه اینگونه آموزش نیازمند امکانات و زمینههای دیگری نیز هست؛ برای نمونه شبکه شاد برخلاف ادعای دستاندرکاران و هزینههای هنگفت مادی و غیرمادی، هنوز هم نتوانسته جایگزین پیامرسانهایی مانند تلگرام و واتساپ و ... شود. از معلمان و دانشآموزان به فراوانی میشنویم که بهخاطر فشارهای آموزشوپرورش و مدرسه، شاد را نصب کردهاند، اما در عمل از آن استفاده نمیکنند! هنگام ریشهیابی چرایی این عدم استفاده، کموبیش پاسخها یکسان است! سرعتش کم است، دانلود فایلها، ساعتها و گاه یک شبانهروز طول میکشد، در مقایسه با دیگر پیامرسانها امکانات اندکی برای بهاشتراکگذاری فایلها، کلاسهای برخط (آنلاین)، برگزاری آزمون، بررسی تکلیفها و ... دارد.
اما شاید گرفتاری اصلیترِ آموزش مجازی، نه شبکه شاد که محدودیت استفاده از اینترنت در کشور و گستردگی خانوادههای محرومی است که به دلایل گوناگون، از جمله دشواریهای مادی، توان بهرهگیری از آن را ندارند. به گفته دستاندرکاران، 30 درصد دانشآموزان کشور از دسترسی به اینترنت محروماند. اما این 30 درصد نیز بخشی از نگرانی است! افزونبر دانشآموزان مناطق محروم، بسیاری از خانوادههای شهری و حتی پایتختنشین، با وجود پوشش اینترنت، توان پرداخت هزینههای رو به افزایش آن را ندارند؛ بهویژه در این شرایط سخت اقتصادی که بسیاری از کسبوکارها یا خوابیدهاند یا نفسشان به شماره افتاده است. شوربختانه این گرفتاریِ بخشی از معلمان، با دستمزدهای اندک و هزینه سرسامآور را نیز دربر میگیرد. با توجه به اماواگرهای شکلِ آغازِ آموزش در سال آینده به نظر میرسد افزونبر کارآمدکردن شبکه شاد، بهخاطر رایگانبودن استفاده از آن، دستاندرکاران آموزشی و حتی فراتر از آن، حاکمیتی، باید در پی برداشتن سدهای بلند و فراوان آموزشهای از راه دور باشند که محرومیت از امکانات ارتباطی و اینترنتی یکی از مهمترینها و اثرگذارترین آنهاست. اما با توجه به محدودیت چندینساله منابع مالی در آموزشوپرورش و دولت، این کار چگونه شدنی خواهد بود؟ یکی از راهها، بازگشت دولت و پافشاریاش بر اجرای ماده 78 قانون مالیاتی کشور است که پس از تأیید شورای نگهبان، در سال 94 در دولت نیز تصویب و قرار شد آییننامههای اجرائیاش نوشته و ابلاغ شود که شوربختانه از آن زمان تاکنون چنین اتفاقی رخ نداده است! ماده 78 میگوید: «به منظور برقراری عدالت آموزشی و اجرای اصل30 قانون اساسی و تجهیز کلیه آموزشگاههای آموزشوپرورش با اولویت مناطقِ محروم و روستاها، آستان قدس رضوی و آن دسته از مؤسسات و بنگاههای اقتصادیِ زیرمجموعه نیروهایِ مسلح و ستاد اجرائی فرمان امام و سایر دستگاههای اجرائی که تا زمان تصویب این قانون مالیات پرداخت نکردهاند... به استثنای مواردی که اذن ولیفقیه وجود دارد، موظف به پرداختِ مالیاتِ مستقیم و مالیات بر ارزش افزوده میباشند، منابع حاصله صرفا جهت توسعه عدالت آموزشی در اختیار وزارت آموزشوپرورش قرار میگیرد تا بر اساس آییننامهای که به این منظور تهیه و به تصویب هیأت وزیران میرسد، هزینه نماید». با توجه به بند بالا میتوان انتظار داشت که آموزشوپرورش با رایزنیهای فراسازمانی و تلاشهایی بیش از آنچه که تاکنون شاهدش بودهایم، برای بهرهگیری از این حق قانونی کوشش کند و منابع بهدستآمده را صرف بهسازی امکانات و زمینههای آموزش مجازی و از راه دور برای کودکان محروم از چنین آموزشی کند. به نظر میسد آموزشهای مجازی توان پنهان و بالایی برای محرومیتزداییِ آموزشی دارد، چه بهتر که این کار، در چنین شرایط ناگزیری پیگیری و اجرا شود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.