خلاصهای از شاهکاری جهانی
شرق: هر آنچه با عنوان ویژگیهای یک شاهکار کلاسیک جهانی میتوان برشمرد در «آناکارنینا» تولستوی دیده میشود و از اینروست که این رمان قرن نوزدهمی جایگاهی یگانه در ادبیات جهانی به دست آورده است. «آناکارنینا» یکی از آن چند رمان تولستوی است که قدرت و چیرهدستی او را در داستاننویسی نشان میدهد و میتوان آن را کلاس درسی دانست که نویسندگان زیادی از آن بهره بردهاند. «آناکارنینا» داستانی جذاب و خواندنی دارد که با روایتی درست طراحیشده و خوشساخت همراه شده است. عشق و خیانت، شکنندهبودن زندگی و اضطرابهای ناشی از آن، شک و تردیدهای اخلاقی، مسئله مرگ، خوشبختی دستنیافتنی و ناتوانی انسان در موقعیتهای مختلف زندگی و تغییر و تحولات آدمها در طول زمان از جمله مضامینی هستند که در گستره روایت تولستوی در این رمان حضور دارند. در کنار اینها، در این اثر نیز به سیاق رمانهای شاخص کلاسیک، میتوان تصویری دقیق و روشن از زمانهای که رمان به آن تعلق دارد مشاهده کرد. تولستوی در این رمان، تصویری از اشرافیت روسیه قرن نوزدهم و برخی ویژگیهای اجتماعی جامعه روسیه در آن زمان به دست داده است. از «آناکارنینا» چندین ترجمه به فارسی در دست است که مهمترینشان ترجمه سروش حبیبی است که از زبان اصلی انجام شده است. مدتی پیش نسخه خلاصهشدهای از این رمان با ترجمه مهدی کریمی در نشر کتاب پارسه منتشر شد. این کتاب در مجموعهای با عنوان «شاهکارهای ادبی» منتشر شده که به ترجمه و انتشار نسخههای خلاصهشده رمانهای مهم و مطرح جهان اختصاص دارد. این ترجمه اینطور آغاز میشود: «خانوادههای خوشبخت شبیه همند؛ اما گرفتاریهای یک خانواده بداقبال، خاص خودش است. در خانه آبلونسکی، زن خانه به روابط شوهرش با معلمه سابق فرانسویشان، دوشیزه رولان پی برده بود و اعلام کرده بود که دیگر نمیتواند با این شوهر در یک خانه زندگی کند و حالا سه روز بود که این اتفاق افتاده بود و روی زندگی همه اهل خانه و اطرافیان، اثر گذاشته بود و آنها احساس میکردند که زندگی در زیر یک سقف بیمعنی است. زن از اتاقش بیرون نمیآمد و شوهر تمام وقتش را بیرون از خانه میگذراند. در سومین روز وقوع این اتفاق، استپان آرکادییوویچ یا همان استپان خوابزده از خواب بیدار شد و خوابش را با خود مرور کرد». مرد اگرچه خوابی خوش دیده است اما خوشی رویایش در بیداری لحظهای بیشتر دوام ندارد چرا که به محض آنکه چشم باز میکند یادش میافتد که رابطهاش با همسرش کاملا خراب شده و زن دیگر او را نخواهد بخشید. چند روز پیش زن نامهای را در اتاق خواب همسرش دید بود که رابطه پنهانی مرد را آشکار کرده بود و بعد از آن دیگر هیچ راهی برای پنهان کردن ماجرا وجود نداشت: «آبلونسکی با خود صادق بود و دیگر نمیتوانست خودش را فریب دهد و راضی به این کند که رفتارش را اصلاح خواهد کرد. او شش سال پیش وقتی که اولین بیوفایی را در حق همسرش مرتکب شده بود خودش را سرزنش کرده بود و حالا دیگر نمیتوانست به خاطر همان اشتباه خود را مجازات کند؛ زیرا او عاشق زنش نبود زنی که مادر پنج فرزند زنده و دو بچه مرده بود و تنها یک سال با او اختلاف سنی داشت». در «آناکارنینا» تولستوی سرگذشت دو شخصیت را به موازات هم روایت میکند. این دو شخصیت البته کاملا بیارتباط با هم نیستند و به واسطههایی با هم ربط پیدا میکنند اما هرکدام در مسیری متفاوت زندگی را پشت سر میگذارند. یکی از این شخصیتها زنی به نام آنا است و دیگری مردی به نام لوین. این دو هرکدام داستان خود را دارند اگرچه آشنایانی مشترک آنها را به هم ربط میدهد. عشق و خیانت از موضوعات تکرارشونده داستانها بوده است و نویسندگان مختلف در آثارشان به شیوههای مختلف این مضمون را دستمایه روایت قرار دادهاند. در این اثر تولستوی نیز از این مضمون استفاده شده است. بر اساس «آناکارنینا» تاکنون آثار متعددی در اپرا، تئاترهای موزیکال و نمایشنامههای رادیویی و فیلم و سریال ساخته شده است. در بخشی دیگر از این اثر میخوانیم: «او فکر میکرد زنش، زنی زهوار دررفته است که دیگر جوان یا زیبا نیست، و در هیچ زمینهای چشمگیر یا دلربا نبود و صرفا یک مادر خوب بود. تا قبل از این اتفاق همهچیز خوب بود. زن با بچههایش خوب و خوشحال بود و امور خانه و بچهها را اداره میکرد و به هرحال ارتباط با آن معلم زن چشم سیاه جذاب که لبخند شیرینی داشت اتفاق افتاده بود. آبلونسکی به این چیزها فکر میکرد که بلند شد و لباس پوشید و پیش دوست و جامهدار قدیمیاش، ماتوی رفت. ماتوی لباسها و چکمههای او را با یک تلگرام آورد. آبلونسکی تلگرام را باز کرد و گفت: ماتوی، خواهرم آنا فردا به اینجا میآید. ماتوی خوشحال شد و به نظر، این خواهر محترم میتوانست میان زن و شوهر آشتی برقرار کند...».
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.