آمریکا و مسئله تحریم
فریدون مجلسی
در روزهایی که آمریکا در آتش اعتراضات مردمی میسوخت و در ایران آتش به جان جنگلها افتاده بود، اتفاقاتی در روابط دو کشوری که تلاششان بر عدم رابطه با هم است، رخ داد. آزادسازی زندانیانی از سوی دو کشور در سکوت خبری یکباره انجام شد و در پس آن توییت رئیسجمهور آمریکا موجب شد تا بار دیگر صحبت از احتمال مذاکره ایران و آمریکا شکل بگیرد.
چنانکه دیدیم حتی ترامپ در توییتی از ایران هم تشکر کرد. چیزی که برای ما جالب است این است که درباره آخرین زندانیای که آزاد شد، پای شاکیان خصوصی هم در میان بود که بالاخره به هر نحوی تصمیم گرفتند از شکایتشان صرفنظر کنند. اما اینکه این مبادلات بتواند منجر به مصالحه و نزدیکی میان ایران و آمریکا شود، من تصور نمیکنم، چون تا سالها همانطور که مقامات بالا اعلام کردند هیچگونه تمایلی برای رابطه با آمریکا وجود ندارد. اما میتوان از این رفتار چنین برداشت کرد که این مسئله به کاهش خصومت میان ایران و آمریکا منجر شود و گفتن ندارد که حتی چنین مسئلهای هم در دوران پرتنش کنونی دستاورد بزرگی است، چراکه بالاخره خصومت میان ایران و بزرگترین قدرت اقتصادی دنیا خسارت سنگینی را بر دوش ایران گذاشته و از طرفی به سود آمریکا هم نیست. آقای ترامپ که ماههای آخر حکومتش را میگذراند، اکنون فهمیده که عملا با اعمال زور نمیتواند همه خواستههایش را محقق کند. الان مشکل بزرگ آمریکا مسئله تحریم است. بالاخره این کشور الان دست به تحریم گسترده ایران و چند کشور دیگر زده است. در مورد ایران اگرچه کشور زیان دید، اما راههای گریز فراوانی هم پیدا کرد که توانست به کمک آن تحریمها را دور بزند و بهاینترتیب تلاش کند تا همه خواستههای آمریکا هم محقق نشود. درواقع دیدیم که تحریمهای همهجانبه آمریکا نتوانست ایران را از پا دربیاورد. ترامپ همچنین چین و روسیه را هم تحریم یا تهدید به تحریم کرد. شاید تحریم کشورهای کوچک یا اقتصادهای خرد برای آمریکا مشکل چندانی ایجاد نکند، ولی نباید فراموش کنیم که تهدید کشورهای بزرگ که اقتصاد بزرگی دارند بههرحال هزینههایی برای آمریکا در پی دارد. بالاخره آمریکا با این کشورها در دادوستد است و بخشی از منافعی که این کشور از آن برخوردار میشود از محل همین دادوستدها پدید میآید. بالاخره قدرت آمریکا، قدرت اقتصادی آمریکا، اینکه دلار پول بینالمللی باشد و آمریکا بتواند از این بهره ببرد، همه ناشی از درصحنهبودن آمریکاست نهاینکه آمریکا در یک بازی تحریمی بیفتد و دور کشورهایی را برای دادوستد خط بکشد. درتحریمگذاشتن دیگران خود آمریکا را هم از صحنه دور میکند، چراکه آمریکا چین را هیچوقت نتوانست عملا تحریم کند و روسیه را هم تحریم محدود کرد. در کشورهای کوچک دیگری مثل کوبا و ونزوئلا تحریم را به تهدید تبدیل کرد. بالاخره این کشورها هم دست روی دست نمیگذارند و مثل ایران تحریمها را دور میزنند. ما و آمریکاییها همه باید بدانیم که همهچیز با خصومت حلشدنی نیست. همین که الان تمام دنیا با این بیماری سراسری مواجه است موجب میشود بار دیگر توجهها به این مسئله جلب شود که مشکلات جهانی را میتوان با همبستگی و نه خصومت اداره کرد و این مسئلهای است که ایران و آمریکا هر دو به آن احتیاج دارند. درمجموع به نظرم نمیتوان از این تحرکات برداشتی نزدیک به برقراری روابط میان ایران و آمریکا داشت، ولی میتوان امیدوار بود که ذیل چنین روابطی میزان خصومت میان ایران و آمریکا کاهش یابد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.