|

دونالد ترامپ برای مهار ناآرامی‌ها دست به دامان ارتش شد

سرکوب نظامی معترضان

اعتراض‌ها و خشونت‌ها در ایالات متحده در واکنش به مرگ جورج فلوید از یک هفته فراتر رفته و دونالد ترامپ، رئيس‌جمهوري اين كشور، انتقادهای خود را علیه فرمانداران و شهرداران و «انفعال در برخورد قاطع با گروه‌‌‌‌‌‌‌‌‌های افراطی چپ‌گرا و آنارشیست‌ها» شدت بخشیده است. در روزهای اخیر شهرداران چند شهر مهم صحنه درگیری، از جمله نیویورک و مینیاپولیس به انتقاد از رویکرد ترامپ پرداخته و در برابر اصرار رئیس‌جمهوري آمریکا برای استفاده از نیروی نظامی برای سرکوب معترضان مقاومت می‌کردند. در داخل دولت ترامپ و میان مقام‌های نظامی ارشد نیز اعتراض‌هایی علیه ترامپ صورت گرفته است. مارک اسپر، وزیر دفاع فعلی آمریکا، در حالی در اظهاراتی متناقض با سخنان دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری این کشور، تأکید کرده كه با اعزام نیروهای ارتش به شهرهای بزرگ برای سرکوب معترضان مخالف است و جیمز متیس، وزیر دفاع سابق ایالات متحده نیز در بیانیه‌ تندی علیه ترامپ موضع‌گیری کرده و این‌گونه از رئیس‌جمهور فعلی آمریکا انتقاد کرده است؛ «ترامپ، نخستین رئیس‌جمهور در طول زندگی من است که هیچ تلاشی برای متحدکردن مردم آمریکا نمی‌کند و حتی سعی دارد بین ما شکاف ایجاد کند».‌ورود شهردار واشنگتن به میدان تقابل با ترامپ، تنش شهرداران با رئیس‌جمهوري ایالات متحده را وارد مرحله تازه‌ای کرد. در روزهای گذشته و با افزایش اعتراض‌ها در واشنگتن و اطراف کاخ سفید، «ماریل باوزر»، شهردار واشنگتن، اعلام کرده بود که مقررات منع تردد شبانه در پایتخت آمریکا به اجرا گذاشته می‌شود. اما با تداوم اعتراض‌ها در واشنگتن، یکی از مقام‌های رسمی دولت ترامپ از شهرداری واشنگتن خواست تا با ایجاد محدودیت در برخی مسیرها، زمینه اعزام نیروها و تجهیزات نظامی را فراهم کند. این درخواست با مخالفت باوزر روبه‌رو شد و تنش میان کاخ سفید و شهرداری پایتخت آمریکا را تشدید کرد. بر اساس ایمیلی که به تازگی از سوی واشنگتن‌پست منتشر شده، هدف مقام‌های کاخ سفید برای اعزام نیروها و تجهیزات نظامی «سرکوب معترضان در اطراف کاخ سفید» بود که «همچنان و با وجود برخوردهای خشن پلیس، متفرق نشده بودند».‌به گفته دستیاران ارشد باوزر، هدف ترامپ از استفاده از نیروی نظامی برای سرکوب معترضان این است که «شهرداران و فرمانداران را در رسانه‌ها ضعیف و منفعل نشان دهد و با اعمال قدرت و زور، در آستانه انتخابات خود را رئیس‌جمهوری حامی نظم و قانون معرفی کند. سال گذشته کاخ سفید از ما خواست تا محدودیت‌هایی در اطراف کاخ سفید ایجاد کنیم تا نمایش تانک‌ها در سالگرد استقلال آمریکا برگزار شود. اما این‌بار زیر بار این خواسته نمی‌رویم، چراکه ترامپ قصد دارد به بهانه مقابله با معترضان، محدودیت‌ها و مسدودشدن تعدادی از خیابان‌های اطراف کاخ سفید را دائمی کند».
از طرف دیگر یکی از مقام‌های وزارت دفاع آمریکا در پاسخ به سؤالات واشنگتن‌پست درباره تجهیزات نظامی خواسته‌شده از سوی کاخ سفید، به این جمله اکتفا کرد که «این تجهیزات پیش از این هم در واشنگتن مورد استفاده قرار گرفته بود و اغلب آنها هم کامیون‌های حمل پرسنل نظامی هستند». این تحولات نشان‌دهنده تنش‌های فزاینده و عمیق و نبود اعتماد دوطرفه میان ترامپ و شهرداران آمریکایی است و آتش این درگیری می‌تواند گریبان‌گیر شهروندان آمریکایی شود.
هشدار نسبت به رویارویی ارتش و مردم
اما این روزها و با اصرار ترامپ برای «نمایش قدرت در برابر مخالفان نژادپرستی» بحث بر سر استفاده از ارتش برای سرکوب معترضان به موضوع مهمی در رسانه‌ها و میان کارشناسان نظامی تبدیل شده است. «جان آلن»، یکی از نظامیان ارشد آمریکا و ژنرال بازنشسته نیروی دریایی که در جنگ افغانستان هم حضور داشت، معتقد است که رویارویی نیروی نظامی آمریکا و شهروندان این کشور می‌تواند بدعتی خطرناک باشد. آلن به فارن‌پالسی می‌گوید: «هر عضو ارتش ایالات متحده سوگند یاد کرده که حامی و مدافع قانون اساسی ایالات متحده در برابر دشمنان داخلی و خارجی باشد. استفاده از ارتش در برابر مردم پیام نادرستی ارسال می‌کند و این در تضاد با هرگونه ارزشی است که آمریکا خود را مدافع آن معرفی کرده. تاریخ نشان داده که دوره‌هایی وجود دارند که تهدیدات داخلی یا ناآرامی‌ها به جایی می‌رسند که برای آرام‌کردن وضعیت نیاز به حضور نیروهای فدرال احساس می‌شود. اما مشخص است که اکنون وقت چنین کاری نیست. او اين‌گونه ادامه مي‌دهد كه اگر ارتش بخواهد مسئولیت تأمین نظم و اجرای قانون را در آمریکا برعهده بگیرد، دور نیست آن روزی که به مردم آمریکا خلاف خواسته خودشان برچسب دشمن زده شود». اصرار به استفاده از ارتش در چنین زمانی به‌هیچ‌عنوان پذیرفتنی نیست. ما دچار درد و غم ملی ناشی از قتل جورج فلوید هستیم و از طرف دیگر با تنش‌ها و چالش‌های ناشی از شیوع ویروس کرونا دست‌به‌گریبانیم. استفاده از ارتش در برابر شهروندان آمریکایی، بدترین پیام را در بدترین زمان ارسال می‌کند. در زمان بحران باید بهتر و عاقلانه‌تر عمل کنیم».
«لوری ساتن»، سرتیپ سابق و ارشدترین روان‌پزشک شاغل در ارتش آمریکا که این روزها برای سمت شهرداری نیویورک رقابت می‌کند هم معتقد است: استفاده از نیروی نظامی در محدوده اختیارات فرمانداران است. ساتن می‌گوید «در هر سمت و جایگاهی باید به رشد اعتماد عمومی کمک کرد و مطیع قانون بود. افرادی که مسئولیت هدایت آمریکا به دستشان سپرده می‌شود، باید با مفاهیم اخلاقی آشنا باشند تا با استفاده نابجا از نظامیان، بحران‌ساز نشوند. استفاده از زور حتی اگر زمانی ضروری، منطقی و مناسب تشخیص داده شود، باید با احتیاط کامل همراه باشد، چراکه وقتی در هر سطح - محلی، ایالتی یا فدرال- اقدام به اعمال زور شود، باید نگران آن بود که بافت جامعه مدنی در حال ازهم‌گسیختن است. اینجا سؤالی که باید پرسید این است که آیا اساسا باید از نیروهای فدرال برای فرونشاندن ناآرامی داخلی استفاده کرد؟ به نظر می‌رسد‌ درحال‌حاضر حقایق تلخی که وجود دارد و نسبت به آن اعتراض شده، نیازمند توجه بیشتری است و اگر قرار بر اعمال زور باشد، باید براي ازبین‌بردن این حقایق تلخ استفاده شود. اگر هم زمانی نیاز به استفاده از نیروی نظامی و اعمال زور باشد، فرمانداران ایالت‌ها چنین کاری را باید انجام دهند، چراکه جزء اختیارات قانونی آنهاست. تا زمانی هم که لزومی برای مداخله و ورود نیروهای نظامی نباشد، نیروهای فدرال باید در محل خود، در کمپ‌های خود و در پادگان‌ها بمانند».
تکرار تیان‌آن‌من در آمریکا روی ژونگ. ‌تحليلگر مؤسسه كیسينجر وقتی پنج‌ساله بودم، تمام چیزی که از تیان‌آن‌من می‌دانستم، این بود که آن دروازه‌ ورودی به یک شهر ممنوعه است؛ شهری که پادشاهان خاندان چینگ زمانی در آن ساکن بودند. بعدتر وقتی 15‌ساله شدم، فهمیدم این میدان همان جایی است که در سال 1989 هزاران معترض چینی در آن کشته شدند و تانک‌ها قبل از طلوع خورشید پنجم ژوئن معترضان را از این میدان پاک‌سازی کردند. وقتی 20‌ساله شدم، خاطرات ژائو ژیانگ، رهبر حزب کمونیست را خواندم و از جزئیات اعتراض دانشجویان و کارگران در میدان تیان‌آن‌من سر درآوردم؛ اینکه سربازان ارتش آزادی‌بخش خلق چطور توانستند معترضان را از این میدان بیرون کنند و مقامات چگونه از «شورش ضدانقلابی» ترسیده و تانک و سربازان مجهز به مهمات واقعی را به آنجا اعزام کرده بودند. چهارم ژوئن 1989، 31 سال پیش لحظه‌ای مهم در تاریخ چین است. میراث واقعی حوادث میدان تیان‌آن‌من که شکوه کاخ‌ها و خون و امید دانشجویان معترض را هم‌زمان در دل خود دارد، نوری خواهد بود که مردم چین از‌جمله خود من هر وقت به تاریخ چین نگاه می‌کنیم، نشانی از آن خواهیم یافت.‌مؤسسات تحقیقاتی و کتاب‌فروشی‌های هنگ‌کنگ اکنون تهدید شده‌اند که در صورت نافرمانی از قوانین پکن در معرض محدودیت قرار می‌گیرند. معترضان هنگ‌کنگی زیر کلاه و چترهای خود وحشت خود از چنین آینده‌ای را نشان می‌دهند. آنها استخوان‌های کشته‌شدگان تیان‌آن‌من را به یاد دارند و از آنها آموخته‌اند. درباره این روزهای ایالات متحده هیچ ارتباطی نمی‌توان میان سوگواری برای جورج فلوید و وقایع تیان‌آن‌من یافت؛ هرچند نمی‌توان نادیده گرفت که خشم امروز مردم آمریکا نتیجه دهه‌ها ظلم مأموران قانون دولت این کشور است. سال 1990 دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری فعلی آمریکا، به مجله پلی‌بوی گفته بود: «وقتی دانشجویان (چینی) به میدان تیان‌آن‌من ریختند، دولت چین تقریبا این میدان را منفجر کرد. بله، آنها بسیار شرور بودند و کاری که کردند بسیار وحشتناک بود؛ اما آنها توانستند با قدرت آن اتفاق را سرکوب کنند». هرچند چنین اظهارنظری بسیار ناخوشایند بود؛ اما برای ترامپ وقایع تیان‌آن‌من نه‌تنها یک لحظه تاریخی؛ بلکه یک درس بوده است؛ هرچند‌ برای سیاست‌مداران وقایع تیان‌آن‌من بیشتر شبیه اثری است که آن را از پشت شیشه غبار‌گرفته می‌بینند؛ نه درسی درباره خون، قدرت و فداکاری برای نسل بعد. وقتی بازماندگان واقعه تیان‌آن‌من عکس‌های خود از آن روز را آوردند و از اتفاقی گفتند که آن روز در آن میدان رخ داد، بسیاری این اعتقاد را داشتند که این برگی تاریخی در سابقه دولت چین کمونیست است و امکان ندارد جای دیگری رخ دهد. زندگی و مرگ آنهایی که آن روز در میدان تیان‌آن‌من بودند، همه میراث وقایع آن میدان نبود. زندگی جنبش تیان‌آن‌من به دست مردم چین افتاد و مرگ آن وظیفه اصلی ارتش و پلیس چین بود؛ گروهی که حامیان این جنبش را در سراسر کشور شکار می‌کردند. حالا بعد از بیش از سه دهه در لحظه‌های کوتاهی که جوانان چینی در بهار فرصت کوتاهی پیدا می‌کنند تا به یاد قربانیان تیان‌آن‌من شعار دهند، درست است که آینده‌ای دارند متفاوت از آنچه جنبش تیان‌آن‌من می‌خواست؛ اما به‌هر‌ترتیب جدا و بی‌ارتباط با گذشته نیست. آنها هنوز روحیه اجداد خود را دارند؛ آنهایی که علیه امپراتوران، جنگ‌سالاران و معاهدات پنهانی به پا خاستند.‌در آمریکا هم 31 سال است که جوانان معترض روی چشمان گاز‌خورده‌ و زخم‌های تن‌شان آب می‌ریزند؛ زخم‌هایی که پلیس و ارتش به آنها زده‌اند تا دست از اعتراض بردارند. سیاه‌پوستان آمریکایی، مضطرب از نتایج بی‌پایان نژادپرستی سیستماتیک، می‌خواهند که به زندگی آنها هم اهمیت داده شود. وقتی راهپیمایی، آواز‌خواندن و رقصیدن جوانان آمریکایی را برای گرفتن حق‌شان می‌بینم، یاد جوانانی می‌افتم که سه دهه پیش برای همین خواسته‌ها در یک میدان دور هم جمع شدند. خلاف تلاش‌های حزب کمونیست برای خاموش‌کردن صدای آن جوانان، خانواده‌های همان جوانان و جوامعی خارج از چین هنوز هستند که به یاد آنها شعله‌ای در ذهن‌شان روشن می‌شود. این شعله‌ها را می‌توان در داستان خانواده‌های دانشجویانی که ناپدید شدند یا به زندان افتادند و از این کشور رفتند، دید. دولت چین تمام تلاشش را کرده است تا ارتباط آنها را با دوستان و اقوام‌شان در این کشور قطع کند؛ همان کاری که پکن این روزها با اویغورها در سین‌کیانگ می‌کند.‌اما برای آمریکایی‌ها کشتار تیان‌آن‌من اتفاقی دور در کشوری دیگر است. حتی در مکان‌هایی که درباره تیان‌آن‌من بیشتر مطالعه می‌شود، هیچ ارتباطی میان آن و جامعه آمریکا دیده نمی‌شود. این واقعه برای چین و تاریخش مهم است و معنی می‌دهد؛ برای وقایع پس از ضرب‌و‌شتم رودنی کینگ، تیراندازی به مایکل براون و قتل وحشتناک جورج فلوید. سیاست‌مدارانی مانند سناتور تام کاتن وقتی می‌خواهند از حضور نیروهای ارتش در خیابان‌های واشنگتن و دیگر شهرها دفاع کنند، درس‌هایی را که آمریکا می‌توانست از واقعه تیان‌آن‌من بگیرد، فراموش می‌کنند. تیان‌آن‌من در تصور آمریکایی‌ها موضوعی خارق‌العاده و دور است که اتفاقا از روی عمد این‌چنین دور از تصور نگه داشته شده است. این واقعه برای آمریکایی‌ها این‌طور تعریف شده که امکان ندارد در خانه و وطن آنها رخ دهد. بله، احتمالا برای آنهایی که به یاد نمی‌آورند، قتل‌عام چهارم می ‌در دانشگاه کنت ایالت اوهایو، کشتار بیش از 300 سیاه‌پوست در 31 می ‌1920 در تولسای اوکلاهاما، کشتار سیاه‌پوستان در لوئیزیانا و قتل‌عام سیاه‌پوستان در فلوریدا فقط می‌توانسته در یک حکومت دیکتاتوری رخ دهد.‌این روزها بسیاری از سراسر آمریکا سربازانی را که در واشنگتن مستقر شده‌اند، تحسین می‌کنند؛ همان سربازانی که به دلیل نارضایتی کاخ‌ سفید از واکنش پلیس به معترضان و به درخواست وزارت دفاع پایشان به خیابان‌ها باز شده است. مأموران آمریکایی صراحتا به این اقدام رئیس‌جمهوری این کشور واکنش نشان داده‌اند و احتمالا روح ژنرال ژو کینژیان را زنده کرده‌اند؛ وقتی که از حمله به معترضان میدان تیان‌آن‌من خودداری کرد و گفت: «ترجیح می‌دهم سرم را از دست بدهم تا اینکه در چشمان تاریخ یک جنایت‌کار باشم». کینژیان چهار سال در زندان ماند؛ در‌حالی‌که در چشمان حزب کمونیست یک جنایت‌کار بود. اعتراضات با خیزش مردم عادی آغاز می‌شود و در نهایت هم همان مردم عادی هستند که خرد می‌شوند. امروز هم انگار وقت آن رسیده تا این را به خاطر بسپاریم.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.