عکسهایی که حالمان را خوب میکند
علیرضا کریمیصارمی.عکاس و مدرس دانشگاه علم و صنعت ایران
در مسیر خاطرات گذشته قدم میزدم و جستوجوگرانه در بیکران اعماق ذهنم چراغ دل را روشن کردم تا شاید بیابم آنچه را میخواهم. در میان آن هزارتوی ذهن، ناگهان جعبهای چوبین با روکشی از مخمل سرخابی و آینهای غبارگرفته در پهلو، بهیادگارمانده از جهیزیه مادربزرگ که خود را بزک میکرد برای آن یار فانی، یعنی پدربزرگ، ایستادم، نشستم و بهآرامی آن را برداشتم و در کورسوی نور چراغ دل، آن را گشودم، بهناگهان از میان آن جعبه معطرِ به سرخاب و سفیداب، قاصدکی از دیرباز به پرواز در آمد. انگار سالهاست منتظر مانده تا من او را رها کنم. در میان آن جعبه عشق و آوای خاطرات شورانگیز و در میان عکسهایی بهجامانده از کهن زمانِ شوربخش دو عاشق که پدربزرگ عاشقانه انداخته است عکسهایی از یار نازنینش، من با قاصدک همراه شدم تا بیابم عشق را در میان تصاویری از گذشته آنها.
در میان آن جعبه سرخابیرنگ، فراوان بود عکسهایی عاشقانه که غبارِ زمان رنگ از رخسارشان برگرفته، اما حس عاشقانه، همچنان باقی بود؛ عکسهایی که بوی عشق و بودن دارند تا فنا و نبودن. در گوشه و کنار آن عکسهای قدیمی نوایی از موسیقی میآید کمی گوشهایم را تیز میکنم نوای خوش قمرالملوک وزیری را میشنوم که آنها در کنار گرامافون «وُیس مَستر» که شاید بهتازگی خریده بودند با شادمانی ایستاده و عکسی به یادگار انداختهاند. در مسیر خاطرات گذشته، قاصدک همچنان مرا با خود به زمانهای دور ولی نزدیک، رقصان و با اشتیاق همراهی میکند. آنجا که دو عاشق ایستادهاند و شور عشق از چشمانشان لبریز است و دو لیوان بر دست که با تمام وجود میتوان بوی شربت بیدمشک را در لیوانهای عشقآبادی حس کرد؛ لیوانهایی که همواره پذیرای میهمانان در گرمای تابستان بود و من عاشق رنگ آبی آنها بودم. به عکسها که دقت میکنم دنیایی از صراحت و صداقت را در وجود آنها مییابم؛ صداقتی به زلالی چشمهساران آن زمان، این صداقت از تمام وجود و به دور از هر گونه تفکری تخریبی در جایجای عکسهای بهجامانده، مرا سخت درگیر خود کرد و در این زمان پر از احساس و خیال، نامهای با خط خوش و آغشته به سرخاب و اشک مادربزرگ اینگونه به رشته تحریر در آمده بود: «انیسالدوله؛ عزیزتر از جانم فدایت شوم تصدقت گردم از فراق تو مرا هر نفسی صد آه است که از تو غافل نیم، ای هستیم. خدا آگاه است گر بمانیم زنده، بردوزیم جامة[ای] کز فراق، چاک شده، ور بمیرم عذر به ما پزیرً[پذیر]ای بسا آرزو که خاک شده. اگر بدانی حال مرا، بر آینه بر من گریه خواهی کرد. نمیدانم این چه حالیست که گویا بزندان میروم. ... ... ... ... ... ... ... ... . . و عصر بنای حرکت داریم بحق خدا آرزویی ندارم بجز اینکه یکبار دیگر شرفیاب خدمتتان شوم و چهره همچون ماهتان را دوباره ببینم یقین میدانم که شما هم دلشکسته میباشید البته با این حالت، دعا مستجاب است. دعا کنید که این آرزو را به خاک نبرم. انشاءالله مرا فراموش نخواهید کرد و منتظر این دلشکسته خواهید ماند. خاک پای شما جواد». گویی نخستین نامهای بوده است که پدربزرگ برای مادربزرگ نوشته است؛ نامهای پر از صداقت و صفا با خطی خوش که نیش قلم لرزان او از جوهر وجودش سرچشمه گرفته است زیرا در اولین روزهای آشنایی، او بهاجبار به سفری کوتاه و ناخواسته میرفته است و سپس پس از بازگشت به وصال میرسند و آن جعبه جادویی عکاسی، همواره مَحرم شادیهای آنها در طول زندگانی عاشقانهشان بوده است و صدها عکس به یادگار از آن خاطرات، برای امروز من. همچنان که در مسیر خاطرات گذشته قدم میزدم و حیران به لکههای اشک مادربزرگ روی نامه او خیره شده بودم، قاصدک دوباره به داخل جعبه بازگشت بهنظر علاقهای به پرواز و همراهی با من در بازگشت به زمان حال نداشت. او نیز دریافته بود دیگر هیچکس منتظر او برای آوردن پیامی یا خبری خوش نیست. درِِ جعبه سرخابی را بستم و قاصدک را با هزاران خاطره و عشق به حال خود گذاشتم. در مسیر بازگشت از خاطرات گذشته، خود را دوباره در دنیایی از بیکران تکنولوژی روز یافتم. ساعت هوشمندم، زنگهای ازدسترفته تلفن همراهم را گوشزد کرد. چندی نگذشت پیامی چشمکزنان مرا به خواندن خبری از رسانهای خارجی فراخواند و سپس اعلام کرد در نیویورک هوا توفانی و همراه با رعد و برق است. زنگ دیگری به صدا در آمد و نشان از تأخیر در پرداخت قبض تلفن همراهم بود و مدام زنگ و پیام و زنگ و پیام. چنان غرق در تکنولوژی و حواشی آن شدهایم که به زنگ تلفن دیگران نیز واکنش نشان میدهیم و همواره نگران زنگ گوشی تلفن همراه خود هستیم. خبر پشت خبر، دروغ پشت دروغ و من انسان سرگشته قرن بیستویکم در این دنیای پر از فرکانسهای ارتباطی چیزی برای پنهانکردن ندارم و نوههای من در آینده چیزی برای تجدید خاطرات با پدربزرگ خود نیز نخواهند داشت. از کوچکترین رفتارهای اجتماعی تا جمع خانوادگی و متأسفانه در بعضی انسانهای نادان، تصاویری از زندگی خصوصی، در این دنیای بیدر و پیکر مجازی در جلوی دیدگان همه قرار دارد و گاه، ناجوانمردانه چه سوءاستفادههایی که نمیشود. من علیرغم احترام به فناوریهای جدید و استفاده کاربردی از آنها در زندگی روزمره خود، مدتی است که دلم برای نامهنوشتن به دوستانم تنگ شده است. دلم میخواهد کاغذی بردارم و با خودنویسم و جوهر فیروزهای آن، آنچه در دل دارم احساسم را بدون درنظرگرفتن محدودیت در استفاده از تعداد کلمات با عشق بیان کنم، نمیدانم چرا سرعت را دیگر در انتقال پیام به دوستانم و تلگرافینوشتن نمیپسندم. دلم برای صدای موتورگازی پستچی و انتظار رسیدن نامه و حس خوب بازکردن پاکت نامه تنگ شده است. نمیدانم چرا دیگر کسی عاشق نمیشود. هر آنچه هست مجازی است، حتی عشق.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.