کاهش جمعیت و هشدارهای تکراری
کاهش 170هزارنفری موالید زنده ایران در یک سال
شرق: هر سال همزمان با سیام اردیبهشت و روز ملی جمعیت، رسانهها و اظهارنظرهای مسئولان پر میشود از خبرها و هشدارهایی درباره سالمندی و وضعیت جمعیتی ایران. پس از آن همهچیز تمام میشود تا سال دیگر و هشدارهای تکراری دیگر. امسال هم از این قاعده مستثنا نبود و در این روز تعداد زیادی از مسئولان دراینباره اظهارنظر کردهاند، آنچه در ادامه میآید، بخشهایی از گفتههای منتشرشده در همینباره است.
رئیس سازمان بهزیستی کشور یکی از کسانی بوده که روز گذشته با ابراز نگرانی از روند نرخ کمتر موالید نسبت به سال گذشته پیشنهاد داد تا برای خانوادههایی که دارای سه فرزند یا بیشتر هستند، مانند بسیاری از کشورها، مشوقهایی ایجاد شود. وحید قبادیدانا افزود: اینکه در آینده نزدیک میزان جمعیت کشور به آن میزانی که باید، نرسد و همچنین میانگین سنی جمعیت در اثر کاهش فرزندآوری افزایش پیدا کند، باعث میشود که در آینده نزدیک یکی از پیرترین کشورهای جهان باشیم و این مسئله مشکلاتی را در آینده برای کشور ما ایجاد خواهد کرد. رئیس سازمان بهزیستی کشور گفت: اکنون در بسیاری از کشورهای پیشرفته مانند اسپانیا، آلمان، انگلیس و دیگر کشورهای اروپایی مشوقات بسیار مناسبی را برای خانوادهها برای فرزندآوری ایجاد میکنند؛ مثلا در بسیاری از این کشورها اگر تعداد فرزند هر خانواده بیش از سه فرزند شود، دولت ماهانه مبالغی را بهعنوان کمکهزینه معیشتی برای آنها در نظر میگیرد.
قبادیدانا خاطرنشان کرد: اینکه در سال ۹۸ تعداد موالید زنده ما ۱۷۰ هزار نفر نسبت به سال ۹۷ کاهش یافته جای نگرانی دارد. همانطور که در موضوع کرونا نگران شدیم که حدود هفت هزار نفر از هموطنان جان خود را از دست دادند، این عدد ۱۷۰ هزار نفر حدود ۲۵ برابر این رقم است؛ یعنی جای سؤال دارد. آیا همانقدر که از ازدستدادن هفت هزار نفر از هموطنان در ارتباط با ابتلا به ویروس کرونا نگران شدیم، از کاهش موالید زنده در سال ۹۸ به تعداد ۱۷۰ هزار نفر کمتر از سال گذشته نگران هستیم یا نه. رئیس سازمان بهزیستی کشور گفت: این سازمان با هدف ایجاد شرایط بهتر برای زندگی بهتر برای مردم ایران در تلاش است که بتواند در حوزههای مختلف اثربخشی خود را داشته باشد. در این زمینه از سال گذشته برای تمام خانوارهایی که فرزند سهقلو یا بیشتر دارند که فرزند آنها تا ششسالگی هست، ماهانه مبلغ 400 هزار تومان از محل اعتبارات سازمان بهزیستی در نظر گرفته شد. قبادیدانا افزود: همچنین برای خانوارهای نیازمندی که فرزند دوقلو دارند؛ یعنی خانوارهایی که دهک درآمدی آنها، دهک یک، دو یا سه است و فرزندان دوقلو دارند، برای آنها هم همین کمکهزینه در نظر گرفته شده،
البته این مبلغ بسیار جزئی است و همانطور که قبلا گفته شده، میتواند شروع باشد.
مشاور وزیر بهداشت در امور مامایی نیز با اعلام افزایش سن امید به زندگی در مردان و زنان ایرانی، درعینحال نسبت به کاهش نرخ باروری در کشور هشدار داد. دکتر شهلا خسروی در گفتوگو با ایسنا افزود: جمعیت ما در حال پیرشدن است، به شکلی که سیر پیرشدن در ایران نسبت به دنیا خیلی سریعتر بوده و درحالیکه در حدود ۶۰ سال گذشته جمعیت دنیا پنج سال پیر شده، جمعیت ایران ۱۰ سال پیرتر شده است. خسروی درخصوص نرخ باروری در کشور نیز تصریح کرد: سازمانهای جهانی برآوردهایی از نرخ باروری ایران داشتند، اما اکنون تردیدهایی وجود دارد که اعداد اعلامشده آیا واقعا نرخ باروری ایران بوده یا خیر؛ درحالحاضر عددی که در مورد نرخ باروری مطرح میشود، به ازای هر زن در سن باروری ۱.۸ فرزند است. برخی منابع نیز این عدد را به ازای هر زن در سن باروری دو فرزند اعلام کردهاند، البته سازمان آمار ایران باید میزان واقعی را اعلام کند.
مشاور وزیر بهداشت در امور مامایی تأکید کرد: در سالهای آتی جمعیت به سمت سالمندی پیش خواهد رفت. اکنون سن امید به زندگی بر اساس سرشماری در سال ۹۵ در مردان ۷۲.۵ سال و در زنان ۷۵.۵ بوده است. بر اساس مطالعاتی که در جهان در سال ۲۰۱۹ انجام شده، نیز سن امید به زندگی ما ۷۶.۵ سال بوده است. در سالهای پس از انقلاب افزایش سن امید به زندگی روند بسیار خوبی داشته است؛ چراکه مرگومیر کودکان زیر پنج سال کاهش یافته و دسترسی مردم به تسهیلات و خدمات بهداشتی، درمانی و سواد مردم نیز افزایش یافته است. البته ما باید در پی امید به زندگی باکیفیت باشیم.
همچنین در خبری دیگر به نقل از یک استاد دانشگاه، کاهش رشد جمعیت در سال ۱۳۹۸ به زیر یک درصد رسید و کاهش نرخ باروری کل نیز به ۱,۸۴ فرزند رسیده که ایران را در آستانه سالمندی زودرس قرار داده است. خلیل علیمحمدزاده در ادامه با اشاره به اینکه تا سال ۱۳۷۵ تنظیم خانواده در کشور دنبال میشد، اما بعد از آن پا در مسیر اهداف مهار جمعیت گذاشتیم، افزود: آن زمان مجوز مجلس برای تنظیم خانواده بود که باید منجر به تعادل جمعیتی میشد؛ یعنی نرخ باروری که سال ۱۳۶۵، ۶.۷ فرزند بود، باید به چهار میرسید و متوقف میشد و میزان رشد جمعیتمان که ۳.۹ درصد بود، باید به ۲.۳ درصد میرسید و متوقف میشد. پیشبینیها حاکی از این است که ما در سال ۱۴۲۰ به حدود ۲۰ درصد سالمندی میرسیم و در سال ۱۴۳۰ که پنجره جمعیتی هم بسته خواهد شد، تعداد سالمندانمان به حدود ۲۶ درصد خواهد رسید؛ یعنی یکچهارم مردم کشورمان سالمند خواهند شد.
محمدزاده در ادامه با اشاره به راهکارهای کاهش میزان سالمندی عنوان کرد: برای اینکه میزان سالمندی را کاهش دهیم، باید جمعیت زیر ۱۵ سال و میزان موالید افزایش یابد؛ متأسفانه ما در چهار، پنج سال اخیر از آن مقداری که کاهش موالید داشتیم، به سمت پایینتر حرکت کردیم. وی ضمن بیان اینکه روند ما برای افزایش موالید در پنج سال اخیر نهتنها اصلاح نشده، بلکه بدتر میشود، گفت: دلیل این امر این است که سیاستهای کلی جمعیت که بسیار هم دقیق، کارشناسی و درست مطرح شده به تنهایی قابلیت اجرائی ندارد. سیاستهای کلی باید در مراکز اصلی خودش به استراتژیها تبدیل شود و برنامه استراتژیک در مدیریت میانی باید به سیاستها و تاکتیکها تبدیل شود. سپس اهداف سالانه برای آنها مشخص شود و این برنامههای سالانه را اجرائی کنیم.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.