تلواسههای کرونایی
محمود برآبادی
گاهی فکر میکنم بیکاری هم در صورتی که احتیاج مالی نداشته باشی، بد نیست. دغدغه دیرشدن و به موقع نرسیدن و چطوری رفتن را نداری. امروز نشد فردا. صبح نشد بعدازظهر. هیچ مسئولیتی هم که نداری. کارها و جلسات هم تعطیل شده. هیچ قولی به هیچکس ندادهای که بخواهی بدقولی کنی. همینطور برای خودت داری زندگی میکنی. اما یک ندای درونی نمیگذارد خیلی راحت باشم؛ همهاش ازم میپرسد امروز چه کار کردی؟ چه فایدهای داشتهای؟
امروز جمعه است، اما خیلی با روزهای دیگر فرق ندارد. برنامه، استراحت در منزل است. از وقتی کرونا آمده و قرنطینه خانگی شدهایم، ترتیب روزهای هفته از دستم دررفته. گاهی میپرسم امروز چندشنبه است؟ و به خودم جواب میدهم مگر فرقی هم میکند؟ موقعی که میخواستم از مراسم رونمایی کتاب آقای خلیلی خارج شوم، دخترخانمی یک گلدان کوچک با یک گل مینیاتوری به من داد. آن را پشت پنجره آشپزخانه گذاشتهام و هر روز نگاهش میکنم. بزرگ نشده، اما چند برگ تازه داده. نمیدانم چقدر باید بهش آب بدهم؛ نگران خشکشدنش هستم. به آن انس گرفتهام؛ یکجورهایی مرا یاد «آخرین برگ» اُ.هنری میاندازد. آنقدر کار نکردهام که حسابی تنبل شدهام و مثلا پرداخت یک قبض تلفن از طریق اینترنت برایم کار محسوب میشود. نمیدانم وقتی دوباره به زندگی عادی برگردم و آن همه کار سرم بریزد، با آنها چه کار کنم. امروز تصمیم دارم بروم خرید. چند روزی است از خانه بیرون نرفتهام. فهرستی از چیزهایی که باید بخرم، تهیه کردهام؛ کارهای بانکی و خرید مواد غذایی. وقتی برگشتم به خانه همه خریدهایم را با الکل طبی اسپری كردم. هرچند فروشنده دستکش داشت، اما دستش را به همه چیز میزد. سبد خرید هم که معلوم نبود کی ضدعفونی شده یا اصلا نشده. حتی فیشهای بانکی را هم توی تراس روی میز چیدم تا چند ساعتی بمانند. دستهکلید و عینکم را هم ضدعفونی کردم. روزنامههایی را هم که خریده بودم، روی میز تراس گذاشتم تا هوا بخورند. از بس از خطر کرونا میگویند، من هم که خیلی بیخیال بودم، وسواس گرفتهام. امروز یادداشتهای بیل گیتس را خواندم که به نظرم جالب آمد. اینکه ما با طبیعت بد کردیم و به خیلی چیزهای خوب و دوستداشتنی که داشتیم مثل سلامتی و رفاه توجه نداشتیم و کرونا به ما یادآور شد که در زندگی چیزهای ارزشمند دیگری هم هست مثل خانواده و در کنار هم بودن؛ و اینکه این بیماری پایان جهان نیست بلکه تلنگری است به بشریت که بیشتر حواسش را جمع کند و خودش را به چیزهای بیهوده دلخوش نکند (نقل به مضمون). خواب دیدم رفتهام جایی و سوار مترو شدهام؛ نه دستکش دارم و نه ماسک و با چند نفر دست دادهام و روبوسی کردهام. وقتی از خواب بیدار شدم، خوشحال شدم که خواب بوده. از پنجره بیرون را نگاه میکنم؛ قطرههای باران به شیشه چسبیده. حیاط هم خیس است و هوا بهاری. پنجره را باز میکنم. هوای مرطوب میآید توی اتاق. با آنکه یکشنبه است، اما صدای رفتوآمدی از کوچه و خیابان نزدیک ما نمیآید. مثل صبح روزهای تعطیل است. مادرم وقتی زنده بود، صبحها پا میشد میرفت سروقت وسایلش تا چیزی پیدا کند و یک وقت متوجه میشد که ظهر شده و ناهار نپخته. وقتی ازش میپرسیدم: امروز چه کار کردی؟ میگفت: «مسملکاری». نمیدانم معنی مسملکاری چیست و ریشه این واژه از کجا آمده، ولی منظورش را میفهمیدم؛ منظور انجام کارهایی بود که هیچ اسمی ندارند. چیزی مثل پرسه در خاطرات؛ منتها از نوع انجامدادنی. من هم در روزهای قرنطینه گاهی سراغ نوشتهها و آرشیو مطالبم میروم، عکسها را نگاه میکنم، مجلههای قدیمی را میخوانم و دوباره سر جایش میگذارم و باز یک چیز دیگر را برمیدارم و نگاه میکنم. یک وقت متوجه میشوم ظهر شده و کاری انجام ندادهام. امروز هم قرار بود مقالهای درباره قصهنویسی بنویسم. سراغ مطالب و پوشههایی که دارم رفتم و کتابهایی را که در این زمینه بود، نگاه کردم. رودههایم که شروع به قاروقور کرد، متوجه شدم ظهر شده؛ بیآنکه کاری انجام بدهم. امروز بعد از چند روز از خانه بیرون رفتم تا در کنار بزرگراه همت که مسیر پیادهروی است، قدم بزنم. راستش این روزها ترجیح میدهم بیرون نروم. کمکم احساس میکنم مثل مرغهایی شدهام که مرغدانی را بیشتر از بیرون دوست دارند؛ هر کاریشان میکنی دوباره برمیگردند به مرغدانی. از موقعی که کرونا آمده و همه را خانهنشین کرده، من هر روز تعطیل هستم، ولی هنوز از جمعهها بیشتر خوشم میآید. شاید عادت سالها کارکردن در اداره باشد که منتظر روز جمعه بودم. شاید هم به خاطر اینکه جمعهها کسی کاری به کارت ندارد، از تلفن خبری نیست و اگر هم باشد کم است. پستچی هم نمیآید و هیچ جلسه مجازی و غیرمجازی هم نیست. جمعه مال خودت است. یکی از دوستان زنگ زد و بعد از احوالپرسی گفت: چه کار میکنی؟ حوصلهات سر نمیرود، من که خیلی کلافهام؛ روزگار افتضاحیه. گفتم: آره با قبل از کرونا خیلی فرق دارد. محدودیت در سفر، رفتوآمد، دیدار دوستان و... هست، اما هنوز هم خیلی چیزها برای دوستداشتن وجود دارد. میتوانی موسیقی دلخواهت را گوش کنی، فیلم مورد علاقهات را ببینی، کتابی را که دوست داری بخوانی، با دوستانت چت یا تلفنی صحبت کنی. خیلی خیلی چیزها هنوز وجود دارد که تو را به زندگی دلبسته میکند. گفت: امیدوارم شرایط از این بدتر نشود. گفتم: امیدوارم، ولی اگر هم شد، باز هم چیزهایی برای دلبستگی وجود خواهد داشت. هیچوقت روزی نمیرسد که هیچ چیز برای دلبستگی نباشد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.